Netto Het antwoord op al uw geldvragen

Hoe schenken na het afsluiten van de kaasroute?

Via een Nederlandse notaris belastingvrij geld en beleggingen schenken, kan vanaf 1 december wellicht niet meer. Maar dat betekent niet dat belastingvrij schenken onmogelijk wordt. Al worden de mogelijkheden beperkter.
©Filip Ysenbaert

Het beloven drukke maanden te worden voor de notarissen in Breda, Maastricht, Sluis en Terneuzen. ‘Nu al zijn de Nederlandse notarissen overbevraagd. Mensen die een schenking via een buitenlandse notaris overwogen, zetten nu vaart achter hun plannen’, zegt Mark Delboo van het gelijknamige advocatenkantoor.

Dat heeft alles te maken met de geplande afschaffing van de kaasroute op 1 december 2020. De Kamercommissie-Financiën keurde daarover begin deze maand een wetsvoorstel goed. Met de kaasroute wordt verwezen naar de tussenkomst van een doorgaans Nederlandse notaris bij een schenking door Belgen. Een schenking van roerende goederen zoals spaargeld, aandelen en juwelen in een buitenlandse schenkingsakte moet niet worden geregistreerd in België. Daardoor is in België geen schenkbelasting verschuldigd. Als een Belgische notaris een schenkingsakte verlijdt, dan moet die wel verplicht geregistreerd worden en moet schenkbelasting worden betaald.

Door de geplande wetswijziging moet ook een buitenlandse schenkingsakte vanaf 1 december verplicht in België worden geregistreerd. Vanaf dan kan een notariële schenking niet meer zonder schenkbelasting.

Hoeveel schenkbelasting kan vandaag via een buitenlandse notaris worden vermeden?

De schenkbelasting is een registratiebelasting. Ze moet worden betaald als een schenkingsakte ter registratie wordt aangeboden. De tarieven verschillen in de drie gewesten. Het Vlaamse tarief voor een schenking van roerende goederen tussen (groot)ouders en (klein)kinderen en tussen partners - in het vakjargon de rechte lijn - bedraagt 3 procent en tussen alle anderen 7 procent. De schenkbelasting wordt berekend op de waarde van de geschonken goederen.

Die schenkbelasting kan door tussenkomst van een buitenlandse notaris worden vermeden. Maar dat betekent niet dat de schenking definitief belastingvrij is. Als de schenker binnen drie jaar na de schenking overlijdt, moet alsnog erfbelasting worden betaald. In het Vlaams regeerakkoord is bepaald dat die ‘verdachte periode’ vanaf 1 januari 2021 naar vier jaar wordt opgetrokken. De tarieven van de erfbelasting zijn hoger dan die van de schenkbelasting.

3 %
Het Vlaamse tarief van de schenkbelasting voor een schenking van roerende goederen tussen (groot-)ouders en (klein-)kinderen bedraagt 3 procent.

Dat risico op erfbelasting is er niet voor wie schenkbelasting heeft betaald. Met de schenkbelasting is definitief met de fiscus afgerekend: er moet nooit erfbelasting betaald worden, zelfs niet als de schenker ’s anderdaags overlijdt. ‘Wie een tussenkomst van een buitenlandse notaris overweegt, moet dus de afweging maken tussen het betalen van 3 procent schenkbelasting en geen schenkbelasting maar wel het risico op erfbelasting’, zegt Alain Van Geel van het advocatenkantoor Tiberghien.

Heeft het na 1 december nog zin via een buitenlandse notaris te passeren?

De experten zijn het eens: de tussenkomst van een buitenlandse notaris heeft nog weinig zin. De drijfveer was het vermijden van de Belgische schenkbelasting en dat zal niet meer kunnen.

‘Het enige argument pro een buitenlandse notaris is het ereloon voor de notaris. In Nederland zijn de erelonen vrij, terwijl die in België afhangen van de waarde van de schenking. Voor grote schenkingen kan het ereloon in het buitenland lager uitvallen’, zegt Nathalie Labeeuw van het advocatenkantoor Cazimir.

Wordt het na 1 december onmogelijk belastingvrij te schenken?

Nee, schenken zonder schenkbelasting zal nog kunnen. Naast een schenking met tussenkomst van een - al dan niet buitenlandse - notaris, kunt u ook kiezen voor een bank- of handgift. Daarmee kunt u schenken zonder schenkbelasting. Die mogelijkheid blijft onveranderd.

Met een handgift overhandigt u een som geld, kunst of juwelen aan de begiftigde. Bij een bankgift schrijft de schenker het geld of een effectenrekening over van de ene naar de andere rekening. In principe is de hand- of bankgift door de loutere materiële overhandiging een feit. Maar u doet er goed aan achteraf een geschreven document op te stellen, in het vakjargon een pacte adjoint. Daarmee kunt u aantonen dat het om een schenking (en bijvoorbeeld niet om een lening) gaat en kunt u de datum van de schenking aantonen.

Want ook bij een hand- of bankgift bestaat het risico dat alsnog erfbelasting betaald moet worden als de schenker binnen drie jaar (wellicht vier jaar vanaf 2021) overlijdt. ‘Bij een nakend overlijden van de schenker binnen de risicotermijn is een vrijwillige registratie mogelijk. De schenkingsakte wordt dan alsnog geregistreerd. Er moet dan schenkbelasting worden betaald, maar de hogere erfbelasting wordt wel vermeden’, zegt Delboo.

U kunt de modaliteiten van een bank- of handgift regelen in een pacte adjoint, maar de mogelijkheden zijn beperkter dan bij een notariële akte.
Nathalie Labeeuw
Advocaat Cazimir

‘U kunt de modaliteiten van een bank- of handgift regelen in een pacte adjoint, maar de mogelijkheden zijn beperkter dan bij een notariële akte’, zegt Labeeuw. Vaak gebruikte clausules die aan een hand- of bankgift kunnen worden gekoppeld zijn:

  • Last van lijfrente: u bedingt dat de begiftigde u periodiek een bepaald bedrag betaalt.
  • Uitsluitingsclausule: u bepaalt dat de schenking niet mag worden ingebracht in bijvoorbeeld een huwgemeenschap of aanwasbeding. Daarmee kunt u vermijden dat de schenking naar de schoonfamilie gaat.
  • Conventioneel beding van terugkeer: als de begiftigde voor de schenker overlijdt, keert het geschonkene terug naar de schenker.
  • Vervreemdingsverbod: de begiftigde mag tijdens een bepaalde periode het geschonkene niet verkopen of zelf wegschenken.

‘Voor de schenking van familiale vennootschappen en ondernemingen heeft de afschaffing van de route van een buitenlandse notaris geen belang. Het tarief van de schenkbelasting bedraagt 0 procent. Dus bij een geregistreerde schenking voor een Belgische notaris is geen schenkbelasting verschuldigd’, zegt Labeeuw. Wie vandaag voor een buitenlandse notaris kiest, moet rekening houden met een ‘verdachte’ termijn van 7 jaar in plaats van 3 jaar met risico op erfbelasting.

‘De vrijstelling voor familiebedrijven zal in de toekomst wellicht meer benut worden. Vandaag wordt er nog vaak een dividend uitgekeerd en wordt dat vervolgens geschonken. In de toekomst zal men de winst in de vennootschap laten en de vennootschap schenken’, zegt Delboo.

Welke schenkingen zullen niet meer belastingvrij kunnen?

Voor bepaalde schenkingen is een notariële akte vereist. Wie vandaag kiest voor een buitenlandse notaris ontsnapt aan de schenkbelasting, maar vanaf 1 december zal dat niet meer kunnen.

Een notariële schenkingsakte kan verplicht zijn omwille van het soort goed dat men schenkt en de modaliteiten die aan de schenking gekoppeld zijn
Bart Verdickt
advocaat bij Deloitte Legal (Greenille Private Client Team)

‘Een notariële schenkingsakte kan verplicht zijn omwille van het soort goed dat men schenkt en de modaliteiten die aan de schenking gekoppeld zijn’, zegt Bart Verdickt, advocaat bij Deloitte Legal (Greenille Private Client Team). ‘De schenking van aandelen van vennootschappen of een burgerlijke maatschap, certificaten van een stichting administratiekantoor en een vordering in rekening-courant van een vennootschap moet verplicht met een notariële akte.

Modaliteiten die alleen notarieel kunnen, zijn het populaire voorbehoud van vruchtgebruik en de restschenking.’
Met het voorbehoud van vruchtgebruik verzekert de schenker zich van de ‘vruchten’ van het geschonkene. Vruchtgebruik op geld of beleggingen houdt in dat de schenker nog de intresten en dividenden mag innen en het stemrecht op aandelen mag uitoefenen
.

Bij een restschenking - in het vakjargon fideïcommis de residuo - wordt niet alleen de persoon aan wie geschonken wordt aangeduid, maar ook een tweede aan wie het overblijvende deel van de schenking toekomt op het moment dat de eerste begiftigde overlijdt. Zo kan bij een schenking door een ouder aan een kind bepaald zijn dat het restant van de schenking niet naar de ouder terugkeert, maar wel naar bijvoorbeeld een broer of kleinkind gaat. De schenkbelasting wordt berekend alsof de schenking rechtstreeks van de ouder naar de broer of het kleinkind gaat.

Wat met al gedane schenkingen?

De afschaffing van de kaasroute gaat wellicht op 1 december in. Voor schenkingen die voor die datum gebeurden, blijft alles bij het oude. Het is dus mogelijk tot eind november belastingvrij roerende goederen te schenken via een buitenlandse notaris.

‘Er kan wel een impact zijn voor wie een restschenking deed’, zegt Verdickt. ‘De tweede begunstigden moeten de schenking ook aanvaarden. Als het gaat om kleinkinderen die al geboren of verwekt zijn op het moment van de schenking kon dat in de schenkingsakte zelf. Voor latere kleinkinderen zal de aanvaarding in een aparte akte moeten gebeuren. Vandaag kan dat nog belastingvrij via een buitenlandse notaris, op voorwaarde dat de schenker nog minstens drie jaar blijft leven. Na 1 december zal op de registratie van de aanvaardingsakte een vast recht van 50 euro moeten worden betaald en zal de tweede begunstigde altijd schenkbelasting moeten betalen.’

Zijn er gevolgen voor wie vastgoed wil schenken?

Nee, voor de schenking van Belgisch vastgoed is een registratie altijd verplicht. Ook een buitenlandse notaris moet vandaag al verplicht de schenkingsakte in België laten registreren, waardoor Belgische schenkbelasting verschuldigd is.

Voor schenkingen van vastgoed neemt het tarief toe met de waarde van het vastgoed: van 3 tot 27 procent voor een schenking tussen (groot)ouders en (klein)kinderen en tussen partners en van 10 tot 40 procent voor schenkingen tussen anderen.

Wie meerdere keren vastgoed wil schenken aan dezelfde begunstigde, kan beter drie jaar tussen twee schenkingen laten. Dat heeft alles te maken met het ‘opduweffect’ in de schenkbelasting, in het vakjargon het progressievoorbehoud. Dat zit zo. De tarieven stijgen met de waarde van de schenking. Bij de berekening van het tarief van de schenkbelasting houdt de fiscus rekening met alle schenkingen in de drie voorgaande jaren. Als de schenking binnen drie jaar gevolgd wordt door een nieuwe schenking tussen dezelfde partijen, wordt rekening gehouden met de waarde van die eerste schenking om het tarief voor de tweede schenking te bepalen, waardoor de schenkbelasting hoger kan uitvallen.

Schenkt u buitenlands vastgoed? ‘De schenking van buitenlands vastgoed is in de drie gewesten expliciet vrijgesteld van Belgische schenkbelasting’, zegt Van Geel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud