analyse

Gaan we voorgoed out of office?

Een lege tradingroom bij Belfius tijdens de lockdown. ©Kristof Vadino

Na tien weken thuiswerk halen bedrijven hun personeel voorzichtig weer naar kantoor. Maar willen we terug? Is überhaupt nog een kantoor nodig of moet het een andere functie krijgen? ‘De teerling is geworpen.’

Pendelde u de voorbije dagen weer naar kantoor? Om de hectiek van preteaching thuis te ontvluchten. Of omdat u na tien weken in uw kot wel eens een ander gezicht wou zien. U behoort dan tot een van de weinige terugkeerders, hoewel thuiswerk sinds de versoepeling van de lockdownmaatregelen niet langer verplicht is. 

Het gros van de kantoorwerkers verkiest nog altijd het thuisbureau. In veel gevallen omdat de kinderen nog niet naar school gaan of omdat ze tot een risicogroep behoren. Of gewoonweg omdat ze liever thuiswerken. Anderen durven nog niet terug te keren uit schrik om besmet te worden.

Werkgevers nemen nochtans tal van maatregelen om hun werknemers in alle veiligheid en op anderhalve meter van elkaar te laten werken. Minder bureaus, een beurtrol van gescheiden teams/bubbels, looplijnen, handgels, extra poetsbeurten, papieren placemats en een reservatietool voor het beperkt aantal stoelen.

x14
Het aantal telewerkuren ging in april maal 14 tegenover vorig jaar, becijferde het hr-bedrijf Attentia. Het bekeek de werkuren van ruim 100.000 mensen.

Niet alleen kunnen of willen we niet terug naar kantoor, we mógen ook niet. Dat leert een rondvraag bij grote werkgevers als de Vlaamse overheid, de spoorwegen, Engie, de grootbanken, DPG Media, KPMG, EY en Stad Antwerpen. Hooguit een op de drie medewerkers is weer welkom op de werkvloer. Dat blijft zo de hele zomer. Zo ook voor de duizenden ambtenaren van de Vlaamse overheid, waar de bezetting 10 à 15 procent van de normale capaciteit bedraagt. ‘Thuiswerk blijft mogelijk om de kinderen op te vangen en het openbaar vervoer niet te belasten’, zegt Mieke De Meester van het Agentschap Overheidspersoneel.

De meeste bedrijven die we belden, laten zich voor hun gefaseerde terugkeerplan leiden door de beslissingen van de Veiligheidsraad. ‘Omdat de Belgische spoorwegen de richtlijnen van de overheid strikt volgen, is het erg moeilijk in te schatten wanneer alle medewerkers weer op kantoor aan de slag kunnen’, zegt Barbara Kielbaey, de woordvoerster van de personeelsdienst HR Rail, die 9.000 kantoorwerkers overziet.

Stad Antwerpen (2.000 medewerkers) hakte de knoop wel al door en laat heel wat personeelsleden de rest van het jaar thuiswerken. In het najaar zal maar de helft van de werkplekken in de administratieve hub ‘Den Bell’ beschikbaar zijn. En pas volgend jaar landen de stadsdiensten in een ‘nieuwe, genormaliseerde situatie’. Thuiswerk zal daarbij een zwaarder gewicht krijgen dan in het precoronatijdperk. Woordvoerder Dirk Delechambre: ‘We bekijken in welke mate thuiswerk een reguliere werkvorm kan worden.’

Stad Antwerpen volgt het voorbeeld van Google (118.000 werknemers), dat zijn medewerkers het hele jaar thuishoudt. Facebook (48.000) en Twitter (5.000) gaan nog een grote stap verder en maken telewerk (thuis of op een andere locatie) permanent voor wie dat wil. Facebook-topman Mark Zuckerberg acht de kans reëel dat de helft van zijn werknemers binnen vijf tot tien jaar vanop afstand werkt.

Openlandschapskantoor

Het is uitkijken of die aanpak doorsijpelt naar de klassieke bedrijfssectoren. Want de techreuzen uit Silicon Valley hebben al vaker de toon gezet in het design en de cultuur van werkplekken. Denk aan de glijdende werkuren, de pingpongtafel, de eigen barista en last but not least… het vermaledijde openlandschapskantoor.

Door veel volk uit verschillende disciplines op dezelfde vloer samen te zetten wou wijlen Steve Jobs (Apple) toevallige ontmoetingen ontlokken, om samenwerking en creativiteit te stimuleren. Een visie die al enige tijd op haar retour is. Toch werken nog veel mensen in een ‘open landschap’, vaak met een koptelefoon op om zich te kunnen concentreren op hun werk.

De huidige crisis kan wel eens de doodsteek betekenen voor de openlandschapskantoren, zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven). Wat komt in de plaats? ‘Ruimtes waar je geconcentreerd kan werken, in combinatie met vergaderzalen en flexruimtes waar mensen kunnen overleggen en brainstormen’, zei hij in het Radio 1-programma ‘De wereld vandaag’.

Covid-19 dwingt bedrijven alles in vraag te stellen. De huur van het kantoor, de catering, klantenbezoeken, seminaries en zakenreizen.
Christophe Ballegeer
Woordvoerder van consultant EY

Past thuiswerk in dat plaatje? Het zal een belangrijk onderdeel van de werkorganisatie zijn, stellen Godderis en andere experts. Tim De Troch van het hr-bedrijf Attentia: ‘Mensen hebben uitgebreid geproefd en zien de voordelen van thuiswerk in. De vooroordelen zijn weggevallen. En praktische zaken zijn opgelost. Bedrijven mogen van de FOD Financiën hun personeel een belastingvrije vergoeding geven tot 126,94 euro per maand.’

Als thuiswerk de norm blijft, wat doen we dan met de 21 miljoen vierkante meter aan kantoorruimte in ons land - waarvan tijdens de lockdown 85 procent niet werd gebruikt? Een andere functie geven, oordeelt professor management Frederik Anseel (University of New South Wales in Sydney). ‘Het kantoor wordt een ontmoetingsplaats waar werknemers, klanten, leveranciers en partners samenkomen. Een bruisend marktplein, een smeltkroes van ontmoetingen die het kloppende hart van het bedrijf wordt.’

Johan Portier, algemeen directeur van autoleaser LeasePlan Belgium (240 kantoorwerkers in Diegem en Berchem), zit op dezelfde lijn. ‘Kantoren krijgen een sociale functie, als pure werkplek verdwijnen ze. Voor bepaalde vergaderingen en moeilijke onderwerpen kom je het best nog samen, lichaamstaal blijft belangrijk. Om werknemers in de bloemetjes te zetten ook. En om het bedrijf een identiteit en een smoel te geven.’

Portier houdt zijn twee kantoren de komende maanden tegen het licht. ‘We bekijken eerst hoeveel werknemers hoeveel dagen in de week vrijwillig weer naar kantoor komen. Dit is het ideale moment om een structuur te bepalen. De beslissing over het aantal vierkante meters volgt later.’

Liever niet fulltime thuis

De vraag is of iedereen wel voltijds wil thuiswerken. Uit verschillende enquêtes blijkt dat acht tot negen op de tien werknemers ook na de coronacrisis thuis willen werken. Maar voor fulltime thuiswerk is bijna niemand te vinden. De grote meerderheid vindt één (40%) of twee (44%) dagen per week thuiswerk ideaal.

Sommige experts leggen de grens voor thuis- of telewerk op halftijds, met name om niet ‘vergeten’ te worden. ‘Werknemers die minder aanwezig zijn op de werkvloer missen soms informatie’, zei Miet Timmers, docent gezinswetenschappen aan de Odisee Hogeschool, in De Morgen. ‘Zo grijpen ze naast promotiekansen.’

Deze periode is een godsgeschenk.
Inge Geerdens
Zaakvoerster rekruteringsbureau CVWarehouse

Inge Geerdens, de zaakvoerster van het online rekruteringsbureau CVWarehouse (18 werknemers in Antwerpen en Lissabon), ziet vooral de voordelen. ‘Deze periode is een godsgeschenk. Ik heb nog nooit zo rustig in het leven gestaan. Normaal krijgen we ’s morgens en ’s avonds telkens een uur verkeersstress cadeau. En tussenin werken we keihard. In kantoren die, hoe fancy ook, een constructie zijn uit de tweede helft van de 19de eeuw. Hoog tijd dat we daar wat aan doen. De teerling is geworpen.’

Geerdens besliste haar twee kantoren op te zeggen. Op regelmatige tijdstippen wil ze haar personeel samenbrengen. ‘In de zomer buiten, in de winter in een hotel. Het zal op teambuilding lijken. We zullen ernaar uitkijken om elkaar te zien.’

Voor grote bedrijven is het lang niet zo evident om te snoeien in de honderden tot duizenden vierkante meters kantoorruimte. ‘De meeste wachten af, laten het meubilair staan en plakken de helft af’, zegt hr-expert De Troch. Maar bij het aflopen van het huurcontract (3-6-9 jaar) zullen knopen worden doorgehakt. Kantoorverhuurders wachten moeilijke heronderhandelingen. Al zeggen vastgoedkenners dat de economische crisis daarin wel eens zwaarder kan doorwegen dan de nieuwe werkcultuur.

Eén ding is zeker: thuiswerk is een blijver. ‘Covid-19 dwingt bedrijven alles in vraag te stellen: de huur van het kantoor, de catering, klantenbezoeken, seminaries, zakenreizen, enzovoort. Nu we de webcam zonder schroom aanzetten, gaan we niet meer rijden of vliegen voor een vergadering van een of twee uur’, besluit EY-woordvoerder Christophe Ballegeer.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud