Italië zoekt moeizaam nieuwe president

Franco Marini (Foto: AFP). ©AFP

De Italiaanse politieke wereld is donderdag aan haar zoektocht naar een nieuwe president begonnen. In de eerste ronde haalde geen enkele kandidaat voldoende stemmen om verkozen te raken. De tweede ronde was een maat voor niets, omdat centrumlinks en centrumrechts blanco stemden.

Liefst 1.007 Italiaanse politici bliezen donderdag om 10 uur verzamelen in het Palazzo Montecitorio, het statige paleis in Rome dat op een doordeweekse dag de uitvalsbasis van de Italiaanse volksvertegenwoordigers is. Ze zijn minstens één maar wellicht meerdere dagen de hoofdrolspelers in een politiek spektakel dat zijn climax bereikt met de verkiezing van de twaalfde naoorlogse president van Italië.

Volgens de grondwet kan elke Italiaanse staatsburger die op de dag van de verkiezing 50 jaar oud is en over zijn politieke en burgerrechten beschikt aanspraak maken op de job van staatshoofd. Maar in de praktijk is het kransje postulanten vanzelfsprekend selecter.

Formaliteit

De verkiezing van een Italiaans staatshoofd is zelden een formaliteit. Sinds 1946 zijn de Italiaanse politici er slechts drie keer in geslaagd hun nieuwe ‘morele gids’ al in de eerste ronde te verkiezen. Drie keer deden ze er vier stemronden over, een keer negen ronden en twee keer zestien ronden. Records lieten ze optekenen in 1964 en 1971: toen nam de selectieprocedure respectievelijk 21 en 23 stemronden in beslag.

De vrees voor een moeilijk selectieproces zit er ook nu weer goed in. Want zelden was de politieke impasse in het land zo groot. Sinds de parlementsverkiezingen van 24 en 25 februari zit de regeringsvorming muurvast.

Kaarten

Dat hoeft niet te verbazen. De Italiaanse kiezers legden de kaarten erg moeilijk. Geen enkel politiek blok haalde een meerderheid van de zitjes in kamer én senaat. Sterker nog: centrumlinks, centrumrechts en de populistische Vijfsterrenbeweging wisten elk bijna een derde van het electoraat voor zich te winnen.

Ondanks verwoede pogingen van aftredend president Giorgio Napolitano lieten de politieke partijen zich tot nu toe niet vermurwen tot de vorming van een coalitieregering. Die onderlinge spanningen dreigen te wegen op de verkiezing van een president. Zolang niet minstens twee politieke blokken zich achter één kandidaat scharen zit de selectieprocedure muurvast.

Marini

Woensdagavond had de centrumlinkse leider Pier Luigi Bersani de 80-jarige Franco Marini naar voren geschoven als presidentskandidaat, een gewezen christendemocratische vakbondsleider en oud-senaatsvoorzitter. Ook de centrumrechtse oud-premier Silvio Berlusconi liet weten Marini te steunen.

Maar Matteo Renzi, de coming man van links en als dusdanig een criticaster van Bersani, plaatste vraagtekens bij de kandidatuur van Marini. Ook de voorzitster van de Democratische Partij, Rosy Bindi, liet weten niet warm te lopen voor de kandidatuur van Marini.

De groene alliantiepartner van Bersani, SEL, maakte eveneens bekend niet voor Marini te zullen steunen.

Hamvraag

Marini raakte dan ook niet verkozen tijdens de eerste ronde. Met 521 stemmen bleef hij ver verwijderd van de 672 stemmen die nodig waren om het meteen tot president te schoppen.

Vanaf 15.30 uur vond een tweede stemronde plaats. Die draaide ook op niets uit. Want centrumlinks en centrumrechts hadden hun partijleden opgeroepen tijdens die tweede ronde blanco te stemmen.

Ook tijdens de derde ronde vrijdagvoormiddag zouden ze voor die tactiek kiezen. Pas in de vierde ronde willen ze zich weer achter een kandidaat scharen. Vanaf dan is niet langer een tweederdemeerderheid nodig voor een verkiezing maar volstaat een volstrekte meerderheid.

Speculaties

De afgelopen dagen waren wel 15 'papabili' de revue gepasseerd, veelal uit centrumlinkse hoek. Zo circuleerden de namen van de ex-premiers Giuliano Amato, de 74-jarige jurist die Italië de eurozone binnenloodste, Massimo D’Alema en Romano Prodi, die nog voorzitter was van de Europese Commissie.

De Vijfsterrenbeweging van de komiek Beppe Grillo zet haar centen dan weer op Stefano Rodotà, een bijna 80-jarige jurist met linkse roots. Hij kan ook rekenen op de steun van SEL. Die steun leverde Rodotà de tweede plaats op tijdens de eerste stemronde. Hij kreeg 240 stemmen.

Dat betekent dat ook leden van andere partijen dan de Vijfsterrenbeweging en SEL voor Rodotà stemden.

Aftredend president Giorgio Napolitano kreeg in die eerste ronde nog tien stemmen, ook al liet hij vooraf duidelijk weten geen kandidaat te zijn voor een tweede mandaat. Zelfs de ex-vrouw van Berlusconi, Veronica Lario, kreeg een stem.

Patstelling

Wittebroodsweken zullen het nieuwe Italiaanse staatshoofd in elk geval niet gegund zijn. Hij of zij mag meteen vol aan de bak om de politieke patstelling in het land te doorbreken. De hamvraag luidt of de verkiezing van de president mee tot die doorbraak kan leiden.

Grillo gaf de afgelopen dagen alvast aan ‘misschien wel opnieuw met Bersani te willen gaan praten’ als centrumlinks zijn kandidaatpresident steunt. Ook oud-premier Berlusconi staat open voor overleg met Bersani.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud