De Gucht in poleposition voor EU-topjob

Karel De Gucht is van een outsider de grootste Belgische kanshebber geworden op een EU-topjob. ©REUTERS

De crisis in Rusland herschudt de kaarten voor de EU-topjobs. De liberaal Karel De Gucht komt in poleposition als EU-minister van Buitenlandse Zaken. Zijn grootste obstakel is België zelf.

België zal voor eind augustus geen naam of namen voorleggen aan toekomstig Europees commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. De twee formateurs, Charles Michel (MR)en Kris Peeters (CD&V), gaan niet in op de vraag van ontslagnemend premier Elio Di Rupo (PS) en Juncker zelf om voor eind juli een of meerdere kandidaat-commissarissen voor te dragen.

Het gros van de Europese landen heeft zijn kandidaat wel al gekozen. Juncker had die deadline gesteld om in augustus te kunnen puzzelen aan de verdeling van de portefeuilles in de nieuwe Europese Commissie.

Hij is daarbij evenwel gehandicapt door het ontbreken van een akkoord over de twee overige Europese topjobs: de opvolger van Herman Van Rompuy als voorzitter van de Europese Raad en van Cathy Ashton als gezicht van het buitenlands beleid. Een Europese top op 30 augustus moet duidelijkheid verschaffen over de invulling van die jobs.

De Belgische ‘stilte’ over de eurocommissaris valt dus wonderwel samen met de Europese agenda. De partijen die werken aan een Zweedse federale coalitie durven nog niet al hun kaarten op tafel leggen. Nu al een naam voordragen betekent immers een voorafname doen op de verdeling van de postjes in de regering. En ook Juncker kan pas zijn Europese Commissie vormen als bij hem alle kaarten op tafel liggen: na 30 augustus dus.

Juncker liet eerder al weten dat landen die niet tijdig een kandidaat bekendmaken, van een kale reis zullen terugkomen. Laat ingediende namen krijgen geen belangrijke portefeuilles, klinkt het dreigend.

Drie namen

Toch is duidelijk dat er zowel op Belgisch als op Europees niveau politieke stratego wordt gespeeld. Juncker is wel degelijk in nauw contact met de Belgische hoofdrolspelers. Drie namen blijven in de running: europarlementslid Marianne Thyssen (CD&V) - die de favoriete van Juncker is - , huidig eurocommissaris voor Handel Karel De Gucht (Open VLD) en Didier Reynders (MR).

Tot nu toe leek De Gucht de minste kansen te hebben van de drie, omdat Open VLD die kandidatuur zwaar zou betalen in de nieuwe regering. Maar aan Europese kant groeit wel een consensus over de huidige Belgische eurocommissaris. Dat heeft te maken met de Ruslandcrisis.

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Federica Mogherini, lijkt kansloos geworden om de job van Ashton als EU-minister van Buitenlandse Zaken over te nemen. Ze geldt vooral in Oost-Europa als te pro-Russisch. Een Oost-Europeaan op die stoel is door de moeilijke relaties met Moskou evenmin wenselijk.

De meeste EU-landen willen nu een krachtige figuur als Europees buitenlandminister. Vooral de Duitse kanselier Angela Merkel veranderde de voorbije week het geweer van schouder. Ze sleurde het hardst aan sancties tegen Moskou en lijkt alle vertrouwen in Poetin verloren te hebben.

Helle Thorning-Schmidt

Bovendien is er in de EU-hoofdsteden een groeiende overeenstemming over de Deense premier, Helle Thorning-Schmidt, als opvolger van Herman Van Rompuy. Op die manier is er een evenwicht tussen mannen en vrouwen bij de twee topjobs en komen met de christendemocraat Juncker en de sociaaldemocrate Thorning-Schmidt de twee grootste politieke partijen aan hun trekken.

Juncker kan in het Europees Parlement ook bogen op de steun van de liberale Alde-fractie. Maar die liberale steun moet wel ‘gebetonneerd’ worden in de topjobs, temeer omdat hij nooit aan de tien beloofde vrouwelijke commissarissen zal raken.

Daarbij valt steevast de naam van De Gucht. Hij heeft ervaring met handel, wat cruciaal is in de relaties met Moskou, en verdiende zijn sporen bij de moeilijke onderhandelingen met China en de VS. Naar verluidt krijgt de Belg brede steun vanuit de EVP en geniet hij ook het vertrouwen van onder meer Frankrijk.

Hoge EU-kringen omschrijven het scenario waarbij De Gucht de derde Europese topjob krijgt als ‘niet ondenkbaar’. Het grootste probleem is evenwel niet Europa maar België. De Gucht wordt niet voor eind augustus voorgedragen door de regering. En MR-kopman Michel is erop gebrand om partijgenoot en rivaal Reynders uit de regering te houden en naar Europa te sturen.

Aan de andere kant speelt die timing ook in het voordeel van De Gucht. Als de naam van de Belg op de EU-top eind augustus op tafel komt, wordt neen zeggen heel moeilijk voor Di Rupo. Ook de Luxemburgse paarsgroene regering steunde immers de voordracht van de christendemocraat Juncker. Tegen die tijd kunnen ook de andere dominosteentjes in de formatie beginnen vallen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect