'Uithaal AB InBev naar bonden kan in het najaar ontploffen'

De fabriek van AB InBev in Jupille. ©REUTERS

De biergigant AB InBev steekt mogelijk de lont aan het vuur voor een heet sociaal overleg. De uitspraak dat een deel van de productie uit Jupille verhuist omdat er te veel werd gestaakt, kan volgens specialisten in het najaar leiden tot een 'ontvlambare situatie'.

De AB InBev-brouwerij in Jupille nabij Luik brouwt vanaf eind dit jaar geen Stella Artois meer voor de Amerikaanse markt. De productie verhuist naar de VS. In Jupille sneuvelen 87 jobs. De directie haalt milieuredenen aan. De verhuizing bespaart jaarlijks 7.000 ton CO2. Een andere belangrijke reden is dat er te veel werd gestaakt. 'De fabriek lag de afgelopen vier jaar een maand stil en is onvoldoende betrouwbaar. De vakbond grijpt te snel naar het stakingswapen en te weinig naar sociaal overleg.'

De boude uitleg van de Belgisch-Braziliaanse biermultinational deed veel wenkbrauwen fronsen. 'Het is waarschijnlijk een van de eerste keren dat een bedrijf zo openlijk een staking aanhaalt als reden voor een verhuizing', zegt Stan Despiegelaere van het European Trade Union Institute (ETUI), het onderzoekscentrum van de Europese vakbonden. 'Voor mij komt het niet uit de lucht gevallen. Intern speelt dat bij bedrijven al veel langer mee. Verdoken. Ik heb niet het gevoel dat het gisteren niet bestond en vandaag wel. In Duitstalig België - ik noem liever geen namen - gaven enkele bedrijven recent gelijkaardige redenen op. GM gebruikt de stakingsbereidheid van werknemers al langer om productiemodellen toe te wijzen aan een bepaalde fabriek. Audi Duitsland maakte opmerkingen over de stakingen in zijn Brusselse vestiging. En Renault Vilvoorde rekruteerde vroeger liever niet in Brussel omdat het mensen verkoos met een minder syndicale achtergrond.'

Ik verwacht dat de hele werknemersbeweging daar in het najaar erg allergisch zal op reageren.
Sem Vandekerckhove
Onderzoeker HIVA KULeuven

De uithaal van AB InBev toont volgens de ETUI-onderzoeker aan dat er geen schroom meer bestaat om het openlijk in de pers te gooien. 'Die was er vroeger wel. Voor het Belgische sociaal overleg is dat geen goed teken. Je zegt dat overleg niet meer hoeft. Dat overleg met de bonden niet meer waardevol is. AB InBev staat natuurlijk niet bekend als een erg sociale werkgever.'

'Dat het zo letterlijk wordt gezegd, is vrij uniek', zegt ook de arbeidssocioloog en -econoom Sem Vandekerckhove van het HIVA-onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving van de KU Leuven. Dat het van een multinational komt, verwondert hem niet. 'De structuur van AB InBev is dermate veranderd dat het nog amper Belgisch is. Een multinational kopieert liever overal zijn internationaal model. Bij ons is het stakingsrecht heilig. Dat is niet zo in elk land.'

Sociaal verzet

Vandekerckhove maakt zich zorgen over de impact van de verklaring van AB InBev. 'AB InBev rolt zijn spierballen en geeft het signaal: als je te moeilijk doet, krijg je het deksel op de neus. De kans is heel groot dat er een geweldig sociaal verzet uitbreekt. Ik verwacht dat de volledige werknemersbeweging daar heel allergisch op zal reageren. Het stakingsrecht wordt aangevallen. Koppel dat aan de coronacrisis, frustraties en de uitgestelde protesten over looneisen die niet zijn doorgegaan, en ik vrees dat dat in het najaar - nu is er geen appetijt voor een sociale oorlog - een heel ontvlambare situatie kan doen ontstaan. De fall-out kan heel zwaar zijn. Ik denk dat men van vakbondszijde gepikeerd zal reageren'.

Vandekerckhove vreest ook dat het een invloed zal hebben op het sociaal overlegmodel in ons land. 'Vroeger waren de sociale partners zich ervan bewust dat ze elkaar nodig hadden. Er was altijd een reden om een compromis te vinden. De jongste jaren is het debat meer naar het nationaal niveau getild. Het is een politiek spel geworden en je merkt dat het gemeenschappelijk belang een beetje verdwenen is. Beide sociale partners proberen via de regering of via een wet gelijk te krijgen, of het nu gaat om het minimumloon of de indexsprong. Dat spelletje kan funest zijn. Destructief zelfs. De kans bestaat dat er alleen maar verliezers zullen zijn omdat je de weg van het compromis verlaat.'

Amazon

De manier waarop sommige bedrijven naar de vakbonden kijken wordt zorgwekkend, zegt Despiegelaere. 'In de VS heb je bedrijven als Amazon die echt aan zware 'union busting' doen. Ze intimideren werknemers om geen lid van de vakbond te worden en onderwerpen ze aan chantage en bijna aan brainwashing. Dat zagen we op een bepaald moment ook in Europa bij Ryanair, dat zich uit Denemarken en Frankrijk terugtrok omdat het van de rechter in overleg moest met de bonden. Nu zien we het bij AB InBev'.

Of het wettelijk kan, stakingen aanhalen als een reden voor een verhuizing? 'Ik zie niet in waarom niet', zegt professor emeritus arbeidsrecht aan de UGent Patrick Humblet. 'Een werkgever is vrij te doen wat hij wil. AB InBev heeft de bonden met zijn verklaring op stang gejaagd. Maar ik neem aan dat er nog andere redenen zijn om een deel van de productie te verhuizen. Financiële bijvoorbeeld. Ik zie geen wetgeving die dat kan tegenhouden.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud