Advertentie
analyse

Als politiek binnengebracht wordt in een beursgenoteerd bedrijf

©Peter Hilz/Hollandse Hoogte

De vaudeville aan de top van het hoogspanningsbedrijf Elia duurt voort. Dat is het resultaat als je de politiek importeert in een beursgenoteerde onderneming. Met Fluvius, het bedrijf dat moet ontstaan uit de fusie van Eandis en Infrax, dreigt de Vlaamse regering dezelfde fout te maken.

Het blijft knetteren in de bestuurskamers van Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet. Op de aandeelhoudersvergadering deze week was er geen meerderheid om het bestuursmandaat van Miriam Maes te hernieuwen. Meteen kon ze ook haar biezen pakken als voorzitter. Maes is een Nederlandse met veel internationale managementervaring en is onder meer de vertegenwoordiger van de Nederlandse overheid in het Havenbedrijf Rotterdam. Maar als onafhankelijke bestuurder, niet gesteund door een grote aandeelhouder, kon ze niet overleven in de slangenkuil die Elia is. Met haar Nederlandse adelbrieven koopt ze in België niets.

Een nieuwe voorzitter heeft het hoogspanningsbedrijf nog niet. Ad interim neemt Claude Grégoire de honneurs waar. Hij is de gedelegeerd bestuurder van de Waalse gemeentelijke holding Socofe en heeft een PS-etiket. Maar het blijft de bedoeling een onafhankelijke bestuurder tot voorzitter te benoemen.

Twee jaar geleden rommelde het ook al stevig in de bestuurskamers van Elia. Toen werd CEO Jacques Vandermeiren, na een carrière van 15 jaar in het bedrijf, plots aan de deur gezet. François Cornélis, de vroegere patroon van Petrofina, moest enige tijd als interim-CEO opdraven om de boîte te leiden.

Monopolie

Je zou verwachten dat een soap aan de top nefast is voor een beursgenoteerd bedrijf. Niet zo bij Elia. De operationale resultaten blijven goed, het aandeel gaat gestaag hoger. Elia opereert in een afgeschermde markt, het bedrijf heeft een monopolie. Het haalt zijn inkomsten uit een heffing op de elektriciteitsgebruikers die via de elektriciteitsfactuur wordt geïnd. Zo’n onderneming besturen, vereist geen bijzondere vaardigheden.

De intrede van de gemeenten als hoofdaandeelhouder in Elia besmette het bedrijf met politieke kwalen.

De exploitatie van het hoogspanningsnet was vroeger in handen van Electrabel, tot Europa even voor de eeuwwisseling decreteerde dat in het raam van de vrijmaking van de elektriciteitsmarkt het transport moest worden gescheiden van de productie. In Frankrijk wordt het hoogspanningsnet uitgebaat door een aparte divisie van de elektriciteitsgroep EDF, in Portugal is het een particulier bedrijf, in Nederland een overheidsonderneming. De overheid die een particulier bedrijf in handen nam, dat lag moeilijk in België. Het gebeurde dan maar indirect. Via hun vehikel Publi-T werden de gemeenten de controleaandeelhouder van Elia, dat een beursnotering kreeg. Een pragmatische oplossing. De discussie of de exploitatie van het hoogspanningsnet wel een opdracht is voor de gemeenten, werd niet gevoerd.

Dit is België. De intrede van de gemeenten als hoofdaandeelhouder in Elia besmette het bedrijf met de bekende politieke kwalen: communautair gehakketak, partijpolitieke spelletjes. Die staan goed bestuur in de weg.

De Gentse Open VLD-politicus Geert Versnick was het voorzitterschap van Elia beloofd, en de 80.000 euro die erbij hoort. Niet omdat hij de meest geschikte man was voor de job, maar omdat dit nu eenmaal het resultaat was van een politieke koehandel. Dat scenario ging uiteindelijk niet door omdat Versnick in opspraak kwam in de Optima-affaire en andere zaken. En een plan B lag niet klaar, daar moet nog over worden gemarchandeerd. McKinsey-boy Chris Peeters, die twee jaar geleden bij de internationale energiegroep Schlumberger werd weggehaald om CEO te worden van Elia, wordt nu het werken lastig gemaakt doordat sommigen hem een N-VA-etiket opplakken. Fraaie boel daar. Dit is wel een beursgenoteerd bedrijf. Door de politieke machinaties krijgt deugdelijk bestuur er echter geen kans. Voorbeeldig is het niet hoe het er bij Elia aan toe gaat.

Speeltuin

Toch lijkt Vlaanderen zich op dit model te inspireren, met zijn plan om Eandis en Infrax, beide in handen van gemeenten, te fuseren tot één netwerkbedrijf, Fluvius. Dat zou vervolgens ook de stap naar de beurs kunnen zetten - met de gemeenten als controleaandeelhouder weliswaar. Met heel veel goede wil kan je nog verantwoorden dat de gemeenten zich inlaten met de lokale netwerken voor de verdeling van elektriciteit en gas. Maar net zo goed kan je argumenteren dat dit geen kernopdracht is voor de gemeenten.

Fluvius, dat ontstaat uit de fusie van Eandis en Infrax, dreigt in hetzelfde bedje ziek te worden als Elia.

Fluvius dreigt in hetzelfde bedje ziek te worden als Elia. Want hoe groter het bedrijf, hoe aantrekkelijker het wordt als speeltuin voor politici.

Door Eandis en Infrax samen te voegen kunnen efficiëntiewinsten worden gerealiseerd en kan de elektriciteitsprijs in Vlaanderen met 3 procent omlaag, luidt het. Dat is het voordeel op korte termijn. Maar dat er op de Vlaamse elektriciteitsmarkt een speler met een monopoliepositie ontstaat, kan op langere termijn ferm in het nadeel van de elektriciteitsgebruikers uitdraaien.

De wereld van energie is volop in verandering. Dus is het ook moment aangebroken om de oude denkpatronen te verlaten en de vraag te stellen of de gemeenten daarin nog wel een rol te spelen hebben.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud