De succesvolle salamistrategie van de familie Saverys

(tijd) - De Belgische scheepvaartgroep CMB bestaat niet meer. Dertien jaar na de overname door de familie Saverys en vele overnames en verkopen later, blijven nog drie onafhankelijke beursgenoteerde rederijen over: Exmar, Bocimar en Euronav. De familie loodste CMB door woelige wateren en de integratie van de verschillende onderdelen liep niet van een leien dakje. Maar de salamistrategie van de familie lukte.

De familie Saverys werd in België vooral bekend via de Boelwerf in Temse. De families Saverys-Van Damme hadden in de jaren zestig de holding Almabo opgericht (Algemene Maatschappij Boel) waarin ze hun rederij-activiteiten, een belang van 30 procent in de gastankerrederij Exmar, en hun scheepsbouwactiviteiten (Boelwerf) onderbrachten.

Philippe Saverys nam in 1981 de leiding van de werf over van zijn schoonvader Georges Van Damme, zelf schoonzoon in de familie Boel. Philippe Saverys was de vader van Marc en Virginie Saverys (de huidige grootaandeelhouders van Bocimar en Euronav) en Nicolas Saverys (de huidige grootaandeelhouder van Exmar).

In 1983 nam de Belgische overheid, via Gimvindus, een belang van 49 procent in Boelwerf. De kruisbestuiving werkte perfect. Exmar bestelde schepen bij Boelwerf en beide kregen overheidssteun via goedkope scheeps- en scheepsbouwkredieten. Jacques Saverys, broer van Philippe, was in dezelfde periode gedelegeerd bestuurder van CMB, dat ook schepen bestelde bij Boelwerf.

Ondanks de zware overheidssubsidiëring ging Boelwerf in 1992 failliet, vooral als gevolg van de moordende concurrentie uit Azië. De doorstart met Begemann mislukte en Boelwerf ging een tweede keer failliet in 1994. Nadien waren er verschillende onderzoeken naar de manier waarop de scheepskredieten waren toegekend. Zo zouden reders de waarde van sommige schepen die ze bij Boelwerf lieten bouwen, kunstmatig hebben opgedreven om hogere scheepskredieten te verwerven.

Philippe en Jacques Saverys hadden ondertussen ook de drogebulkrederij Bocimar opgestart maar verkochten die in 1985 aan CMB. In ruil kreeg Almabo een minderheidsbelang in CMB. Jacques Saverys schoof door naar de CMB-top.

In 1991 kwamen de families Saverys-Van Damme via de grote poort CMB binnen. Almabo kocht het belang van 52 procent in CMB van de Generale Maatschappij voor 9 miljard frank (225 miljoen euro). Almabo kocht nadien ook het CMB-belang (25 procent) van Ahlers en Gevaert. Totale kostprijs: 362 miljoen euro. CMB was toen ook al eigenaar van de goederenbehandelaar Hessenatie en werd geleid door Jacques Saverys.

CMB, voluit Compagnie Maritime Belge, was een typisch Generale-bedrijf dat jarenlang aan zijn lot was overgelaten. Na de overname startte de familie Saverys ogenblikkelijk met de sanering van CMB. 'We vonden geen lijken, maar hele kerkhoven in CMB', zei de huidige CMB-topman Marc Saverys toen.

Als eerste gingen de zwaar verlieslatende lijnvaartactiviteiten de deur uit. CMB Transport werd voor 49,5 procent verkocht aan de Zuid-Afrikaanse groep Safmarine. In 1999 volgde de overige 50,5 procent. CMB nam daarmee afscheid van de ooit wereldberoemde 'Congo-boten'-rederij.

In 1992 werd stortgoedbehandelaar ABT/Stocatra verkocht, in 1994 het sleepvaartbedrijf URS. In 1992 slorpte CMB wel Exmar volledig op. In 1993 volgde een tweede belangrijke aankoop: de Portugese rederij Transinsular. In 1995 richtte CMB samen met de Franse rederij CNN de nieuwe 50/50 joint venture Euronav op, een rederij gespecialiseerd in transport van ruwe olie. In 1997 nam CMB CNN over en in 1998 droomde Marc Saverys al luidop van een beursgang van Euronav.

CMB profileerde zich in de jaren negentig vooral als een koper en verkoper van bedrijven en schepen. Analisten verweten het bedrijf weinig of geen winst te maken met het dagdagelijkse management van de scheepvaartactiviteiten, maar enkel met kopen en verkopen. Het ene jaar was Bocimar verlieslatend, het andere jaar Exmar of Euronav. Elk jaar moesten wel ergens brandjes worden geblust. Analisten noemden de Saverysen lange tijd smalend traders en CMB een bedrijf met nul transparantie.

'Het is een enorme frustratie om dat telkens uit te leggen aan analisten', vertelde Marc Saverys in 1998 in deze krant, 'maar kopen en verkopen maakt per definitie deel uit van onze corebusiness. Kijk naar de afgelopen tien jaar en je zult zien: wat zogezegd exceptioneel is, is de facto recurrent.'

Toch CMB slaagde er elk jaar in ergens meerwaarde uit te puren. Vaak kwam die van bedrijven die ze pas een jaar in portefeuille had en had geherstructureerd. De verkopen van Saga, Transinsular, CNN en Wah Kwong leverden telkens 20 tot 25 miljoen euro meerwaarde op en ook de verkoop van oude en vaak pas bestelde schepen zorgde vaak voor extra inkomstens. Soms moesten ook minwaarden worden geboekt. Dank zij herstructureringen en verkopen was CMB er in 1999 toch in geslaagd zijn gigantische schuldenberg - die als een zwaard van Damocles boven de groep hing - te verminderen van 1,25 naar circa 1 miljard euro. Maar een verdere verlaging bleef prioritair. Eind 1999 was CMB er echter nog niet uit hoe dat het best gebeurde. De verkoop van Hessenatie was één optie.

Een fusie tussen Hessenatie en eeuwenoude concurrent Noord Natie lag al jaren voor de hand maar het duurde tot 2001 voor een akkoord uit de bus kwam. CMB verkocht in twee fases zijn belang van 60 procent van het gefuseerde HesseNoord Natie (HNN) aan het Singaporaanse PSA voor 353 miljoen euro. Goed voor een meerwaarde van 120 miljoen euro. De overige 46 miljoen euro meerwaarde werd als provisie opgenomen om eventuele claims op te vangen van PSA. De Saverysen zagen de gigantische investeringen aan het Deurganckdok en Vlissingen niet zitten en vonden het opportuner om de miljardeninvesteringen aan een internationale speler over te laten. Tot grote ergernis van de Vlaamse verankeraars.

CMB rondde hetzelfde jaar ook de verkoop van verzekeringsdochter Naviga af aan Omob (nu Ethias), goed voor een meerwaarde van 51 miljoen euro. Na de verkoop van HNN en Naviga was CMB, behalve de schulden op de schepen, volledig schuldenvrij. De vertering van de overname van CMB door Almabo - David die Goliath overnam - had tien jaar geduurd.

De grote sprong voorwaarts deed CMB in 2003 met het opdoeken van Almabo, na de dood in 2002 van Philippe Saverys, en de afsplitsing en beursintroductie van gastankerrederij Exmar. Het moment was goed gekozen, de gastankermarkt deed het goed en de beleggers reageerden positief. Nicolas Saverys werd grootaandeelhouder van Exmar, broer Marc en zus Virginie hielden de rest van CMB in portefeuille, met name Bocimar en Euronav. Exmar bouwde op een recordtempo zijn schulden af en slaagde er in zes maanden tijd in een stabiele financiële structuur uit te bouwen.

De afsplitsing en beursgang van olietankerrederij Euronav vormt het sluitstuk van de ontrafeling van CMB. Via een ingenieus staaltje financiële spitstechnologie blijven Marc en Virginie grootaandeelhouder van zowel Euronav en CMB, dat behalve een logistiek bedrijf en een vastgoedmaatschappij, enkel nog Bocimar in portefeuille heeft. De CMB en Euronav-aandeelhouders krijgen een superdividend van 102 miljoen euro uitgekeerd en CMB krijgt na de afsplitsing van Euronav een slordige 120 miljoen euro in kassa. De beursgang is goed getimed. Zowel Bocimar als Euronav profiteert maximaal van de groei in China en hun (moderne) schepen zijn nu het dubbele waard van wat ze geboekt zijn.

Euronav investeerde begin dit jaar 190 miljoen euro in vier mammoettankers, totnogtoe de grootste ter wereld. Bovendien betaalt de rederij de volgende tien jaar amper belastingen omdat het als 'tonnagetaksrederij' enkel belastingen betaalt op de scheepstonnage, en niet op de winst. Euronav profiteert net als zusterrederij Bocimar van de torenhoge vrachttarieven in de sector. Bocimar bestelde verschillende nieuwe schepen in China. Vorige week doopte prinses Mathilde het bulkschip Mineral Belgium van Bocimar op de Shanghai Waigaoqiao werf.

Exmar, Bocimar en Euronav kunnen nu elk onafhankelijk van elkaar op zoek gaan naar verdere expansie en partnerships. Voor de aandeelhouder is CMB niet langer een ondoorzichtige moloch met verschillende onderdelen. Wat overblijft zijn drie transparante bedrijven: een rederij actief in het vervoer van ethyleen, propaan en vloeibaar aardgas (Exmar), een droge bulkrederij gespecialiseerd in het transport van kolen, ertsen en grondstoffen (Bocimar), en een rederij die ruwe aardolie vervoert (Euronav).

De dromen van de Saverysen zijn uitgekomen. Of de naam CMB de ontrafelingsstrategie van de familie Saverys overleeft, valt af te wachten. In de drogebulksector is Bocimar, dat volop profiteert van de groei in China en afstevent of historische winsten, een klinkende naam. CMB niet.

22408521

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud