Controle Franse staat op Suez is probleem

(tijd) - Het is een probleem voor de Belgische energiemarkt dat de Franse Regering de grootste aandeelhouder wordt van de fusiegroep Suez-Gaz de France. Dat meldt de energieregulator CREG in een advies aan minister van Energie Marc Verwilghen. De CREG verwacht dat de Franse Regering zal kiezen voor de bevoorradingszekerheid van Frankrijk, ook als dat de zou leiden tot bevoorradingsproblemen voor België.

Door de fusie van Suez met het deels geprivatiseerde Franse staatsbedrijf Gaz de France (GdF), wordt de Franse Regering de belangrijkste aandeelhouder van de combinatie. Dat kan heel wat negatieve gevolgen hebben voor België, vindt de CREG, de federale regulator van de elektriciteits- en gasmarkt. Suez heeft aanzienlijke belangen in alle schakels van de Belgische stroom- en gasmarkt.

Door de fusie wordt de Franse Regering onrechtstreeks meerderheidsaandeelhouder van Fluxys, de beheerder van het Belgische gasnetwerk. Daardoor kan Frankrijk controle uitoefenen op de uitbouw van de basisinfrastructuur voor gasvervoer naar België. Hetzelfde geldt voor de bouw van de hoogspanningsinfrastructuur, via een blokkeringsminderheid in Elia. Beide bedrijven zijn als netbeheerders essentieel in de bevoorradingszekerheid van België.

In een advies, op vraag van de minister van Energie, Marc Verwilghen (VLD), wijst het directiecomité van de CREG op de gevolgen van de aangekondigde fusie tussen beide nutsgroepen. De CREG stipt aan dat men kan 'verwachten dat de Franse regering zal kiezen voor de Franse bevoorradingszekerheid, zelfs als dit zou leiden tot bevoorradingsproblemen in België.'

De CREG, die geen pleidooi wil voeren voor een protectionistisch beleid, suggereert dat de fusiegroep, onder druk van haar nieuwe aandeelhouders andere industriële keuzes kan maken. Zo zou een geplande nieuwe onderzeese gaspijplijn vanuit de Noorse gasvelden in het Franse Duinkerke kunnen toekomen, in plaats van de Belgische Fluxys-terminal van Zeebrugge. De Belgische aardgasterminal wordt daardoor verzwakt, wat negatief is voor de binnenlandse concurrentie. Bovendien ziet België daardoor bijkomende tewerkstelling aan zich voorbijgaan.

Als de Franse staat een belangrijke aandeelhouder blijft van de fusiegroep, moet Electrabel een deel van zijn kerncentrales verkopen, vindt de CREG. Dat moet de bevoorradingszekerheid van België bevorderen. De regulator beveelt deze maatregel ook aan omdat de goedkope stroom uit afgeschreven kerncentrales de bestaande spelers een bevoordelen tegenover nieuwkomers. De CREG merkt daarenboven fijntjes op dat in geen enkel ander land de kerncentrales in handen zijn van een ander land. België is trouwens een van de weinige landen waar kernenergie goed is voor meer dan de helft van de stroomproductie.

De CREG werpt ook op dat er een goede regeling moet komen voor de zogenaamde nucleaire provisies. Dat is een spaarpot, met geld van de Belgische stroomverbruikers, van ruim vier miljard euro die werd aangelegd bij Electrabel-dochter Synatom. Het geld dient om de gigantische kosten te dekken van de ontmanteling van de kerncentrales. De regulator maant de regering aan deze provisies goed en veilig te beheren.

De vrees van de CREG dat Frankrijk zijn wil kan opleggen aan de fusiegroep is niet onterecht. Een blik op de toekomstige structuur leert dat Suez-Gaz de France de facto volledig gedomineerd zal worden door de Parijse politieke salons. Frankrijk, de meerderheidsaandeelhouder van Gaz de France, nationaliseert als het ware de Frans-Belgische privé-groep Suez. De Franse regering zal echter geen absolute meerderheid hebben, maar zal nooit onder de drempel van 34 procent zakken, liet Parijs duidelijk verstaan. Naast deze stevige blokkeringsminderheid kan Frankrijk ook rekenen op andere aandeelhouders zoals de Franse belastingskas CDC, het staatsbedrijf Areva en de werknemers van beide bedrijven. De enige aandeelhouder die enigszins in de buurt komt, is holding GBL van de Waalse financier Albert Frère met ruim 4 procent. Vermoedelijk zullen de Europese Concurrentie-autoriteiten zich buigen over de megafusie. Maar ook voor de Belgische politiek is een rol weggelegd, schrijft de CREG aan Verwilghen. Elke Europese lidstaat kan maatregelen nemen om zijn energievoorziening te garanderen. De politiek moet dit dan ook acties ondernemen zodat 'de belangen van een ander land niet voorgaan op de Belgische leverings- en voorzieningszekerheid.'

Die fusie heeft grote gevolgen voor de concurrentie op de Belgische markt. Suez is de absolute nummer één met stroomproducent Electrabel en de gasbedrijven Distrigas en Fluxys. Gaz de France was de opkomende nummer twee via een belang in de tweede Belgische stroomgroep SPE-Luminus en agressieve commerciële gasactiviteiten onder eigen merknaam.

De al erg geconcentreerde Belgische markt wordt verder geconcentreerd, merkt de CREG op. Neelie Kroes, het EU-commissielid voor Concurrentiezaken, wees er enkele weken geleden nog op dat de historische monopolisten hun markten nog te veel domineren. In België is het duidelijk dat de combinatie Suez-Gaz de France, met 93 procent van de stroomproductie in handen, andere spelers nog gemakkelijker buiten spel kan zetten dan het machtige Electrabel. Daarom moet GdF zijn belang in Segebel, de controleholding boven SPE, afstaan, vindt de CREG.

Op de gasmarkt is het overwicht nog veel ernstiger, klagen industriële grootverbruikers en andere stroomproducenten. Zij kunnen bijna niet om beide bedrijven heen. Distrigas en GdF hebben samen 94,2 procent van de aardgashandel in handen. De handel in Nederlands gas, dat door zijn specifieke eigenschappen een volledig aparte markt is, is voor de volle 100 procent in handen van beide spelers.

Het argument dat de fusie schaalvoordelen oplevert, waar ook de verbuikers van kunnen profiteren, veegt de CREG deels van tafel. De regulator erkent dat de fusiegroep als gashandelaar misschien betere voorwaarden zou kunnen onderhandelen bij de aardgasproducerende landen. Die zitten in een betere onderhandelingspositie dan de versnipperde Europese leveranciers. Maar voor de stroomproductie heeft Electrabel geen versterking in België nodig. Het heeft met zijn productiepark meer dan genoeg vermogen om efficiënt stroom op te wekken. Ook in de verkoop is Electrabel groot genoeg, want het heeft de kritische drempel van 5 miljoen afnemers bereikt.

De CREG geeft in het rapport overigens ook vergelijkende cijfers van de prijzen die gezinnen en bedrijven in België en de buurlanden betalen voor elektriciteit en gas (zie tabel). Midden vorig jaar lagen de stroomprijzen in België boven de Franse prijzen. Maar begin 2006 groeiden beiden naar elkaar toe. Dat komt door de uitbreiding van de grensoverschrijdende hoogspanningslijnen tussen beide landen.

24801344

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect