reportage

‘Bocholt is het centrum van de wereld'

De negende generatie Martens stapt in Brouwerij Martens. 'We moeten ons bewijzen. We zullen zien waar we raken.' ©Debby Termonia

Bijna niemand kent ze, maar ze zijn op AB InBev na de grootste brouwer van België. Brouwerij Martens is de hofleverancier van Aldi en exporteert haar bier naar 72 landen, tot Frans Guyana toe. ‘Onze brouwerij in Bocholt mag je gerust de brouwerij van de toekomst noemen.’

We hebben het nog maar zelden zo groots gezien: tienduizenden bierblikjes die tot vier verdiepingen hoog gestapeld zijn, in meterslange gangen in grote magazijnhallen. Het blikjesmagazijn van Brouwerij Martens in het Limburgse Bocholt lijkt wel een miniatuurversie van een stad vol wolkenkrabbers.

Bob Martens (28) heeft ons hier naartoe genomen. ‘Kom mee, dit moet je zien.’ Terwijl we met hem meegaan, neemt de fotograaf in de grote brouwzaal nog wat foto’s van zijn vader Jan Martens (58), zijn oom Fons (61), zijn broer Jef (26) en zijn nicht Charlotte Martens (26).

92 %
Export
92 procent van haar bier verkoopt brouwerij Martens in het buitenland, in 72 landen wereldwijd.

Het is de eerste keer dat de achtste en de negende generatie van het oudste familiebedrijf van Limburg zich uitgebreid laten interviewen. ‘We hebben de pers nooit bewust opgezocht. Dat ligt niet in onze aard. We staan niet graag in de schijnwerpers’, zegt Jan Martens. We moesten twee jaar aandringen voor een interview.

De discretie verklaart waarom veel Belgen de op AB InBev na grootste brouwer van hun land niet kennen. De Limburgers brouwen dit jaar volgens plan 4 miljoen hectoliter bier - zo’n 1,2 miljard pintjes van 33 centiliter. Dat is bijna de helft meer dan nummer drie Alken-Maes. Duvel Moortgat en de Primus-brouwer Haacht volgen op nog grotere afstand.

Lage winstmarges

Zowat alle supermarkten in Europa en daarbuiten kennen Martens. De Limburgers focussen op bier voor de huismerken van de supermarkten. Het gaat om bier met vrij lage winstmarges. Dat verklaart waarom Martens miljoenen hectoliters verkoopt, maar toch ‘maar’ 179 miljoen euro omzet boekt.

Om 1 liter bier te maken, hebben we 2 liter water nodig. Dat is best in class.
Jan Martens
Mede-eigenaar Brouwerij Martens

‘We verkopen ons bier in de hele wereld. 92 procent gaat naar het buitenland’, zegt Fons. ‘We zitten in 72 Aziatische, Afrikaanse, Amerikaanse en Europese landen. Enkele voorbeelden: Mexico, Panama, Frans Guyana of all places. Zuid-Korea, Japan en ook Australië doen het goed. De jongste jaren doen we het steeds beter in Maleisië, China en Vietnam.’ Al het bier dat de Limburgers er verkopen, komt uit de brouwerij van Kaulille, een deelgemeente van Bocholt.

Dichter bij huis liggen de bieren van het oudste Limburgse familiebedrijf in de rekken van supermarkten als Spar en Carrefour. Al sinds de jaren 1960 is Martens wereldwijd de bierhofleverancier van de Duitse supermarktgroep Aldi, waarvoor het merken als Karlskrone en Buval maakt. Ooit brouwden ze ook de befaamde Cara Pils voor Colruyt.

Toch brouwt de familie ook bier voor haar eigen merken, zoals Martens Pils en Sezoens. Ook die zijn vooral in het buitenland bekend. ‘De verklaring is historisch’, zegt Fons. ‘De vorige generatie legde de grondslag voor onze exportstrategie. Ons vader bracht bier naar Italië. Daar hebben we de voorbije jaren intensief op voortgewerkt.’

Sterrenrestaurant

We zitten intussen niet meer in de hoofdbrouwerij in Kaulille, maar in het centrum van Bocholt. Het is een typisch Limburgs dorp met een Aldi, enkele horecazaken (De Bierketel, De Torenkruier), een broodjeszaak (’t Bruutsje) en natuurlijk een kerk. Op het dorpsplein zuigt het hoofdkantoor van Martens alle aandacht naar zich toe. Het is geherbergd in een voormalig hotel en sterrenrestaurant, met de historische brouwerij eraan vast. ‘Dit was vroeger de woning van onze grootouders. We zitten in de voormalige zomerliving’, zegt Fons. ‘Ons vader is hier geboren’, vult Jan aan.

Met AB InBev hebben we gemeen dat we ook bier brouwen. Daar stopt de vergelijking.
Jan Martens
Mede-eigenaar Brouwerij Martens

De familie Martens opereert in een marktsegment waarin de concurrentie bikkelhard is. Bieren van huismerken worden niet verkocht met de torenhoge winstmarges van bekende merken als Stella Artois, Duvel of Heineken. Daarom wil ook Martens meer inzetten op zijn eigen merken. ‘Daarvoor namen we heel wat extra werkkrachten aan op onze sales- en marketingdienst’, zegt Jan.

De Limburgers gebruiken hun huismerkproducten als hefboom voor hun merkbieren. ‘Met onze huismerken kunnen we binnenraken bij een retailer’, zegt Danny Dresselaerts, de externe CEO. ‘Een partnerschap opbouwen duurt even, maar als de samenwerking optimaal verloopt, kunnen we hen overtuigen ook onze eigen merken op te nemen, om hun bieraanbod verder te diversifiëren.’

In het buitenland verkoopt Martens al veel Sezoens en Martens Pils. ‘We passen onze recepten aan aan de lokale vraag’, zegt Fons. ‘Van Martens Pils zijn er negen varianten: van 0 tot 16,2 procent alcohol. Die laatste verkopen we vooral in Azië en Afrika, waar je evenveel accijnzen betaalt voor bieren met 5 als met 16,2 procent alcohol. In Zuid-Amerika gaan we voor varianten tussen 3,9 en 4,6 procent.’

Olievlek

In eigen land herlanceerde Martens onlangs zijn bier Sezoens. ‘We focussen voorlopig op Limburg en willen de populariteit nadien als een olievlek uitbreiden naar de rest van het land’, zegt Bob Martens, die sinds oktober voor het familiebedrijf werkt en de herlancering van Sezoens in goede banen moet leiden.

Met onze huismerken kunnen we binnenraken bij een retailer. En als de samenwerking optimaal verloopt, kunnen we die overtuigen ook onze eigen merken te verkopen.
Danny Dresselaerts
Externe CEO Brouwerij Martens

De brouwers blijven evenwel nuchter. ‘Om in eigen land op gelijke hoogte te komen met AB InBev en Alken-Maes hebben we een generatie nodig’, zegt Fons, waarna Jan aanvult: ‘Maar we kunnen met Sezoens heel wat bereiken in België. Er zijn genoeg voorbeelden van kleine Belgische brouwers die het goed doen.’

Om de naam bekender te maken, werd Martens onlangs de hoofdsponsor van de nationaal bekende handbalclub HC Achilles Bocholt. ‘Ze heet nu Sezoens Achilles Bocholt’, zegt Bob.

Het zegt wat over de lokale verankering van de familie, die buiten de Bocholtse gemeentegrenzen weinig actief is, maar erbinnen des te meer. ‘We hebben geen grote, tijdrovende hobby’s’, zegt Fons. ‘We steken heel veel tijd in de brouwerij. Daarnaast ben ik voorzitter van de lokale voetbalclub. Mijn broer was schepen. Onze vader en grootvader waren burgemeester van Bocholt.’

Dat de familie haar activiteiten letterlijk aanstuurt van onder de kerktoren, vindt ze niet vreemd. ‘Dat is niet zo moeilijk. Bocholt is het centrum van de wereld’, zegt Fons. ‘Op een wereldbol is een punt altijd het centrum. Wij kunnen onze activiteiten evengoed aansturen vanuit Bocholt als vanuit Brussel of New York.’ Terwijl hij het zegt, luiden de kerkklokken.

Scheepvaart

Wanneer Martens naar het buitenland trekt, zoekt het een goede lokale partner. In China is dat het Taiwanese conglomeraat FENC. Dat boekt jaarlijks 6 miljard euro omzet met scheepvaart, warenhuizen en de verkoop van petflessen.

‘Zij hebben ons in 2005 benaderd omdat ze bier in petflessen wilden lanceren in China. Wij maakten al zulke flessen en het bijbehorende bier voor de Europese markt’, zegt Jan. ‘We bouwden onze Bocholtse brouwerij voor hen na in China. Daarop hebben ze 12,5 procent van onze aandelen gekocht en wij evenveel van hun biertak. Ze zijn nu een beetje onze concurrent, want wij brouwen in Bocholt zelf bier dat we in China verkopen. Maar die markt is gigantisch.’

Om in eigen land op gelijke hoogte te komen met AB InBev en Alken-Maes hebben we een generatie nodig
Fons Martens
Mede-eigenaar Brouwerij Martens

Iets gelijkaardigs deed Martens vijf jaar geleden met de Belgische brouwerij Unibra, die vooral in Afrika actief is. ‘Ze benaderden ons omdat ze samen met ons en onze technologie in Afrika brouwerijen wilden bouwen’, zegt Jan. ‘Het ging in eerste instantie over een strategische samenwerking. We bouwden voor hen een brouwerij in Ethiopië en we zouden in Bocholt bier maken voor Afrikaanse landen waar zij nog geen brouwerijen hadden. Ze kochten ook een aandelenpakket van onze brouwerij.’

Maar al snel borg Unibra zijn steile ambities voor Afrika op. ‘Vanwege een verschil in visie werden we een gewone, financiële participatie’, zegt Jan. ‘Toen zijn we uit elkaar gegaan en hebben we de aandelen teruggekocht.’

Ook met andere bedrijven werkt Martens samen, ook al zijn het concurrenten. De grootste brouwers ter wereld bezoeken Brouwerij Martens geregeld. ‘Binnenkort komen er twee langs om te kijken naar een nieuwe innovatie die we ontwikkelden met een befaamde Duitse machinebouwer’, zegt Jan. ‘De techniek laat toe flesjes aan elkaar te plakken in plaats van ze te verpakken met plasticfolie. Zo besparen we jaarlijks 400 ton kunststof.’

Voor machinebouwers is de brouwerij van Martens een groot labo. ‘Ze kunnen hier innovaties uittesten, omdat de lijnen in ons familiebedrijf korter zijn dan bij grote multinationals’, zegt Jan.

Best in class

Het is dus niet zo vreemd dat grote internationale bedrijven voor brouwerijtechnologie komen aankloppen in Bocholt. ‘Onze brouwerij behoort technologisch tot de absolute wereldtop’, zegt Jan. ‘Om 1 liter bier te maken, hebben we 2 liter water nodig. Dat is best in class. Dat hebben we te danken aan het feit dat we in 2005 onze nieuwe brouwerij bouwden. Noem ze gerust de brouwerij van de toekomst.’

In China bouwden we onze Bocholtse brouwerij na voor onze Chinese zakenpartner.
Jan Martens
Mede-eigenaar Brouwerij Martens

De ondernemer, die een diploma burgerlijk ingenieur op zak heeft, begint aan een vrij technische uitleg over het brouwproces van Martens. Hij wijdt uit over ‘continubrouwen’ - wat Martens doet - en het meer klassieke ‘batchbrouwen’.

‘Ik zou graag even inpikken’, zegt Bob Martens. ‘Want ik ken een mooie vergelijking die ik graag zou willen toelichten. U moet het zich voorstellen als de productie van een auto. Constructeurs maken heel wat modellen op hetzelfde chassis. Aan het begin en in het midden van de lijn zijn alle auto’s hetzelfde, aan het einde krijgen ze een ander kleurtje, andere toetsjes, andere functionaliteiten en je hebt een heel andere auto. In het vakjargon heet dat uitgestelde differentiatie. Wij doen het in Kaulille ook. We brouwen doorlopend een achttal moederbieren. Aan het einde voegen we siropen en dergelijke toe. Zo maken we allerlei verschillende bieren.’ Als ze nieuw bier willen bottelen, moeten de Martensen bij wijze van spreken alleen maar de kraan opendraaien.

De brouwzaal is ook erg geautomatiseerd. ‘Er werken maar drie mensen’, zegt Jan Martens. ‘Twee operatoren en een technicus per shift.’ Elders in de brouwerij werken 360 mensen. ‘We zijn de grootste werkgevers van Bocholt.’

Kosten besparen en grote volumes produceren zijn voor een brouwer als Martens nog belangrijker dan voor zijn concurrenten. Toch daalde de winst de voorbije jaren. Met 2 miljoen euro maakte Martens vorig jaar 44 procent minder bedrijfswinst dan in 2015, hoewel de omzet met 19 procent steeg. Helemaal onderaan de rekening is er al enkele jaren een klein verlies.

Blikkenlijn

‘We hebben de jongste jaren wel enorm geïnvesteerd. Vorig jaar nog in een blikkenlijn’, zegt Jan. ‘Van 2015 tot nu ging het om 60 miljoen euro. Dat is bijzonder veel voor een brouwerij als de onze. Maar je moet ons beoordelen op onze ebitda (brutobedrijfswinst, red.). Die bedroeg vorig jaar 14 miljoen euro. Nu zitten we in een consolidatiefase: de grote investeringen zijn voorbij en we produceren steeds meer hectoliters. De winst zal volgen.’

Van 2015 tot nu hebben we 60 miljoen euro geïnvesteerd. Dat is bijzonder veel voor een brouwerij als de onze.
Jan Martens
Mede-eigenaar Brouwerij Martens

Dit jaar gooit corona roet in het eten. Al zal de schade beperkt zijn, omdat Martens 70 procent van zijn bier verkoopt aan de retail. ‘De supermarkten verkochten de voorbije maanden fors meer bier’, zegt Dresselaerts.

Over de vraag wat Martens gemeen heeft met bekendere brouwers als AB InBev en Heineken hoeft Jan niet lang na te denken. ‘Wij maken ook bier, maar daar houdt de vergelijking op.’ Waarna zijn broer aanvult: ‘Wij behoren niet tot een buitenlandse multinational en hebben tot vandaag nog nooit een dividend uitbetaald. We willen een familiebedrijf blijven. Het is vooral onze ambitie het bedrijf gezond door te geven aan de volgende generatie.’

Negende generatie

Het is duidelijk dat die klaarstaat. Bob Martens werkt sinds eind vorig jaar op de sales- en marketingafdeling. Eerder deed hij ervaring op bij Red Bull en liep hij stage bij een Indiase brouwerij. ‘Voor mij is het logisch, want heel mijn kindertijd werd er constant gesproken over de brouwerij. Ik maakte als kind tekeningen van bierflesjes. Toch krijgen we het niet in onze schoot geworpen. We zullen ons moeten bewijzen. Of we naar de top van het bedrijf groeien? We zullen zien hoe ver we raken.’

Wij hebben tot vandaag nog nooit een dividend uitbetaald. Het is vooral onze ambitie het bedrijf gezond door te geven aan de volgende generatie.
Fons Martens
Mede-eigenaar Brouwerij Martens

Zijn broer Jef Martens studeert nog een jaar industrieel ingenieur, wil een tweetal jaar externe ervaring opdoen en dan ook in het familiebedrijf werken. ‘Deze zomer deed ik vakantiewerk in de brouwzaal, zodat ik het brouwproces kon leren kennen.’

Charlotte Martens begint na de zomer te werken voor de marketingafdeling. Ze studeerde taal- en letterkunde en specialiseerde zich nadien in de Spaanstalige cultuur. ‘In tegenstelling tot Bob en Jef en al de rest hier heb ik nooit veel van de brouwerij meegekregen. Family heritage was oorspronkelijk ook niet zo mijn ding. Mijn familie heeft me altijd vrij gelaten in mijn keuze en mede daardoor ben ik de jongste jaren naar het bedrijf toegegroeid.’

Brouwerij Martens

Omzet (2019): 179 miljoen euro.
Volume verkocht bier: 3,9 miljoen hectoliter.
Bedrijfswinst: 2 miljoen euro.
Nettoresultaat: -540.000 euro.
Werknemers: Meer dan 500.
Aandeelhouders: Jan Martens (43,75%), Fons Martens (43,75%) en het Taiwanese conglomeraat FENC (12,5%).
Brouwerijen: Bocholt (capaciteit: 4,5 miljoen hectoliter) en Roemenië (200.000 hectoliter).
Export: naar 72 landen in de hele wereld.

Geschiedenis

De roots van Brouwerij Martens liggen in 1758, toen Adriaan Geerkens en zijn vrouw Isabella Geebelen een boerderij kochten in het dorpscentrum van Bocholt. Ze teelden vee, maar brouwden ook bier voor het cafeetje aan hun brouwerij.
Brouwen werd steeds belangrijker. In 1860 bouwde de familie aan de overkant van de straat een grote brouwerij. Daar worden vandaag de kleinere bieroplages gebrouwen, zoals witbier en alcoholvrij bier. Er is ook een bottelarij.
In 1994 kocht de achtste generatie 8 kilometer verderop in deelgemeente Kaulille een magazijn van speelgoedmerk Fisher-Price op een terrein van 18 hectare. Daar opende ze in 2008 een gloednieuwe brouwerij.
Onlangs kocht Martens vlak naast de brouwerij 4 hectare grond, voor toekomstige uitbreidingen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud