Klokkenluiden in België niet beschermd, maar ook niet verboden

Een klokkenluider is een werknemer die wanpraktijken in een onderneming publiek maakt. Specifieke beschermingsregels voor een klokkenluider bestaan niet in ons land. Maar de wet verbiedt werknemers ook niet wanpraktijken te onthullen.

(tijd) Het gebeurt wel vaker dat werknemers kennis krijgen van praktijken in de onderneming die niet door de beugel kunnen. Meer dan eens dienen werknemers anoniem een klacht in bij de sociale inspectie of bij de fiscale administratie. Die diensten gaan er prat op dat ze nooit namen doorgeven als ze een anonieme klacht ontvangen. Maakt de klokkenluider zich toch bekend, dan bestaan er geen specifieke regels. In ons land bestaat geen aparte ontslagbescherming voor klokkenluiders.

In de Verenigde Staten bestaat die bescherming wel via de Sarbanes-Oxley Act (SOX). Die wet van 2002 kwam er na de finan-ciële schandalen bij Enron en WorldCom en legt bedrijven met een beursnotering in de VS strenge financiële rapporteringplichten op. De SOX verplicht bedrijven ook een vertrouwelijk en anoniem rapporteringkanaal op te richten voor werknemers met klachten over de boekhouding, de interne boekhoudcontrole en de audit. De SOX heeft alleen betrekking op de finan-ciële rapportering. Ze verplicht ondernemingen om klokkenluiders te beschermen tegen represailles en sancties. Financiële klokkenluiders die toch nog slachtoffer worden van represailles, kunnen een schadevergoeding vorderen.

De SOX beperkt zich niet tot Amerikaanse bedrijven. Ook multinationals of Belgische bedrijven met een beursnotering in de Verenigde Staten moeten de SOX toepassen.

Op het Europese continent ziet het plaatje er anders uit. Verschillende Europese landen hebben corporate governance codes waarin soms een klokkenluiderregeling is opgenomen.

Code-Lippens

In België bestaat geen enkel systeem. Belgische bedrijven kennen de code-Lippens maar die bevat geen regeling om klokkenluiders te beschermen. Waarom niet? Tot nu bestaat er in ons land betwisting of een dergelijke regeling in strijd is met de regels tot bescherming van de privacy. Tegenstanders van een regeling voor klokkenluiders vrezen dat de mogelijkheid om een anoniem 'ethisch alarm' uit te brengen tot een verhoogd risico van lasterlijke aantijgingen kan leiden. Bovendien stellen sommigen dat een klokkenluiderregeling in wanverhouding staat tot het beoogde doel en het risico op de stigmatisatie van het aangeklaagde bedrijf aanzienlijk verhoogt. Vaak heeft het aangeklaagde bedrijf vooraf geen kennis van de ingediende klacht zodat het zich niet tijdig kan verdedigen.

Ook de Belgisch wetgeving voorziet niet in een bescherming van klokkenluiders. Maar de wetgever verbiedt werknemers ook niet om wanpraktijken te onthullen. Toch kan een werknemer die bepaalde wanpraktijken aan het licht brengt, een zekere bescherming genieten op basis van algemene regels. Zo zou een werknemer die de klok luidt en als gevolg daarvan wordt ontslagen als represaille zich met succes kunnen beroepen op de figuur van het rechtsmisbruik. De werknemer moet dan wel aantonen dat de werkgever een fout beging die duidelijk te onderscheiden is van het gebeurlijk niet naleven van de ontslagregels. Dat kan het geval zijn wanneer de werkgever zijn werknemers geen onvolkomenheden in de uitoefening van zijn arbeidstaak kan verwijten.

Vals beschuldigd

Omgekeerd stelt een werknemer die ten onrechte aantijgingen formuleert, zich bloot aan een ontslag om dringende reden. Zo werd een werknemer die tegen zijn werkgever klacht indiende bij de sociale inspectie wegens een defecte verwarmingsinstallatie terecht ontslaan om dringende reden. De betrokken werknemer had zijn werkgever valselijk beschuldigd.

Dirk De Meulemeester

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud