'Wikipedia verzamelt macht'

Wikipedia-oprichter Jimmy Wales over informatie als fundamenteel mensenrecht: 'We kunnen met z’n allen hopen op open societies, maar het zal nooit perfect zijn.' © Getty images ©Lars Borges/ContourPhotos.com

Hoog bezoek, vandaag in Hasselt. Wikipedia-oprichter Jimmy Wales is topinvité op het Creativity World Forum. Toen de Amerikaan tien jaar geleden met Wikipedia begon, had hij nooit gedacht dat zijn encyclopedie de vijfde meest bezochte website ter wereld zou worden. ‘Macht? Ik? De échte macht ligt bij onze gebruikers’, vertelt hij in een zeldzaam interview.

Jimmy Wales interviewen is makkelijker dan het lijkt. Eerst de geijkte public relations-paden bewandelen, dachten we. Bij Flanders DC, de organisator van het Creativity World Forum in Hasselt, werden we echter wandelen gestuurd met de boodschap dat de Wikipedia-stichter maar één interview geeft: aan de mediapartner van het tweedaagse evenement rond creativiteit en innovatie. Vervolgens een Belgisch pr-bureau op ons dak gekregen. Goed nieuws. Althans: tot vóór de komma. We konden Jimmy Wales ‘exclusief’ interviewen, op voorwaarde dat we voldoende redactionele ruimte konden garanderen voor de samenwerking van de ICT-ondernemer met een Zwitserse horlogemaker waarvan we de naam op deze plek het vermelden niet waard vinden. Neen, bedankt.

Via een sluipweggetje langs Twitter en - jawel - Wikipedia konden we beslag leggen op zijn persoonlijk e-mailadres. Een eerste mail bleef onbeantwoord, maar luttele uren na onze herinneringsmail hadden we een persoonlijke toezegging op zak voor een telefonisch interview.

Machtig man

De bedenker van de befaamde online-encyclopedie is dezer dagen op wereldtournee. Van Londen tot Dubai schuimt hij congressen en symposia af, met onder zijn arm het succesverhaal van Wikipedia. De encyclopedie viert in 2011 haar tiende verjaardag. De statistieken mogen er zijn: 20 miljoen artikels in bijna 300 talen, meer dan 450 miljoen bezoekers per maand en de op vier na grootste website van de planeet. Kennis is macht, schreef de Britse filosoof Francis Bacon in 1597 (bron: Wikipedia). Voelt Jimmy Wales (45) zich een machtig man? ‘Neen hoor’, lacht de Wikipedia-topman aan de telefoon vanuit Londen, waar hij tussen twee symposia in een paar daagjes vertoeft.

‘De échte macht ligt bij onze gebruikers. Wikipedia verzamelt macht. Iedereen die aan Wikipedia deelneemt - of het nu is als wikipedian (vrijwillig ‘redacteur’, zie kaderstukje) of bezoeker - krijgt zelf of verschaft anderen toegang tot informatie. Kennis is een vitale kracht in onze samenleving. Hoe opgeleider en geïnformeerder burgers zijn, hoe sterker ze in het leven staan en des te kritischer ze zich opstellen tegenover de echte machtshebbers van onze maatschappij: de politici en de leiders van onze wereldeconomie. Zijn we er met Wikipedia de voorbije tien jaar in geslaagd mensen slimmer te maken? Ik denk van wel. Enfin, ik hoop het toch.’

Coöperatieve

‘Ik had één vooropgesteld plan, in 2001: een gratis encyclopedie voor iedereen, in zijn eigen taal. Ik kende op het internet een hoop slimme mensen die graag schreven en ontzettend leergierig waren. Het web is een geweldige speeltuin voor mensen met intellectuele hobby’s. Daarnaast geloofde ik in een grote toekomst voor opensourcesoftware. Maar ik had geen idee hoe succesvol Wikipedia kon worden. In het begin dacht ik: we gaan de site moeten sluiten omdat onverlaten er verkeerde informatie zullen opgooien. Maar dat is nooit nodig gebleken.’

Vandaag behoort de gratis encyclopedie tot de vijf meest bezochte websites ter wereld. Het verschil met Yahoo!, Google en Facebook is dat achter Wikipedia geen miljardenbedrijf schuilgaat. Op de payroll staan 90 mensen. Inkomsten komen nog steeds uit giften van gebruikers en sympathisanten. De jaarlijkse fundraisingcampagne gebeurt traditiegetrouw in relatieve stilte. Vorig jaar verzamelde de coöperatieve rond de voormalige optiehandelaar uit Huntsville nog mooi 19 miljoen dollar.

Wales is niet van plan aan dat businessmodel te prutsen. ‘We willen no way advertenties. Zolang er geen reden is om het te doen, doen we het niet. Onze belangrijkste fundraisers hebben een decennialange traditie in liefdadigheidsprojecten. Ook de kleine donateurs blijven ons steunen. Zij zijn van groot belang voor Wikipedia omdat ze onze afhankelijkheid en neutraliteit helpen verzekeren. We springen als een goede huisvader met onze financiën om.’

Het plafond is nog niet bereikt, beweert Wales. Dé uitdaging voor de populaire encyclopedie: in nóg meer talen beschikbaar zijn dan het huidige aantal van 282. Aan het begin van dit feestjaar stelde Wales een toekomstplan op. Met stip: groeiland India. Daar zijn de voorbije maanden de eerste praktische en logistieke stappen gedaan. Er gingen technologiemensen aan de slag. Een pr-team probeert Wikipedia bekend te maken in de vele officiële talen van dat BRIC-land.

Afrika

Centraal in het vijfjarenplan van Wales staan twee regio’s: het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Sinds de Arabische Lente groeide het aantal Arabische webpagina’s tot 155.000. En zwart Afrika? Een oude droom van de Amerikaan. Wales is er heilig van overtuigd dat het internet Afrikaanse dictaturen kan omverwerpen en veranderen in moderne democratieën. Kennis is macht, nietwaar? ‘Het internet is de jongste jaren ontploft in Afrika. Netwerken reiken steeds verder, mobiel- en breedbandinternet wordt goedkoper. De inhaalbeweging is ingezet. En ja: de Afrikanen zullen moeten vechten tegen corrupte machtshebbers die hun volk onder controle proberen te houden en geen baat hebben bij vrije informatie voor hun onderdanen. Maar die politieke leiders zullen het internet niet kunnen tegenhouden. Ik geloof echt in een Afrikaanse revolutie. De Arabische Lente heeft me volop gesterkt in mijn overtuiging.’

Nog zo’n revolutie waarvan Wales rotsvast overtuigd is dat ze op een dag onafwendbaar is: een Chinese. ‘Bij de Chinese bevolking groeit het besef dat ze recht hebben om hun eigen toekomst te bepalen, dat er echte verkiezingen moeten komen en dat de toegang tot informatie een fundamenteel mensenrecht is. Ik weet niet wanneer, maar óóit, one day, zal het er serieus branden.’

Censuur

Het brengt ons bij de grootste bedreiging voor Wikipedia: censuur. De encyclopedie was drie jaar verboden in China. De Chinese regering blokkeert nog steeds een flink aantal ‘staatsondermijnende’ pagina’s. Ook in het Midden-Oosten filteren regimes de online-encyclopedie naar eigen goeddunken.

Zorgwekkender: subtiele pogingen van sommige westerse regeringen om de vrije informatiegaring te bemoeilijken. Vorige maand lag de Italiaanse Wikipedia twee maanden plat uit protest tegen een controversieel wetsvoorstel rond vrije nieuwsgaring op het internet. De Italiaanse wikipedians voelden zich sterk benadeeld. In het thuisland van Jimmy Wales woedt momenteel een hevig debat over de Stop Online Piracy Act, een nieuwe wet die het internetaanbieders mogelijk maakt websites te blokkeren die doorverwijzen naar sites die het copyright schenden. Een subtiele vorm van censuur, vindt Jimmy Wales.

‘Politici zullen altijd en overal grip proberen te krijgen op informatie. We kunnen met z’n allen hopen op open societies, maar het zal nooit perfect zijn. We’re a bunch of human beings.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content