Advertentie
Advertentie

Crisis bij Opel past in trend

(tijd) - 'De jackpot valt dezer dagen in Duitsland steevast op 500 miljoen euro', zei een verbitterde vakbondleider donderdagmiddag in Bochum, waar de ondernemingsraad van Adam Opel AG was ingelicht over het saneringsplan van moederbedrijf General Motors. Het Amerikaanse GM wil 500 miljoen euro bezuinigen met 12.000 ontslagen in Europa, waarvan 10.000 in Duitsland.

Ook in de donderdag afgesloten marathononderhandelingen met het personeel van KarstadtQuelle, het noodlijdende Duitse warenhuis- en postorderbedrijf, was 500 miljoen euro een magisch getal. Nu de ruim honderdduizend werknemers in die orde van grootte loon inleveren, geven de huisbanken groen licht voor een kapitaalinjectie. Bij DaimlerChrysler kwamen ondernemingsbestuur en vakbonden deze zomer overeen de productiekosten in Duitsland met 500 miljoen euro te beperken. Bonden en personeel hapten toe in ruil voor een garantie op werk.

De parallellen tussen Opel, KarstadtQuelle en DaimlerChrysler zijn in meer opzichten opvallend, en de lijst met ondernemingen is verder uit te breiden. Het elektronicaconcern Siemens bedong langere werktijden en financiële concessies van zijn Duitse personeel om overheveling van fabrieken naar Hongarije te voorkomen. Bij VW lopen cruciale CAO-onderhandelingen die moeten helpen de arbeidskosten in de Duitse Volkswagen-fabrieken op afzienbare termijn met een derde te verminderen.

Bedrijfsleven en vakbonden staan voor de harde conclusie dat Duitsland zich niet langer kan veroorloven een weldadig eiland te zijn van verstrekkende medezeggenschap en hoge lonen. In Polen wordt een auto voor vijf keer lagere kosten geproduceerd. Van alle industrielanden verdienen alleen werknemers in Denemarken en Noorwegen meer dan hun Duitse collega's. Tegelijkertijd ligt de ooit zo roemrijke productiviteit van de Duitse industriearbeiders nog maar 1 procent boven het Europese gemiddelde.

Het Duitse bedrijfsleven kampt met tegenvallende omzetten op de eigen thuismarkt, maar voelt vooral de druk van de toenemende internationalisering van economie en bedrijfsleven. De stijgende invloed van de kapitaalmarkten, die resultaten willen zien, legt falende ondernemingsstrategieën eerder bloot en biedt directies minder tijd om van koers te wijzigen. Daardoor is er minder ruimte voor de traditionele Duitse compromissen, waarbij de grootst mogelijke consensus tussen bestuur en bonden werd nagestreefd.

De ontwikkelingen bij KarstadtQuelle, DaimlerChrysler en Siemens illustreren dat het Duitse bedrijfsleven zich aanpast, en dat de Duitse werknemers bereid zijn daaraan met concessies in tijd en geld bij te dragen. Beschut door hun relatieve anonimiteit volgen ook honderden kleinere en middelgrote bedrijven dit voorbeeld. De naar verwachting hoge aantallen gedwongen ontslagen bij Opel, dat er het slechtst voor staat, zijn eerder uitzondering dan regel.

Duitse economen verwachten dat ook bij VW 'moderne' compromissen uit de bus rollen. Dat is significant, want VW kent van alle Duitse beursgenoteerde bedrijven nog de meest traditioneel Duitse ondernemingscultuur. De industriebond IG Metall heeft bij Volkswagen nog een organisatiegraad van 95 procent. De speciale VW-wet, die de autobouwer dankzij de invloed van de deelstaat Nedersaksen goeddeels beschermt tegen vijandige overnames, staat symbool voor het 'oude' Duitsland.

De arbeidmarktspecialist Schäfer van het Institut der Deutsche Wirtschaft in Keulen dicht de recente uitbreiding van de Europese Unie een significante rol in het Duitse veranderingsproces toe. 'Het loonkostenthema is niet nieuw. Alle Duitse instituten roepen al jaren om hervormingen. Maar met de toetreding van de Oost-Europese lidstaten hebben duizenden Duitse ondernemingen in een klap een geloofwaardig alternatief gekregen voor hun productie. Die realiteit heeft in Duitsland veel in beweging gezet.'

Schäfer vindt de balans van de afgelopen maanden positief: 'De recente reorganisaties zijn een voorteken van structurele veranderingen in onze maatschappij. Ook de politiek werkt daar, zij het moeizaam en veel te langzaam, aan mee met hervormingen in de arbeidsmarkt. Duitsland is in staat zijn achterstand op andere industrielanden in te lopen.'

22187775

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud