Iers reddingsplan van 85 miljard euro

De Ierse minister van Financiën Brian Lenihan beantwoordt de vragen van de pers na de bijeenkomst in Brussel zondag. Foto Reuters.

Ierland krijgt een reddingsboei van 85 miljard euro van Europa en het IMF, waarvan 35 miljard voor het herkapitaliseren van de Ierse banken. Steun aan Portugal en Spanje is voorlopig niet nodig, zeggen de EU-ministers van Financiën. Wel is er meer duidelijkheid over hoe het toekomstige Europese reddingsmechanisme er zal uitzien, vanaf juli 2013. Er komt geen automatische deelname van privé-obligatiehouders aan een eventuele schuldherschikking, zoals Duitsland eiste.

De eurogroep, de ministers van Financiën van de eurozone, keurde het reddingsplan goed dat experts van de EU-Commissie, de Europese Centrale Bank en het IMF dit weekeinde afrondden met de Ierse regering. Ierland krijgt een reddingsboei toegeworpen van rond de 85 miljard euro. De rente zou volgens Olli Rehn EU-commissielid voor Monetaire Zaken, 'rond 6 procent' liggen.

35 miljard euro dient om de banken te herkapitaliseren. De overige 50 miljard om het begrotingstekort, dat dit jaar steeg tot 32 procent van het bruto binnenlands product (bbp) als gevolg van de penibele toestand van de banksector, terug te dringen tot onder de 3 procent in 2015.

Aanvankelijk had Europa het jaar 2014 vooropgesteld om de Ierse begroting op te kuisen. Onder druk van het IMF, dat die timing onhaalbaar vond, werd de termijn met een jaar verlengd. Wel moet Ierland tussen nu en 2014 de noodzakelijke hervormingen doorvoeren die het eerder deze week bekendmaakte. Die behelzen een besparing van 15 miljard euro, waarvan 6 miljard al in 2011.

Banken

Ierland gaat zelf 17,5 miljard euro bijdragen aan het herkapitaliseren van de eigen banken, via het steunplan van 85 miljard. In de goede jaren zette de Keltische tijger een reserve van 20 miljard euro opzij voor pensioenuitgaven. De voorbije maanden kon het land ook een fikse cashreserve ophalen op de financiële markten. 

De resterende 67,5 miljard euro steun aan Ierland wordt gelijk gespreid: 22,5 miljard euro voor het IMF, 22,5 miljard euro voor het Europees stabilisatiemechanisme (EFSM), dat met het EU-budget als garantie geld kan ophalen op de markten. Het Europees stabilisatiefonds (EFSF), het fonds van 440 miljard euro gegarandeerd door de eurolanden, draagt 17,7 miljard euro bij, en dat bedrag wordt verder aangevuld met bilaterale leningen van het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Denemarken.

Rente

De uitbetaling van het geld aan Ierland wordt gekoppeld aan strenge voorwaarden en controle, zoals ook bij Griekenland het geval was. Voor het herkapitaliseren van de banken zou al heel snel 10 miljard euro worden uitbetaald. De overige 25 miljard zou dan in een bankenfonds terechtkomen.

Ierland zal een strenge herstructurering van de banksector moeten doorvoeren en een wetgeving opzetten voor bankfaillissementen. De rente die Ieland zal moeten betalen, schommelt rond de 5 procent in de eerste drie jaar, maar wordt hoger nadien. De gemiddelde rente zal dicht bij 6 procent liggen, zei de Nederlandse minister van Financiën, Jan Kees de Jager.

Griekse looptijd verlengd

Ierland krijgt 7,5 jaar om de lening terug te betalen. Ook het hulpplan aan Griekenland wordt hierop gealigneerd. De voorbije dagen bleek al dat de terugbetalingstermijnen voor Griekenland van drie jaar veel te kort bemeten waren en dat een lagere looptijd zich opdrong.

Spanje en Portugal

Een vangnet voor Spanje of Portugal komt er voorlopig niet. In de verklaring van de ministers van Financiën van de eurogroep wordt zelfs met geen woord gerept over de Iberische landen. Beiden kwamen ze vorige week in het vizier van de financiële markten.

Onder meer de Duitse minister van Financiên, Wolfgang Schauble, pleitte ervoor dat de eurogroep uitdrukkelijk zijn steun en vertrouwen zou betuigen in de hervormingen die beide landen zich getroosten. Maar zowel de Spaanse als Portugese minister van Financiën, oordeelde dat dit door de markten zou geïnterpreteerd worden als een zwaktebod.

Bovendien planen beide landen nog deze week bijkomende hervormingen. Spanje belooft bijvoorbeeld de herstructurering van de regionale banken, de cajas, te versnellen.

Liquiditeit en solvabiliteit

De zorgen tussen de eurolanden in de problemen verschillen fundamenteel: bij Griekenland en Ierland tobben beleggers over de solvabiliteit: kunnen de regeringen - zonder het land in een ontwrichtende deflatoire spiraal te storten - ooit voldoende inkomsten genereren om zonder schuldherschikking de uitstaande overheids- en/of bankschulden integraal af te lossen?

Bij Spanje zijn de solvabiliteitszorgen minder: de overheidsschuld is op dit ogenblik met 53 procent van het bruto binnenlands product zelfs een stuk lager dan het gemiddelde van de eurozone. Maar de liquiditeitszorgen zijn des te groter: Madrid moet de komende twee jaar meer dan 300 miljard euro bestaande en nieuwe schulden zien te (her)financieren, een bedrag dat overeenstemt met meer dan 30 procent van het bbp. De hamvraag is of de 'Tesoro' daar temidden de vertrouwenscrisis onder beleggers in kan slagen.

Daarom werden de voorbije dagen veel vragen gesteld over de 'rekbaarheid' van het Europese reddingsmechanisme van 750 miljard euro, dat in mei werd goedgekeurd. Er waren geruchten dat Europa van plan was dat fonds te verdubbelen. Wat opnieuw de onrust op de markten voedde en de aanvallen op Portugal en Spanje nog verhevigde.

Reddingsmechanisme

De zwaarste discussie zondag ging dan ook over de boodschap voor de financiële markten. Daarom wilden de ministers van Financiën nu al de contouren bepalen van een permanent reddingsmechanisme voor de euro en van de rol van privé-obligatiehouders bij een schuldherschikking.

De hele voorbije week is daarover onderhandeld, onder impuls van EU-Commissievoorzitter José Manuel Barroso en de Franse president Nicolas Sarkozy. Uiteindelijk moest de Duitse bondskanselier Angela Merkel, een stap achteruit doen. Dat gebeurde zondagmiddag, vlak voor de start van de vergadering van de ministers van Financiën van de EU.

Merkel

Vanaf juli 2013 moet er een permanent reddingsmechanisme komen voor eurolanden in problenen. Dit principe ervan zal worden verankerd in het EU-verdrag. Zo kwamen de EU-leiders eind oktober al overeen.

Onder druk van de Duitse bondskanselier, Angela Merkel, beslisten de Europese leiders eind oktober ook dat de privé-obligatiehouders mee zouden 'betalen' bij de redding van een euroland. Hoe dit zou gebeuren, zou pas op de EU-top van december worden vastgelegd. Die onzekerheid heeft bijgedragen tot de crisis en het wantrouwen van de markten de voorbije weken.

Clausule

Nu is beslist dat de deelname van privé-obligatiehouders zal worden bekeken 'geval per geval' vanaf 2013. Er komt een gestandaardiseerde clausule bij de uitgifte van alle overheidsobligaties van de eurozone vanaf juli 2013 voor collectieve onderhandelingen met de intekenaars over een schuldherschikking.

Dat soort clausules zijn nu reeds courant in onder meer de VS en ook het IMF werkt er regelmatig mee. Bij de onderhandeling over een schuldherschikking volstaat het een meerderheid te vinden van 75 tot 80 procent van de investeerders.

'Dat betekent ook dat privé-obligatiehouders niet 'ex ante' kunnen verplicht worden tot een haircut,' zei ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet gisteren. Trichet had na de top van eind oktober scherpe vragen gesteld over de wenselijkheid van een automatische deelname van privé-obligatiehouders aan een schuldherschikking. Hij zei gisteren blij te zijn met de 'verduidelijkingen' die de ministers van Financiën nu hebben aangebracht.

Markten

'Het Europees noodfonds verhogen, is nu niet nodig, zei de Belgische minister van Financiën, Didier Reynders na afloop van de vergadering. 'We gebruiken voor ierland maar een fractie van het reddingsfonds, beaamde ook eurocommissaris Olli Rehn van Financiën.

Rehn, kondigde voor volgend jaar ook strengere stresstests aan van de Europese banken. Ook dat moet volgens hem het vertrouwen in de eurozone vergroten.

Of ook de markten gerustgesteld zijn, zal maandag blijken. Veel illusies maken de meeste EU-ministers zich daar niet in.

 

 

 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect