analyse

‘Dit raakt ons in het diepste van ons zijn'

In Leuven werd vrijdag een herdenkingsbijeenkomst gehouden voor Sanda Dia. ©Photo News

De KU Leuven start een nieuw tuchtonderzoek naar de studenten die betrokken waren bij de dodelijke Reuzegom-doop. Ze ontzegt hen ook de toegang tot de campus. Of ze daarmee haar reputatieschade kan temperen, moet de komende weken blijken.

‘KU Leuven beste universiteit van België’, luidde een krantenkop onlangs. De ranking van Times Higher Education wordt op hoongelach onthaald op sociale media. De universiteit zit door de Reuzegom-affaire al een dikke maand in de hoek waar de klappen vallen.

Op 5 december 2018 overleed de 20-jarige student burgerlijk ingenieur Sanda Dia aan de gevolgen van orgaanfalen. De jongen had onder meer liters visolie moeten drinken tijdens een ranzig doopritueel van de beruchte, elitaire studentenclub Reuzegom. Vrijdag had de zaak voor de raadkamer moeten komen, maar door bijkomende onderzoekshandelingen wordt ze uitgesteld.

In de aanloop naar het proces zijn alle ogen gericht op de KU Leuven, waar Dia en de meerderheid van de clubleden studeerden. De reputatieschade voor de universiteit is groot, hoort De Tijd bij verschillende insiders, van wie een aantal niet met naam genoemd wil worden. ‘De eerste weken leek de impact nog beheersbaar’, zegt een professor. ‘Maar hoe meer details bekend raken, hoe erger het wordt. En het is wellicht maar het begin.’

Ik heb al mails ontvangen met de vraag de studenten in kwestie te buizen als ze bij mij een vak volgen.
Professor KU Leuven

‘Tot een maand geleden werd er weinig over gepraat, omdat iedereen vertrouwen leek te hebben in de instelling’, zegt een andere professor. ‘Nu leeft het heel erg en word ik er door collega’s en alumni op aangesproken. Ik heb al mails ontvangen met de vraag de studenten in kwestie te buizen als ze bij mij een vak volgen. Dat zou niet alleen onprofessioneel zijn, maar wat los je op door cavalier seul te spelen?’

Reuzegom poseert voor het studentencafé In den Boule in Leuven. ©rv

‘Dit zindert door de hele organisatie’, zegt vicerector Piet Desmet. ‘Het raakt ons in het diepste van ons zijn. We moeten er alles aan doen om te vermijden dat dit ooit nog kan gebeuren.’ Iedereen is het erover eens dat het een drama is, zowel voor de nabestaanden als voor de universiteit. ‘Menselijk voelt het wrang. Maar juridisch lijkt de weg die de universiteit bewandelt de aangewezen piste te zijn’, zegt een professor.

Een paper en een taakstraf

Na de feiten werd een tuchtprocedure opgezet, maar de betrokken studenten hielden de lippen op elkaar. De universiteit had op dat moment weinig meer om op te staan dan de vaststelling dat de doop dodelijk was afgelopen. Dat leidde tot de milde sanctie van een taakstraf en het schrijven van een paper over dooprituelen.

Er heerst onbegrip over waarom de universiteit zich toen geen burgerlijke partij heeft gesteld om inzage te krijgen in het gerechtelijk dossier. De kwestie kwam pas in het publieke debat toen Sven Mary, de advocaat van de vader van het slachtoffer, de KU Leuven verweet dat niet te hebben gedaan. Het rectoraat heeft er lang over nagedacht. Niet alleen rector Luc Sels, maar de hele raad van bestuur en vele medewerkers maakten samen de analyse. De uiteindelijke beslissing werd gedragen door het Gemeenschappelijk Bureau, het hoogste orgaan van de universiteit.

Verschillende overwegingen speelden mee. De universiteit wilde de neutraliteit bewaren in haar eigen tuchtprocedure, wat moeilijk was als ze partij zou zijn in een parallel lopende rechtszaak. Formeel kon de KU Leuven moeilijk als slachtoffer worden bestempeld, omdat de feiten gebeurden in de privésfeer. Het omgekeerde kon suggereren dat de club - in tegenstelling tot erkende studentenverenigingen - banden had met de universiteit, een hardnekkig beeld dat de KU Leuven probeert te ontkrachten.

Sels kon daarnaast zijn daadkracht bewijzen door druk te zetten op de studentenclubs. Ze werden verplicht het doopcharter te ondertekenen om excessen in de toekomst te vermijden. Velen vragen zich af of het charter geen dode letter blijft bij gebrek aan handhaving, maar anderhalf jaar geleden vermeed Sels er wel de controverse mee die vandaag aanzwelt.

Klassenjustitie

Wanneer het dossier van het parket eind juli in de pers lekt, blijft de universiteit niet langer buiten schot. De gruwelijke details, de acties om sporen uit te wissen en de racistische ondertoon choqueren heel Vlaanderen.

Het beeld leeft dat de KU Leuven zich onder druk heeft laten zetten door witte fils à papa die met alles wegkomen.

De beeldvorming ontstaat dat de KU Leuven zich onder druk heeft laten zetten door witte fils à papa die met alles wegkomen. Dat idee leeft niet alleen buiten, maar ook in de KU Leuven. Op 4 augustus schrijven 27 professoren en personeelsleden een open brief waarin ze eisen dat alle Reuzegommers onmiddellijk geschorst worden. De universiteit, die sowieso al een imago van prestige-instelling heeft, heeft de perceptie niet langer in de hand.

Hoewel de druk groot is om zich burgerlijke partij te stellen of de tuchtprocedure te herzien, blijft de KU Leuven wachten op het gerecht. ‘Degoutant is een te zwak woord om de feiten te omschrijven. Maar we kunnen de heilige principes van de rechtsstaat niet overboord gooien. Als dat ons kritiek en onbegrip oplevert, moeten we de gevolgen dragen’, zegt vicerector Gerard Govers.

Wel stelt de universiteit zich diezelfde dag belanghebbende partij. Ze kan geen schadevergoeding eisen, maar ze kan wel inzage in het dossier vragen. Het parket heeft een maand de tijd om op die vraag in te gaan. Exact een maand later kan de universiteit eindelijk actie ondernemen. De beslissing is niet min: naast de keuze om de tuchtprocedure opnieuw op te starten, zoals verwacht, mogen de leden tijdelijk niet meer naar de campus komen. Bij interactief onderwijs mogen de jongens geen actieve rol opnemen. De maatregelen zijn bedoeld om ‘de onderwijsactiviteiten veilig en sereen te laten verlopen’, klinkt het in een persbericht vrijdagavond.

Juridisch is dat niet vanzelfsprekend. Zo maakt het non-bis-in-idembeginsel het onmogelijk om twee keer gestraft te worden voor dezelfde feiten. Volgens de universiteit zou dat niet spelen, want de jongens werden destijds louter gestraft voor hun deelname aan een mensonwaardige doop. Daarnaast is het de vraag hoeveel actie nog mogelijk is nu enkele vervolgde leden afgestudeerd zijn. De universiteit onderzoekt of ze een diploma kan intrekken, al bestaat daarvoor geen precedent. Dat gebeurde in het verleden enkel in specifieke gevallen, zoals bij fraude.

Sanda Dia ©rv

Sels hintte al op de nieuwe tuchtprocedure in een lange brief op 6 augustus, gericht aan de universitaire gemeenschap. Het was een poging de rangen te sluiten, niet zonder succes. Sels is dan wel kop van Jut in De Morgen, maar intern lijkt zijn positie onaangetast. Het vertrouwen in de rector is groot en breed gedragen, ook door de critici. Ondanks zijn imago benadrukt iedereen Sels’ empathische houding in de afhandeling van de zaak. ‘Hij heeft zich een heel sterke leider getoond. Ik denk dat de zaak hem oprecht zwaar heeft geraakt’, zegt Kenny Van Minsel, toenmalig voorzitter van de studentenkoepel LOKO.

Velen delen die mening. Als er al persoonlijke verwijten zijn, dan zijn die eerder gericht aan het adres van Chantal Van Audenhove. Zij was destijds vicerector
Studentenbeleid en voerde door het magere reglement grotendeels op eigen houtje de tuchtprocedure. Aan het einde van dat academiejaar legde ze haar functie neer.

De hetze lijkt Sels’ herverkiezing niet in de weg te staan. De rectorverkiezingen vinden in de lente plaats. ‘Mocht hij niet herverkozen raken, dan zou dat bijzonder jammer zijn, want hij heeft een uitstekend parcours gereden’, zegt een professor. 

‘Van buitenaf lijkt het misschien niet zo, maar de rector geniet veel steun in de universiteit’, beaamt een insider. ‘Wie kritiek levert, doet dat openlijk. Maar wie steunt, doet dat liever niet publiek.’

Ruggensteun

Ook UGent-rector Rik Van de Walle geeft Sels ruggensteun op sociale media na zijn open brief. Bij de andere rectoren zijn de signalen gemengder. ‘Ik ben enigszins verbaasd te zien hoe sommige andere rectoren zich in de zaak mengen’, zegt een professor. ‘De KU Leuven heeft de pech gehad dat het met studenten van haar universiteit gebeurd is, maar het had net zo goed ergens anders kunnen plaatsvinden.’

Hoe trekt de universiteit de reputatieschade recht? De nieuwe demarche om de jongens tijdelijk niet toe te laten, kan wellicht de gemoederen voor even bedaren. Maar alles hangt ook af van de uitkomst van de nieuwe tuchtprocedure, én concrete hervormingen op het vlak van inclusie. Met het juridische drijfzand onder een nieuwe tuchtprocedure is het lang niet duidelijk of de KU Leuven de gewekte hoop kan waarmaken.

‘We kunnen zeker beloven dat we onze verantwoordelijkheid blijven nemen opdat recht mag geschieden voor de slachtoffers’, zegt vicerector Desmet. ‘Maar beloven dat specifieke personen zeker gestraft worden, kunnen we niet op voorhand doen, zoals een rechter dat ook niet kan. Dat moet het onderzoek uitwijzen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud