Albert van Monaco, prins van duistere lieden

Na 53 jaar in dit leven treedt de Monegaskische playboy-prins Albert eindelijk in het huwelijk. De gelukkige bruid heet Charlene Wittstock, een 20 jaar jongere Zuid-Afrikaanse schone. Al omgeven, als vanouds, donkere wolken de zonnige rots van de Grimaldi’s. Decadentie, dood en dompige deals: niets menselijks is dit aardse belastingparadijs vreemd.

‘A sunny place for shady people.’ Zo definieerde de Britse schrijver Somerset Maugham, een coinnaisseur van het va-et-vient langs de Franse Rivièra, ooit Monaco. Een zonnige plek voor duistere lieden. Tegelijk een mediterraans shangri-la en een lommerrijk onderkomen voor wie geld genoeg heeft om het te verbergen. Een oord waar aristocraten, industriëlen, sportvedetten, rocksterren en maffieuze mooipraters anoniem gedijen, en waar het almachtige Huis van Grimaldi toeziet en zedig zwijgt.

Illustratief voor die Monegaskische mix van louche en luxueus was het sprookjeshuwelijk van prins Rainier III en Grace Kelly, de ongekroonde koningin van Hollywood, in 1956. Terwijl de wereld zich vergaapte aan de beeldige bruid en de bonte stoet van jetsettende gasten, omschreef vader Kelly, nochtans zelf een enthousiast drinker, zijn schoonfamilie als ‘degénérés’. Zo daagde Rainiers moeder, prinses Charlotte, berucht om haar liefde voor hapgrage honden en een afkeer voor kinderen, op aan de zijde van de veroordeelde bankrover en juwelendief René Girier, jarenlang Frankrijks staatsvijand nummer één. ‘Ik dacht dat de zeelucht en de zon hem goed zouden doen’, legitimeerde Charlotte de aanwezigheid van haar minnaar. ‘Zijn gezondheid is zo fragiel na jaren in de gevangenis.’ Men zegt dat moeder Kelly na het huwelijk haar juwelen niet meer terugvond.

Roddelen

Ruim een halve eeuw later verheugt het piepkleine prinsdom zich andermaal om een mediageniek trouwfeest. Gisteren verbond Albert II, die in 2005 zijn overleden vader Rainier opvolgde als het staatshoofd van Monaco, zich burgerlijk in de echt met Charlene Wittstock, een Zuid-Afrikaanse schone en gewezen zwemkampioene. Vandaag volgt het kerkelijke huwelijk. Zo’n 3.500 gasten zijn uitgenodigd, van ons eigen koningspaar over Europees Commissievoorzitter José Manuel Barosso en de Franse president Nicolas Sarkozy tot de luxekoning Bernard Arnault, de mode-ontwerper Karl Lagerfeld en het topmodel Naomi Campbell. Het avonddiner wordt bereid door de driesterrenchef Alain Ducasse. Er zijn optredens van The Eagles en Jean-Michel Jarre. Naar verluidt kosten de festiviteiten zo’n 50 miljoen euro. Niet dat de Grimaldi’s er armer van worden. Hun familiefortuin wordt op ruim 1 miljard euro geschat.

En toch, andermaal heeft het feest op de Monegaskische rots iets van een ‘afgrijselijke bedoening’, zoals vader Kelly destijds het huwelijk van zijn dochter omschreef. Het doorgaans serieuze Franse blad L’Express berichtte dinsdag dat Alberts bruid vorig week plots op de luchthaven van Nice stond. Met een enkel ticket Zuid-Afrika in de hand. Pas nadat de politie haar had tegengehouden en Albert met al zijn overredingskunsten had uitgepakt, zou Charlene Wittstock ervan hebben afgezien het huwelijk af te blazen. Naar verluidt zou ze weer wat onverkwikkelijke details uit Alberts verleden te weet gekomen zijn. Terstond werden de berichtgeving afgedaan als vuige leugens. ‘Roddelen is uitgevonden in Monaco’, zei wijlen Rainier ooit, maar toch.

Vloek

Sommigen zien er een zoveelste bevestiging in van de ‘vloek van de Grimaldi’s’. Rainiers ouders gingen vroegtijdig uiteen. Zijn eerste huwelijk hield niet lang stand en dat met Kelly eindigde dramatisch, toen de Amerikaanse actrice stierf tijdens een autocrash. Het troebele liefdesleven van hun dochters is uitvoerig gedocumenteerd in de vakbladen. Caroline scheidde van een Parijse bankier en bon-vivant, zag haar tweede man om het leven komen tijdens een ongeluk met zijn motorboot, en verliet haar derde echtgenoot, een aan alcohol verslaafde Duitse edelman. Stéphanie kende dan weer weinig echtgeluk met een van haar body­guards en een Portugese trapezist.

Al die tijd cultiveerde Albert zijn imago van de playboy-prins. Een zoon en een dochter, respectievelijk verwekt bij een Togolese airhostess en een Amerikaanse studente, zijn getuigen van dat liederlijke leven. Beetje champagne drinken met de winnaar van de jaarlijkse Grote Prijs Formule 1, beetje waterskieën. Vijf keer zijn zonnige ministaat vertegenwoordigen op de Olympische Winterspelen als leider van het Monegaskische bobsleeteam. Een bevlogen voorvechter van de groene zaak ook, die missies ondernam naar de Noord- en de Zuidpool om er de opwarming van de aarde aan te klagen. De huwelijkskoets is vandaag een CO2-neutrale, elektrische Lexus. Zo.

Le patron

Terwijl de kinderen zich laafden aan de mondaine decadentie, bouwde vader Rainier, bijgenaamd ‘Le Patron’, Monaco uit tot wat het vandaag is. Zodra hij in 1949 zijn overleden grootvader Louis II, die niet bepaald onbesproken bleef tijdens de Tweede Wereldoorlog, opvolgde, zette Rainier in op grootse vastgoedprojecten. De Monegaskische rots werd volgestouwd met luxe-appartementen en villa’s. Uit een recente studie van de vastgoedmakelaar Knight Frank blijkt dat Monaco nog steeds ’s werelds duurste plek is om stenen te kopen, met een gemiddelde prijs van 45.000 euro per vierkante meter. Vorige maand werd nog een penthouse langs de Avenue d’Ostende, met zicht op de jachthaven, verkocht aan een investeerder uit het Midden-Oosten voor 240 miljoen euro, of 148.000 euro per vierkante meter. Een wereldrecord. Maar niet vreemd voor een land dat met een bruto binnenlands product van 150.000 euro per capita mondiaal zijn gelijke niet kent.

Rainier lokte zijn superrijke inwoners met een uiterst zacht fiscaal klimaat. Monaco heft geen inkomens-, vermogens- en meerwaardebelastingen, successierechten betaal je er amper. Zo turnde Rainier zijn rots om tot een financieel centrum, waar zo’n 70 banken en vermogensbeheerders samenhokken op een strook van amper 2 vierkante kilometer en samen naar schatting 70 miljard euro aan tegoeden hebben uitstaan. Zo’n 360.000 rekeningen voor amper 36.000 inwoners: het Monegaskische bankgeheim werkte als een magneet. Raniers huwelijk met gracieuze Grace goot daar nog een glamoureus sausje overheen, waardoor de beau monde van heinde en verre toestroomde.

Casinokapitalisme

Zo erfde Albert zes jaar geleden een meer gediversifieerde economie, waarin haute finance, toerisme, vastgoed en lichte industrie zoals farmaceutica onder Rainiers langdurige heerschappij het belang van de casino’s in het bbp hadden teruggedrongen van 95 tot 3 procent. Niettemin blijft het wondere spel van roulette en blackjack instaan voor de helft van de inkomsten van de Société des bains de mer (SBM), de op Euronext Parijs genoteerde holding die voor 69 procent in handen is van de Grimaldi’s. SBM is de grootste werkgever in Monaco en beheert vier hotels, 26 restaurants, de beroemde opera, een kuuroord, een golfterrein, alsook vijf casino’s. En daar schuilt misschien wel de grootste uitdaging voor Albert economische beleid.

De mondiale recessie sloeg hard toe in Monaco. De inkomsten van SBM daalden van 458 miljoen euro in 2008 tot 362 miljoen dit jaar. En dat is vooral te wijten aan de schroom van de superrijken om hun geld toe te vertrouwen aan de croupiers. Brachten de goktafels drie jaar geleden nog 260 miljoen in het laatje, dan is dat nu nog maar 172 miljoen, een daling met liefst een derde. Dat de kredietcrisis het einde van het casinokapitalisme inluidde, krijgt zo in Monaco een wel erg letterlijke invulling.

Al zijn er andere, minder tijdelijke redenen te bedenken. Rainiers nogal lakse toezicht heeft Albert een halt toegeroepen, wat Monaco minder populair zou maken als toevluchtsoord voor zwart geld. De ministaat was iets te veel synoniem geworden voor witwaspraktijken, belastingontduiking en andere ongure financiële transacties. De gedistingeerde gasten van weleer bleven weg, de wat vulgaire nieuwe rijken uit Rusland en verder werden talrijker. De altijd al aanwezige twijfelachtige sujetten transformeerden in ronduit criminele organisaties.

‘Dat blijft een obsessie voor mij’, zei Albert bij zijn aantreden in 2005. ‘Moraliteit, eerlijkheid en ethiek definiëren de prioriteiten van mijn regering.’ Insiders bevestigen de nieuwe prins meer financiële transparantie heeft bewerkstelligt en dat malversaties harder aangepakt worden. Albert slaagde er in 2009 in om zijn prinsdom van de zwarte OESO-lijst van belastingparadijzen te laten halen. Al volstond het dat Monaco daarvoor met twaalf landen, waaronder België, een akkoord sloot om desgevraagd financiële informatie uit te wisselen. Het Monegaskische bankgeheim mag dan wat afgezwakt zijn, verdwenen is het zeker niet.

Zo blijft de rots van de Grimaldi’s omgeven door de nevelen van inventief bedrog waarin het gebied ooit veroverd werd. In de nacht van 8 januari 1297 klopte peetvader Francesco Grimaldi uit het nabijgelegen Genoa, bijgenaamd ‘Il Malizia’ (de listige), aan bij het kasteel van Monaco, een strategisch bolwerk dat in handen was van de Noord-Italiaanse clan der Ghibellijnen. Grimaldi, een bondgenoot van de rivaliserende Welfen, was verkleed als monnik en werd vriendelijk binnengelaten. Pas in het kasteel toonde hij, als een vleesgeworden paard van Troje, zijn ware identiteit en greep hij met zijn volgelingen de macht. Nog altijd staat Francesco afgebeeld op het wapenschild van Monaco, getooid in bruine pij en met een wild zwaaiend zwaard. ‘Deo Juvante’, luidt de bijhorende huisspreuk, ‘Met Gods Hulp.’ Is het dan vreemd dat in het aards paradijs aan de Middellandse Zee al eens een verboden appel genuttigd wordt?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content