Boekhoudratio's niet de beste knipperlichten

Slechte boekhoudratio's zijn niet de beste knipperlichten om de kwetsbare toestand van een bedrijf aan te geven. Volgens het handelsinformatiebureau Graydon zijn andere ziektesymptomen efficiënter om een nakend faillissement te voorspellen.

(tijd) Ongezonde financiële ratio's, zoals de schuldgraad, voorspellen maar een op de dertig faillissementen. Gegevens over dagvaardingen van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ), gecombineerd met andere elementen uit de sociale balans, komen voor bij een op de drie ondernemingen die over de kop gaan.

In de kamer voor handelsonderzoek van elke handelsrechtbank sporen handelsrechters ondernemingen in moeilijkheden op. Ze nodigen de bedrijfsleiders uit en moedigen hen aan herstelmaatregelen te nemen. De rechters in handelszaken komen zelf uit het bedrijfsleven en spelen een preventieve rol in het voorkomen van faillissementen. Zij maken daarvoor gebruik van knipperlichten, criteria die waarschuwen voor moeilijkheden in een onderneming.

Voor het vierde jaar op rij vroeg de Unie van Rechters in Handelszaken aan het handelsinformatiebureau Graydon de gezondheid van de Belgische bedrijven te meten. De gezondheidsbarometer voor 2006 leert dat bij 38 procent van de Belgische ondernemingen vorig jaar een knipperlicht aanfloepte.

Dat hoge aantal is op zich niet alarmerend. Niet alle bedrijven waar een knipperlicht aangaat, zijn ziek, laat staan doodziek. Dat is wel het geval voor 4,3 procent van de ondernemingen die Graydon na een weging van alle knipperlichten als zwaar hulpbehoevend beschouwt.

Uitschieters zijn Brussel (inclusief Halle-Vilvoorde), Nijvel, Charleroi, Luik en Bergen. Die arrondissementen tellen relatief het meest zieltogende ondernemingen. De bedrijvenpopulatie van de arrondissementen Ieper, Kortrijk, Dendermonde, Tongeren, Eupen en Hasselt mogen tot de gezondste van het land worden gerekend.

Traditioneel

Elk knipperlicht weegt niet even zwaar. De alarmwaarde verschilt. Een knipperlicht is doeltreffend als het voorkomt bij bedrijven die daarna failliet gaan en niet bij bedrijven die blijven bestaan.

Traditioneel kijken handelsrechters, maar ook analisten, vooral naar financiële ratio's om de gezondheid van een bedrijf in te schatten. Toch zijn dat niet de betrouwbaarste, blijkt uit het onderzoek van Graydon.

Een vaak gebruikt knipperlicht is de liquiditietsratio: als die onder het peil van 0,5 zakt, springt een knipperlicht aan. Maar uit de studie van Graydon blijkt dat slechts een op de veertig ondernemingen met dat ziektesymptoom effectief over de kop gaat. Bij 18 procent van de Belgische ondernemingen zakte het nettoactief eind 2006 tot minder dan de helft van het kapitaal. Volgens de vennootschappenwet treedt dan de alarmbelprocedure in werking. Uit de studie blijkt dat slechts een op de 25 ondernemingen met dat kenmerk vorig jaar failliet gingen.

Ook andere knipperlichten die uit de balans kunnen worden geplukt, blijken niet zo efficiënt. Bij een algemene schuldgraad boven 100 procent is de kans op faillissement maar 1 op 30. Als de onderneming twee opeenvolgende jaren verlieslatend is, bedraagt het faillissementsrisico 1 op 27.

Welke zijn dan de knipperlichten met de grootste alarmwaarde? Opvallend is dat de efficiëntste knipperlichten niet de harde cijferratio's zijn, maar veeleer de softere symptomen.

Het sterkste signaal is de 'sociale score' van een bedrijf, die rekening houdt met gegevens over RSZ-dagvaardingen, dagvaardingen door het fonds bestaanszekerheid en het sociaal verzekeringsfonds van zelfstandigen, aangevuld met elementen uit de sociale balans.

In 2006 ging ruim een op de drie ondernemingen met een negatieve sociale score over de kop. Het knipperlicht komt zeer vaak voor bij falende ondernemingen en uiterst zelden bij actieve ondernemingen.

Voorlopig bewindvoerder

Het aanstellen van een voorlopig bewindvoerder is eveneens een belangrijk knipperlicht, aangezien het in een op de vijf gevallen de voorbode is van een faillissement. Nadeel van dat knipperlicht is dat het uiterst zelden voorkomt, en dan nog alleen bij ondernemingen die doorgaans niet meer te redden vallen. Ook protesten op wisselbrieven geven een goede faillissementskans (1 op 4), maar hier speelt het nadeel dat wisselbrieven met uitsterven bedreigd worden in het economische verkeer.

Een ander betrouwbaar knipperlicht is of de bestuurder (gedelegeerd of andere) nog andere mandaten vervulde in ondernemingen die al failliet zijn gegaan. Een op de acht bedrijven waarvan de bestuurder een eerdere ervaring had met een failliete onderneming, ging in 2006 over de kop. Recidive is dus geen uitzondering, blijkt uit het onderzoek.

Hoewel één enkel knipperlicht weinig zegt over de overlevingskansen van een bedrijf, verhoogt de kans op faillissement aanzienlijk naarmate het aantal knipperlichten toeneemt. Bedrijven met vijf knipperlichten hebben een kans van 1 op 3 dat ze failliet gaan. Bij zes knipperlichten zijn de overlevingskansen geslonken tot minder dan 30 procent.

Voor de handelsrechters is het interessant te weten welke bedrijven ze moeten uitnodigen voor een herstelplan. Graydon berekende dat in de groep van bedrijven met vier knipperlichten 33 procent van de latente faillissementen kan worden opgespoord.

GDC

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect