Première Michael Hanekes 'Don Giovanni' ontspoort in laatste kwartier

(tijd) - Het Parijse publiek ontbrandde in een storm van protest onmiddellijk na de première van Michael Hanekes eerste operaregie van Mozarts 'Don Giovanni'. Wellicht was de confrontatie met Hanekes visie op de ondergang van Don Giovanni te veel een weerspiegeling van hun eigen leven.

Haneke ziet Don Giovanni als superondernemer, die met volle teugen van het leven geniet. De vrouwen laten zich maar al te graag door hem inpalmen.

De Oostenrijkse regisseur Michael Haneke (1942) is wel vaker rumoer gewend na een première. Zijn film 'Funny Games' veroorzaakte tijdens het filmfestival van Cannes in 1997 al een storm van protest. Twee jongens vermoorden tijdens een lange avond en een nog langere nacht een kind, een vader en een moeder. De jongens praten terloops rechtstreeks in de camera, en zeggen dat ze geen enkel excuus hebben voor de moorden. Ze doen het 'voor hun plezier', en 'voor dat van de kijkers'. Door het ontbreken van dubbelzinnigheid en de meedogenloze kale filmstijl wordt de kijker elke hoop ontnomen. Ook Hanekes verfilming van het boek 'Die Klavierspielerin' van de Nobelprijswinnares en zijn landgenote Elfriede Jelinek is zo genadeloos gruwelijk. De ogenschijnlijk emotieloze observaties van Haneke laten je totaal ontredderd achter.

In het programmaboekje van de opera legt Michael Haneke zijn kaarten op voorhand al op tafel. Don Giovanni is voor hem niet de klassieke verleider uit Sevilla, maar de algemeen directeur van een superonderneming, die het al op vroege leeftijd gemaakt heeft. Iemand die de raad van bestuur om zijn vingers windt met zijn charisma en overtuigingskracht. 24 uur per dag pompt de adrenaline door zijn aderen, en daarmee oefent hij een grote seksuele aantrekkingskracht uit op vrouwen. Hij is het soort bedrijfsleider dat dagelijks deze krant haalt. Voormalige toplui zoals Kenneth Lay van Enron of Berny Ebbers van WorldCom, de voorbeelden zijn legio.

Don Giovanni hoeft geen ingewikkelde krachttoer uit te halen om met Donna Anna, de dochter van de oprichter van de onderneming, na kantoortijd een rendez-vous te hebben. Als zij zich realiseert dat zij voor hem maar een vluchtig avontuurtje is, komt ze met een verkrachtingsverhaal op de proppen.

Bij het begin van zijn carrière overkwam Don Giovanni hetzelfde in een van de regionale kantoren. Donna Elvira, een regionale directeur, verbond haar ziel en zaligheid aan Don Giovanni. Tevergeefs.

Leporello is Don Giovanni's persoonlijke assistent. Hij wil graag in de voetsporen van zijn grote baas treden, maar ontfermt zich in afwachting dankbaar over de vrouwelijke 'afdankertjes' van Don Giovanni. Hilarisch is de beroemde catalogus-aria, waar hij de vele vrouwelijke veroveringen van zijn baas van zijn Palm-handcomputer afleest.

Het koppel Massetto en Zerlina zijn Oost-Europese schoonmakers in de kantoren van Don Giovanni. Om de saaie avondlijke routine te verbreken, doen ze alsof ze verloofd zijn. Maar als Don Giovanni 's nachts nog door de leegstaande kantoren dwaalt, ziet hij zijn kans schoon voor een tussendoortje met Zerlina. De aandacht van de grote directeur laat ook zij zich graag welgevallen.

Michael Haneke creëert een setting die voor iedereen herkenbaar is, en werkt die zeer overtuigend en consequent uit.

In de visie van de meeste regisseurs is Donna Anna, die de hele opera door loopt te klagen, de zwakkere figuur. Maar door de soevereine interpretatie van sopraan Christine Schäfer is zij vooral de waardig treurende dochter van de door Don Giovanni vermoordde Commendatore.

Mireille Delunsch als Donna Elvira is vocaal te nerveus om krachtdadig tussen Don Giovanni's escapades te kunnen interveniëren. Zij vergrijpt zich liever aan de whiskyfles.

De bariton Peter Mattei was eerder in De Munt al te horen als Don Giovanni. Door zijn slanke, rijzige gestalte is hij in zijn maatkostuum perfect getypecast als de hyperactieve directeur. Zowel zijn glorieus verleidelijke stemgeluid als zijn regelmatig naakte torso maakt maar al te duidelijk waarom vrouwen in bosjes voor hem in katzwijm vallen.

De verwisselingsscène tussen Don Giovanni en Leporello werkt perfect, omdat Luca Pisaroni in de rol van Leporello net zo strak in het pak zit als zijn grote baas. Ook vocaal staat de jonge Pisaroni in de startblokken om Don Giovanni naar de kroon te steken.

Zeer lang is Michael Hanekes visie op 'Don Giovanni' plausibel en overtuigend. Enkel bij de geestverschijning van de overleden Commendatore verspeelt Haneke zijn geloofwaardigheid. Dat Donna Elvira uit frustratie Don Giovanni vermoordt, is tot daar aan toe. Maar een aangeklede etalagepop en het schoonmaakpersoneel met Mickey Mouse-maskers op maken nog geen horrorscène uit een film als 'Scream'. Dat Don Giovanni door het woedende personeel uit het venster wordt gesmeten, werkt dramatisch dan weer wel sterk. Alleen jammer dat Mozarts moraliserende slotwoorden volledig indruisen tegen Hanekes koele, maar raak getypeerde hedendaagse ontleding van de verwikkelingen in de bestuurskamer van een grote onderneming.

'Don Giovanni' van Wolfgang Amadeus Mozart, in een regie van Michael Haneke. Productie van de Opéra National de Paris. Nog te zien in het Palais Garnier op 10, 13, 17, 20, 23 en 25 februari. Informatie: www.opera-de-paris.fr

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud