'Confrontatie tussen Iran en Westen niet uitgesloten'

Specialisten houden rekening met een militaire confrontatie tussen het Westen en Iran. 'Mijn persoonlijke inschatting is dat een verdere escalatie van het conflict een reele mogelijkheid is.' Dat zegt Tom Sauer, docent internationale veiligheid en nucleaire proliferatie aan de Universiteit Antwerpen. 'Uiteindelijk zijn in het verleden nog oorlogen begonnen op basis van een misrekening. Kijk naar Vietnam of de eerste wereldoorlog.'

(tijd) De recente ontvoering van Britse militairen is het zoveelste hoofdstuk in de gespannen verhoudingen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie en Iran. Iran wil nucleaire capaciteit ontwikkelen voor de productie van electriciteit. De VS en de Europese Unie verdenken Iran in het geheim aan een nucleair wapen te werken.

'Strikt genomen heeft Iran gelijk. Het land handelt binnen het kader van het Non-Proliferatieverdrag' zegt Tom Sauer. 'Een nucleair programma voor burgerlijke doeleiden is niet verboden, en er is geen bewijs dat Iran nucleaire wapens wil ontwikkelen'. Volgens Sauer is het probleem dat het Westen zelf niet consequent is. India en Pakistan hebben toegegeven over nucleaire wapens te beschikken en toch zijn zij bondgenoten van de Verenigde Staten. Ook van Israel wordt vermoed dat het over een nucleair arsenaal beschikt.' Het Westen meet met twee maten en twee gewichten. 'Het Westen beschuldigt Iran van het niet-naleven van akkoorden, iets wat niet bewezen is, terwijl het zelf de akkoorden niet respecteert.'

Iran wil de gevangengenomen Britten waarschijnlijk gebruiken als pasmunt. De Verenigde Staten heeft recentelijk ook Iraniërs in Irak opgepakt. 'Het voordeel van het ontvoeren van Britten is dat het minder rechtstreeks is, in vergelijking met het ontvoeren van Amerikanen, terwijl de boodschap dezelfde blijft.'

Hoe het nu verder moet is onduidelijk. Sauer heeft zo zijn bedenkingen. Onderhandelingen en rechtstreekse contacten tussen de Verenigde Staten en Iran bieden voor beide partijen een elegante uitweg. 'Maar sinds de Revolutie in 1979 weigert de Verenigde Staten elke diplomatieke relatie met Iran. Blair, van zijn kant, heeft al te kennen gegeven niet uit te zijn op een militaire confrontatie.'

In 2004 heeft Iran ook al Britse matrozen ontvoerd en die werden na een paar dagen terug vrijgelaten. 'Het is nu echter een ander regime dat veel harder is. De Verenigde Staten heeft een derde vliegdekschip (met bijhorende vloot) naar de Straat van Hormoez gestuurd. Toch zijn de militaire opties beperkt. Een grootschalige grondoperatie is zeer onwaarschijnlijk, de VS hebben daar, op korte termijn, niet voldoende middelen voor. Indien het tot een confrontatie komt zijn luchtaanvallen en speciale eenheden daarom waarschijnlijker. Bovendien blijft het de vraag hoe Israel gaat reageren,' luidt het.

Ook in Iran zijn er signalen dat een deel van de bevolking en de elite niet tevreden is met de harde standpunten van president Ahmadinejad. Zo waren de religieuze hardliners tijdens de gemeenteraadsverkiezingen eind 2006 in het defensief. 'Het risico is dat een escalatie van het conflict, door nieuwe sancties of een militaire interventie, de positie van de president en de theocratische elite zal versterken, zowel in het binnenland als in het buitenland. En dit is net wat het Westen wil vermijden. Het is dus een moeilijke evenwichtsoefening,' zegt Sauer.

Indien Iran aangevallen wordt zal het zich niet laten doen. 'Als tegenmaatregel kan Iran Israel en Amerikaanse bondgenoten in het Midden-Oosten bestoken met raketten. Onrechtstreeks kan Iran steun verlenen aan organisaties zoals Hezbollah in Libanon en andere paramilitaire organisaties in het Midden-Oosten. Iran beschikt ook over een arsenaal aan chemische wapens. Een chemische aanval kan dan ook niet worden uitgesloten.'

Bij een confrontatie zal de reactie van de moslimwereld zeer negatief zijn. Het protest van de bevolking zal zich niet enkel keren tegen het Westen maar ook tegen zijn eigen pro-Amerikaanse leiders. De bewegingsruimte van de Arabische en moslimleiders is beperkt. Veel steun hoeven zij alleszins niet te verwachten. Het is aannemelijk dat zij zich, in het beste geval, afzijdig zullen houden.

Laurent Willaert

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect