Straatsburg, de twistappel van Europa

Straatsburg, de Europastad tussen het Zwarte Woud en de Vogezen, voert je van de middeleeuwen naar de toekomst. Je komt hier voor het lekkere eten en de veelzijdige architectuur, voor de rust aan de kaaien en de levendige binnenstad.

De lente barst open als ik in Straatsburg arriveer. Ik neem een espresso op een terras. En terwijl ik het stedelijke gewoel gadesla en mijn gids opwacht sluipt het Frans al in mijn 'monologue intérieur'. Een jongen en een meisje ontmoeten elkaar. Nemen de oortjes van hun ipod uit. Wisselen een paar woorden. Stoppen de oortjes weer en wandelen samen verder. Ik zie hier veel jongeren: Straatsburg is een van de oudste universiteitssteden van Frankrijk. De rokken zijn al wat omhooggeschoven. Het belooft een hete zomer te worden.

De grensstad tussen Frankrijk en Duitsland heeft evenveel bruggen als kerken: telkens 30. Beide landen hebben Straatsburg herhaaldelijk in bezit genomen. Tussen 1681 en 1945 is de stad vijf keer van nationaliteit veranderd. De rijke geschiedenis en de unieke geografische positie als kruispunt van historische handelsroutes hebben naast Luxemburg en Brussel ook van Straatsburg een hoofdstad van Europa gemaakt.

De maandelijkse Europese werkweek is aan de gang, maar daar is weinig van te merken. De stad verandert niet echt van aanblik. De mensen zijn er ook niet mee bezig, als ik ze hoor. De Europese instellingen maken al zo lang deel uit van deze plek, dat de aanwezigheid hen ontsnapt.

Maar ze vinden Straatsburg wel de hoofdstad van Europa. De natuurlijke hoofdstad zelfs. Waar Madame Tussaud werd geboren, Gutenberg de boekdrukkunst ontwikkelde, Goethe studeerde en Mozart concerten gaf. En waar Rouget de Lisle het marslied van het Rijnleger componeerde, wat later de Marseillaise zou gaan heten.

De stad telt meer dan een half miljoen inwoners, maar binnen het centrum is zowat alles te voet bereikbaar. De binnenstad - een eiland omgeven door de Ill, een zijrivier van de Rijn - is sinds 1988 werelderfgoed. In dat jaar vierde Straatsburg z'n 2000ste verjaardag. Ik loop tussen de vakwerkhuizen, die hun middeleeuws karakter goed hebben bewaard. Eigenaardig dat we middeleeuws vandaag zo gezellig vinden, bedenk ik. Ook gek is dat die vakwerkhuisjes hier in de Elzas beschouwd worden als roerende goederen. Ze zijn makkelijk te demonteren en te verplaatsen, ook al blijven ze tegenwoordig staan waar ze staan.

Ik had een oude gids gevraagd. Liefst een van 80 die de stad heeft zien veranderen, over een prima geheugen beschikt en goed ter been is. Dat lag moeilijk, maar Dominique-Louise Kieffer is een uitstekend compromis. Ze gidst al 32 jaar en wandelt nog als de beste. Maar veel veranderd is er niet echt, zo blijkt.

'Straatsburg is altijd goed onderhouden geweest', vertelt ze. 'In tegenstelling tot nogal wat andere Franse steden was een grote schoonmaak nooit echt nodig. Eén uitzondering: de komst van de hypermoderne tram in 1994. Plots verdwenen de auto's en bussen. Op Place Kléber, het moderne stadsdeel, raasden er 50.000 per dag voorbij. Nu hebben we 50 kilometer tramlijn. Binnen de drie minuten heb je een tram aan elke halte. Rondom de stad staan acht parkings. Een dag parkeren kost minder dan 3 euro en alle inzittenden van de auto krijgen er een tramkaartje gratis bij.'

Grammatica

Mijn gids vertelt hoe het bewogen verleden van Straatsburg zich ook in haar eigen familie weerspiegelt. Zo werden geregeld vertalingen van namen opgedrongen. Ritter bijvoorbeeld, werd dan plots Chevalier. We wandelen richting kathedraal. De straatnamen zijn weergegeven in het Frans en het Elzassisch, een dialect van Frans, Duits, Engels en Jiddisch. 'Met grammatica', benadrukt ze. 'Nog zo'n 20 procent van de Straatsburgers verstaat het. Ik ook, ja. Er zitten nog figuren uit 13de-eeuwse sprookjes in verweven, en termen uit de boerenopstand van 1525.' De oude straatverlichting waar lang geleden gaslampen in brandden, is ook teruggeplaatst. Gezellig.

De gotische kathedraal staat op een mooi geplaveid plein en is gebouwd in roze zandsteen. Hij heeft iets van een gigantisch geraamte. De eerste steen werd in 1176 gelegd. Er is haast 300 jaar aan gearbeid. Met zijn 142 meter was de kathedraal tot 1876 het hoogste gebouw ter wereld. Bij de bouw speelde het idee mee om er maar meteen een soort versterkte burcht van te maken. Ook in de andere details van deze mastodont is religieuze agressie niet ver weg. Aan de zuidelijke vleugel vind je twee vrouwenbeelden, kopieën, de originelen staan in het museum vlakbij. Het ene, gekroond en met een winnaarsblik, verwijst naar de kerk. De geblinddoekte dame met gebogen hoofd ertegenover is de verliezer en symboliseert de synagoge. 'Ook in de 13de eeuw was er al jodenvervolging', zegt Dominique.

Binnen in de kerk werkt het metershoge en wereldberoemde astronomische horloge uit de 16de eeuw al sinds 1842 zonder oponthoud, aangedreven door vier gewichten die wekelijks worden gehesen. Een ploeg Zwitserse horlogemakers ontwierp de eeuwigdurende kalender met een garantie voor 2000 jaar nauwkeurigheid. Apollo wijst de datum en de dag van de week aan. De bijhorende copernicaanse planetenhemel toonde onlangs de complete maansverduistering. Zelfs daarop is het raderwerk berekend. Allerhande mechanische spielereien vervolledigen de pret. Zo houden om half een de apostelen een defilé voor Christus en kraait de haan drie keer. Wat lager passeren op gezette tijden de levensfases - een kind, adolescent, volwassene en oud mannetje - voorbij het geraamte dat de dood voorstelt.

Bert VOET

Praktisch

  • De luchthaven ligt op ongeveer 20 kilometer van het stadscentrum. Er is een goede verbinding met een busje, en vervolgens de tram.
  • Met een Pass Strasbourg krijg je voor 10,90 euro een museumbezoek, een boottochtje, een fiets voor een dag, toegang tot het vergezicht op het terras van de kathedraal en uitleg over het astronomisch uurwerk binnenin, plus nog een hele reeks andere kortingen. Bij de toeristische dienst is ook het boekje 'Balades Strasbourgeoises' te verkrijgen, een schat voor wie de stad te voet wil verkennen. Zes architectuurwandelingen leiden je door de stad, van de middeleeuwen tot vandaag. De toeristische dienst is alle dagen open van 9 tot 19 uur.

    Office de Tourisme de Strasbourg et sa Région, 17, place de la Cathédrale, 67082 Strasbourg, tel.: +33 3 88 52 28 28 - http://www.ot-strasbourg.fr

  • Op weg van de kathedraal naar La Petite France passeer je het Musée Alsacien, gelegen in een oud slachthuis. Geen must, maar ook lang niet vervelend, met onder meer een heel mooie vatenmakerij en een indrukwekkend touwenatelier. Een Europese topper is het Musée de l'Art Moderne et Contemporain. In de permanente collectie staat onder meer Rodins 'Denker' en werk van Renoir, Monet, Picasso, Victor Brauner, Max Ernst, Panamarenko en Marcel Broodthaers. Tot 21 mei loopt een retrospectieve (1963-2006) van de fotograaf Bernard Plossu. Tot dan is er ook een tentoonstelling van het werk (typografie, fotomontages en reliëfs) van César Domela.
  • Montaigne merkte al op dat de Elzassers zich meer zorgen maken over hun diner dan over hun verblijfplaats. Brillat-Savarin stelde onomwonden dat Elzas een van de Franse regio's is waar het debiet van zijn mondwater pieken bereikte. De specialiteit is natuurlijk zuurkool, maar ook foie gras zou hier omstreeks 1780 zijn uitgevonden. In veel 'bierstubes' eet je goedkoop van de traditionele tafel, aan pakweg 8 tot 10 euro voor een hoofdgerecht. 'L'Ami Schutz' in de wijk La Petite France is wat duurder maar erg goed. In de Rue des Tonneliers vind je alle soorten en nationaliteiten aan restaurants. Tot 30 april loopt in de Elzas nog de 'formule jeunes', waardoor jongeren onder de 35 voordelig kunnen kennismaken met de keuken in de betere restaurants. Ook Eric Westermann van het wereldvermaarde Straatsburgse driesterrenrestaurant Buerehiesel doet mee.

    www.formules-jeunes.com

  • Hotel Suisse is een klein charmehotel met een heerlijke familiale ontvangst, vlakbij de kathedraal. 0033 88 35 22 11

    www.hotel-suisse.com

  • Brussels Airlines biedt twee vluchten per dag aan tussen Brussel en Straatsburg. Tickets zijn beschikbaar vanaf 49,99 euro voor een enkele reis (alle taksen inbegrepen). Reserveren kan via www.brusselsairlines.com of via de reisagent.
  • Maison de la France, Guldenvlieslaan 21, 1050 Brussel, tel.: 0902-88.025, www.franceguide.com.

Office de Tourisme de Strasbourg et sa Région, 17, place de la Cathédrale, 67082 Strasbourg, tel.: +33 3 88 52 28 28 - http://www.ot-strasbourg.fr

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect