'Winst door milieubewustzijn'

(tijd) - De druk van de wetgever op het bedrijfsleven om milieu-inspanningen te doen, lijkt wat te stagneren. Toch zijn er volgens deskundigen nog heel wat kansen om door ecologische efficiëntie meer rendabiliteit te genereren. Vooral door vanaf het bedenken van producten, diensten en systemen milieubewust te redeneren, valt er op kosten te besparen.

Zes kopstukken uit de milieusector op bezoek bij De Tijd voor een rondetafelgesprek: Ir. Marc De Pauw (Bedrijfsleider Enviro Consult adviesbureau voor bedrijfsmilieuzorg), Karina Debeule (Directeur Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij), Jan Turf (Coördinator beleidswerking Bond Beter Leefmilieu), Benoît Willockx (Verantwoordelijke milieuvergunningen en ruimtelijke ordening Brussels Instituut Milieubeheer), Dr. Ir. Paul Vanhaecke (Gedelegeerd bestuurder Ecolas milieu-adviesbedrijf), Jean-Yves Saliez (Secretaris-generaal federatie van de Waalse milieuverenigingen) Foto: Jerry De Brie

In de eerste decennia dat het bedrijfsleven aan milieuzorg ging doen, nam de druk van wetgeving en reglementering almaar toe. Geldt dat nu ook nog?

Paul Vanhaecke: '15 jaar lang groeide de druk voortdurend. Sinds drie à vier jaar gaat het wat langzamer. Bovendien worden de excessen uit de reglementen en wetten gehaald.'

Marc De Pauw: 'De overheid is nu meer de wetgeving aan het stroomlijnen, verbeteren en bijsturen.'

Karina Debeule: 'Men heeft ervaren dat bepaalde regels overbodig zijn en dat andere verfijnd konden worden. Waar bedrijven vrijwillig rekening houden met het milieu, gebruikt men ook minder dwang.'

Benoît Willockx: 'Het Brussels Gewest streeft administratieve en juridische vereenvoudiging na, zonder in te boeten op de milieuresultaten. We zijn qua reglementering sterk afhankelijk van Europa, waardoor bepaalde zaken nog complexer worden. De Europese richtlijnen zijn niet altijd makkelijk regionaal om te zetten.'

Jean-Yves Saliez: 'Wallonië heeft lang nog niet alles in wetgeving gegoten. We vertragen nu het invoeren van nieuwe regels en we vereenvoudigen ze. De regelgevende druk op de onderneming zal niet afnemen. Rond actuele thema's zoals klimaatopwarming bestaan nog niet veel regels. De bedrijven hebben de kans gekregen vrijwillig hun milieuzorg uit te bouwen, maar ze hebben die niet gegrepen. Ze vertonen nog de neiging te verbergen wat ze doen. Ze denken dat cijfers en gegevens tegen hen zouden worden gebruikt. Dan moet de overheid wel wantrouwig worden.'

Hebben de controles en de administratie van de overheden de bedrijven niet meer last berokkend dan dat ze hen hebben aangezet tot het vinden van oplossingen voor milieuproblemen?

Vanhaecke: 'In Vlaanderen houdt de overheid nu al meer rekening met de economische realiteit, met wat betaalbaar is, met de toegevoegde waarde van de extra milieukosten.'

Debeule: 'De wetgeving is er natuurlijk niet voor het plezier van de ondernemingen. De administratieve lasten zijn reeel, want de overheid wil veel gegevens, volgens het gezegde 'meten is weten'. Ik begrijp dat het voor een bedrijf niet altijd relevant is om gegevens aan de overheid te bezorgen.'

De Pauw: 'Het is een goede zaak dat bedrijven hun gegevens nu elektronisch naar één overheidsloket kunnen sturen. Maar wat gebeurt er dan mee? De overheid communiceert daar niet altijd helder over.'

Saliez: 'Bedrijven klagen inderdaad dat ze niet weten wat er met hun gegevens gebeurt. Ze weten soms dat er niets mee gebeurt, wat nog erger is. Bedrijven vragen de administratieve lasten te verlichten en hen milieuverbeteringen te laten doorvoeren. Maar als de wetgeving de gegevens niet opvraagt, verzamelt het bedrijf ze niet makkelijk op eigen initiatief.'

Jan Turf: 'Brengt milieuwetgeving zoveel meer administratieve last mee dan andere wetgevingen? Veel bedrijven bekijken de milieuwetgeving als hinderlijk, vervelend en bijkomstig. Maar wie doordenkt, weet dat een milieubeleid het bedrijf beter doet presteren. Als milieubeweging steunen wij vereenvoudigingen. De wetgeving moet ook veel meer resultaatgericht zijn.'

Debeule: 'Vooral kmo's zien de verplichtingen vaak als extra inspanningen zonder meer. Zij bekijken milieuzorg nog te weinig als een middel tot meer rendement en efficiëntie en nog te veel als hinder en een kostenpost. Wij nemen daarom veel maatregelen om kmo's te ondersteunen.'

Willockx: 'Er wordt over geklaagd dat het door de administratieve last moeilijk is een bedrijf op te starten. Dat kan kloppen. Daarom nemen wij een kleine, nieuwe onderneming bij de hand, zodat ze meteen een goede relatie met administraties opbouwt, zowel stroomop- als stroomafwaarts. Betere communicatie kan het gebrek aan vertrouwen wegwerken.'

Turf: 'Een strenge wetgeving vormt niet het probleem, wel een die slag om slinger verandert. Wanneer men een zwakke wet opstelt, begint de discussie al snel opnieuw, omdat men met die zwakke wet de doelstellingen niet haalt. De overheid bouwt beter stappen in de wetgeving in. Iedereen kan in functie daarvan investeren. Landen die vooruitziend zijn en een strenge en stabiele milieuwetgeving hebben, presteren economisch het sterkst.'

Debeule: 'De overheid doet meer dan wetgeving uitvaardigen. Zij tast af of er een draagvlak voor een aanpak is. Zij kan met heffingen werken, zoals dat nu bij bedrijfsafval het geval is. De overheid geeft daarmee een richting aan. Tegelijk steunt zij bedrijven die die richting inslaan.'

Willockx: 'Er moet ook gekeken worden of er in de samenleving wel een draagvlak is voor die wetgeving. Dat is nodig om op lange termijn vooruit gang te boeken. Veel politici zien niet in waarom zij ook met niet-gouvernementele en andere organisaties in de samenleving moeten rekening houden.'

Slagen bedrijven erin hun ecologische inspanningen economisch te verantwoorden?

Debeule: 'In onze voorbeeldendatabank tref je zulke bedrijven aan. Het is niet de grote massa. Maar je merkt dat inspanningen leveren voor het milieu echt wel rendabel is. Vaak klinkt het bij bedrijven: 'Wij wisten wel dat dit zou helpen, maar we dachten dat het veel te duur zou zijn.' Je moet het hele plaatje bekijken. Zo kan je bij het beperken van afval bijvoorbeeld ook op je grondstoffen besparen. Je kan productieverliezen opnieuw inzetten. Een dergelijke benadering wint aan belang.'

Saliez: 'We bekijken inderdaad nog te veel alleen het einde van de keten, wat het bedrijf geld kost. Stroomopwaarts, bij het ontwerpen van producten, valt veel meer resultaat te boeken. De concurrentiepositie van het bedrijf vaart er wel bij. We moeten die ommezwaai maken.'

Vanhaecke: 'Milieuzorg moet geïntegreerd zijn in het hele bedrijfsdenken en preventief werken. Vroeger werd er bespaard op kosten. Nu moet men ook nadenken over het product zelf.'

Saliez: 'Maar de benadering alleen het einde van de productieketting te bekijken, zit nog verankerd in de hoofden van beleidsmakers.'

Debeule: 'De uitdaging is over te stappen naar een totaal andere manier van denken, ook voor bedrijven. Nieuwe materialen kunnen leiden tot nieuwe ontwerpen. Men kan producten heel anders bekijken. De ommezwaai van een bedrijf als Umicore naar een materialenspecialist illustreert dat goed.'

Turf: 'Vlaanderen zit met de handicap dat de economie veel energie-intensiever is dan elders, vooral rond de havens. Dat maakt de economie kwetsbaarder voor schommelende energieprijzen. Een bedrijf als BASF bijvoorbeeld, legt zichzelf zeer ambitieuze energieverbruiksdoelstellingen op, die met zijn huidige technologie niet haalbaar zijn. Ik was er van onder de indruk. Grote bedrijven houden duidelijk rekening met de mogelijkheid dat energieprijzen sterk gaan stijgen. Maar andere bedrijven durven juist niet ver vooruit te plannen. De Vlaamse overheid houdt ook een zeer conservatieve houding aan.'

Debeule: 'Wij bieden op onze website ( www.ovam.be ) bedrijven gratis een scan van hun eco-efficiëntie. Inmiddels spelen tal van grote en kleine bedrijven daarin al een voorbeeldrol.'

Willockx: 'Maar we missen kansen. België heeft in het gebruik van biobrandstoffen 15 jaar achterstand. We beginnen ook pas met de groene chemie, terwijl Duitsland daarin al ver staat. Toch is chemie een sterke sector bij ons. Ook biokunststoffen openen perspectieven voor de Belgische chemie. We moeten er snel bij zijn, willen we er ons voordeel mee doen.'

Zijn milieumanagementsystemen het neusje van de zalm voor bedrijven of vormen zij vooral voor onze vele kmo's een te zware dobber?

De Pauw: 'In België hebben sinds 2001 zowat 800 bedrijven daarin geïnvesteerd. Bedrijven certificeren zich voor een milieuzorgsysteem, onder meer omdat hun milieuzorg zeer complex is geworden en meer structuur behoeft. Dan moet ze zich niet langer bezighouden met brandjes blussen. De milieucoördinator moet dan ook geen onemanshow meer opvoeren, want zowat iedereen wordt mee verantwoordelijk. Je kan een simpel milieuzorgsysteem al in een bedrijf van 20 mensen invoeren. Vaak heerst de misvatting dat het alleen voor grote ondernemingen is weggelegd.'

Turf: 'De overheid heeft de neiging te denken dat een bedrijf met een milieuzorgsysteem goed presteert. Zij moet wel blijven waken over de effectieve resultaten. Een methodiek is prima, maar biedt geen resultaatgarantie.' Willockx: 'Een milieu-erkenning maakt het precies mogelijk een milieuzorgsysteem ook aan resultaten te koppelen.'

De Pauw: 'Jammer genoeg geeft de overheid geen voorkeursbehandeling aan bedrijven die de moeite doen een milieuzorgcertificaat te halen.'

Willem DE BOCK

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud