Niet-Winkeldag slaat niet aan in ons land

(tijd) - In heel wat westerse landen vindt zaterdag de Internationale Niet-Winkeldag plaats. Onder meer in onze buurlanden gaan vrijwilligers de winkelstraten in om consumenten ertoe aan te sporen even stil te staan bij hun koopgedrag. In ons land komt het idee van de actiedag niet van de grond, maar het inspireerde enkele politici wel tot specifieke voorstellen.

De eerste Niet-Winkeldag ontstond ruim tien jaar geleden als een privé-initiatief. De Canadees Ted Dave wees op de keuze van de consument: 'Als de klant koning is, kan ik als klant ook beslissen 'nee' te zeggen.' Hij kreeg navolging in de VS en Mexico, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland en een reeks Europese landen. Lokale groepen zetten er informatieacties op, vaak in een ludieke vorm. Zij hopen voorbijgangers even te laten nadenken over hun consumptiegedrag en de effecten van overconsumptie op het milieu.

Zij onderstrepen dat ze mensen er niet toe aansporen hun portemonnee voortaan hermetisch dicht te houden, wel om even na te denken voor ze hem opendoen. Heb ik het verlangde object echt nodig of heb ik er al enkele van? Ga ik het vaak gebruiken of kan ik het voor een keertje van een vriend lenen? Zal dit speelgoed mijn kleindochter langer dan enkele weken boeien en is het tegen die tijd niet stuk? Kies ik kwaliteit of kwantiteit? De actievoerders zeggen zich niet te richten tegen winkeliers, en streven geen onmiddellijk economisch effect na, wel een bewustmaking dat economische ontwikkeling duurzaam moet zijn.

In Nederland staat Omslag, een 'Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling', in voor de redactie van de website over de Niet-Winkeldag. 'Zelf zetten we geen acties op. De co- ordinatie beperkt zich tot de verspreiding van een jaarlijks krantje en actiepakketten. We moedigen lokale groepen aan zelf een leuk idee uit te werken, het is zeker niet de bedoeling in alle steden dezelfde standaardactie te voeren.'

De opkomst is in Nederland zowat gelijk aan die van vorig jaar. 'Tot nu hebben we weet van acties in tien à vijftien steden: van het uitdelen van 'Koop niets!'-ballonnen over knutselen met verpakkingsmaterialen tot ruilkramen.' In enkele steden zetten jongeren een huiskamer in de winkelstraat, een uitnodiging om even tot rust te komen in de koopdrukte.

In Vlaanderen zouden de koepel Netwerk Bewust Verbruiken (NBV) en de Bond Beter Leefmilieu (BBL) de acties bundelen, maar er kwam niets concreets uit de bus. Het Netwerk geeft een korte toelichting op zijn website en verwijst naar Nederlandse voorbeelden. 'Wij zouden graag iets organiseren, maar het ontbreekt ons aan tijd en middelen. We focussen op onze jaarlijkse lentecampagne met concrete tips', vertelt Tineke Van Engeland, de woordvoerster van Netwerk Bewust Verbruiken. Ze weet niet waarom het idee in Vlaanderen niet aanslaat. 'Wellicht moet een organisatie zich als trekker kunnen opwerpen, een betere verklaring heb ik niet. Netwerk Vlaanderen deed dat enkele jaren geleden, en voerde toen samen met anderen actie in Gent. Maar ook zij moesten dat stopzetten. Er is natuurlijk altijd ruimte voor losse initiatieven, maar door ze te bundelen kan het meer weerklank krijgen.'

Vorig jaar lanceerden het NBV en de BBL op de Niet-Winkeldag het voorstel van een taks op reclameboodschappen. Het Agalev-parlementslid Johan Malcorps pikte het idee op en diende een wetsvoorstel in, weliswaar met een andere invulling: reclame-uitgaven zouden nog slechts voor 85 procent aftrekbaar zijn. De 60 miljoen euro die dat de overheid zou opleveren, zou moeten gaan naar een fonds voor de promotie van duurzame ontwikkeling. Sensibilisering is immers een essentieel aspect in het federale plan inzake duurzame ontwikkeling. Dat plan omvat bijvoorbeeld de promotie van een keurmerk voor sociaal verantwoorde productie en een vermindering van het energieverbruik van de gezinnen.

Senator Jacinta De Roeck (toen Agalev, nu onafhankelijk) diende het wetsvoorstel vorige maand opnieuw in. Het is verwezen naar de commissie voor Financiën, maar het is onduidelijk of het daar nog dit jaar behandeld wordt. Kamerlid Magda De Meyer (sp.a) poogt met de milieu- en consumentenbeweging overeenstemming te bereiken over een voorstel om reclame aan te pakken die een loopje neemt met de consument. Het gaat onder meer om seksistische reclame, onterecht gebruik van groene argumenten of ronduit foute beweringen. Het NBV laat ook het eigen voorstel van een taks niet los en hoopt het onderwerp in 2004 op de agenda te krijgen via een parlementair verzoekschrift.

Erika RACQUET

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud