Portretten van David Hockney in Londen

David Hockney (°1937) is een van de bekendste Britse kunstenaars van het ogenblik. Zijn recente portretten vormen echter niet echt Hockneys beste werk. Het zijn, soms met opzet, erg snel geschilderde werken waarbij de afgebeelde figuur belangrijker is dan het schilderij zelf.

Hockney is vooral bekend voor zijn Californische popartdoeken uit de jaren 60, zijn collagewerken opgebouwd uit polaroidfoto's en zijn opzoekingen rond het gebruik van spiegels en lenzen in de oude schilderkunst. Hockney heeft altijd portretten geschilderd, maar vooral de jongste jaren is hij het genre echt intensief gaan beoefenen. Een hele serie portretten van vrienden van hem en bezoekers van zijn studio zijn het resultaat. In enkele van de zaaltjes van de National Portrait Gallery zijn er 150 ondergebracht uit de periode 1954-2005.

In die zin past hun opzet mooi bij de de typisch Britse instelling die de National Portrait Gallery is. Ze werd in het midden van de 19de eeuw opgericht om de 'rich and famous' uit te beelden. Dat het portret ook een kunstwerk is, was daarbij bijkomstig. Niet dat er slecht werk te zien is, verre van: wat er getoond wordt heeft minstens historisch belang. Vandaag kan je er ook voetballers als David Beckham of figuren uit de popwereld bekijken. Die zijn nu even weinig uit de Britse samenleving weg te denken als ooit Shakespeare of de hertog van Wellington.

NIET WERELDSCHOKKEND

En nu hangen er dus ook een rist vrienden en kennissen van David Hockney tussen. Hij heeft ze recentelijk in een vrij gelijkaardige stijl geportretteerd. De portretten zijn mooi, maar niet bepaald wereldschokkend. En de meeste geportretteerden zullen de niet-Britse bezoeker - en allicht ook vele Britten - onbekend zijn. Een 'who's who' in de fraaie catalogus helpt.

Sommige recente portretten zijn ook een direct gevolg van Hockneys opzoekingen: gefascineerd door het (mogelijke) gebruik van een optisch hulpmiddel als de 'camera lucida' door de 19de-eeuwse Franse schilder Ingres, gebruikte Hockney zelf het toestelletje om de suppoosten van de National Gallery af te beelden: '12 portraits after Ingres in a uniform style' (1999-2000) is het resultaat.

Maar voor de portretten die een belangrijke rol hebben gespeeld in Hockneys artistieke ontwikkeling moet je teruggaan naar het verleden, ja zelfs naar de beginperiode van de schilder.

Een recent herontdekt zelfportret toont hem als jonge man in 1954 (al met de uilenbril !). Het is een van een serie portretten en zelfportretten waarin Hockney op zoek gaat naar zijn identiteit. 'Gezichten zijn de meest interessante dingen die wij te zien krijgen. Mensen fascineren me en het meest interessante aspect van andere mensen, het punt waar wij iets van hun innerlijk te zien krijgen, is het gezicht. Het vertelt alles', zegt Hockney. Dat geldt zeker ook voor hem als 17-jarige student aan de Bradford School of Art die onzeker de toekomst in kijkt.

Hockney maakte enkele van zijn mooiste portretten van zijn eigen familie. Zo het 'Portrait of my father' (1955), het eerste doek dat hij ooit op een tentoonstelling toonde. En vooral het dubbelportret 'My Parents' uit 1977. Zijn vader, een anticonformist die dienst weigerde tijdens de Tweede Wereldoorlog, zit er in gebogen in een catalogus te lezen, terwijl zijn moeder op een stoel ons frontaal aan kijkt. Zijn vader stierf een jaar na het schilderen van het doek.

Hockneys doorbraak kwam er begin jaren 60 met de doeken die hij in Californië schilderde. Zo de portretten van verzamelaars Fred en Marcia Weisman in hun tuin vol sculpturen. Hockney heeft hen ook haast tot sculpturen gemaakt. Beroemd zijn natuurlijk ook de schilderijen en tekeningen van zijn vriend Peter Schlesinger waarmee hij vijf jaar een relatie had en die voor Hockney zowat de verpersoonlijking van de Amerikaanse droom was.

Terug in Londen schilderde hij een groot portret van twee vrienden van hem, Celia Birtwell en Ossie Clark. Het doek werd zowat een symbool van swinging Londen: 'Mr and Mrs Clark and Percy'. De Clarks hielden de befaamde modeboetiek Quorum open, Percy is hun kat. Zoals in het portret van Hockneys vader en moeder is de afstand en het contrast tussen de geportretteerde figuren opvallend. De kat die in de verte naar buiten kijkt voelde allicht aan wat er te gebeuren stond: een jaar na het maken van het doek scheidde het echtpaar.

Het portret van de Clarks is een van de 'conversation pieces' van Hockney. Dat is een - typisch Engels - genre waarin twee personages, al dan niet in conversatie verwikkeld, in hun natuurlijke omgeving worden getoond. De huiskamer van de Clarks bijvoorbeeld. Een ander voorbeeld van het genre hangt in de National Gallery (net naast de National Portrait Gallery) en toont Mr. en Mrs. Andrews, hij met een geweer nonchalant onder zijn schouder, zij zittend tegen een boom, en opzij van hen hun net geoogste tarweveld. Het is een doek dat, ook in details als de gezichten, ontzettend aan Hockney doet denken. Ook al is het geschilderd in 1750 door Thomas Gainsborough.

MOEDER

Hoezeer hij ook een schilder in de Engelse traditie is, na tien jaar Londen besloot Hockney in 1978 terug te gaan naar Los Angeles. Het eerste portret dat hij daar schilderde was van de travestie Divine, de ster van de kitscherige undergroundfilms 'Pink Flamingoes', 'Polyester' en 'Hairspray' van regisseur John Waters. Het is een portret van een in vele opzichten meer dan levensgroot personage. Hockney maakte ook portretten van Andy Warhol, van de Engelse dichter W.H.Auden, of fotograaf Man Ray. En de vele portretten van vrienden waarover wij het al hebben gehad.

Maar zijn beste, meest persoonlijk portretten zijn toch de vele die hij van zijn moeder maakte. In de meest diverse stijlen, van eenvoudige potloodtekeningen tot een prachtige fotocollage waarin ze gehuld in een lange regenmantel tegen een muurtje leunt in een vervallen abdijruïne, Bolton Abbey in Yorkshire. Laura Hockney poseerde graag voor haar zoon, zelfs - zo leert de datering van het portret - op de dag van de begrafenis van haar man!

Marc HOLTHOF

David Hockney Portraits, tot 21 jan. in de National Portrait Gallery (St. Martin's Lane (bij Trafalgar Square), Londen). Alle dagen van 10 tot 18u, op donderdag en vrijdag tot 21u.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud