Dringend gezocht: arbeidsartsen

Waar het gros van de studenten geneeskunde aan een opleiding begint met dromen over het diagnosticeren en genezen van zieke patiënten, focust een bedrijfsarts op preventie. ©Guy Puttemans

Terwijl bedrijfsartsen nooit belangrijker zijn geweest op de werkvloer dan tijdens de coronacrisis, wordt het steeds moeilijker er genoeg te vinden. 'Over twee à drie jaar zitten we met een probleem.'

14. Zo veel - of beter: zo weinig - artsen studeerden in 2019 af met de specialisatie arbeidsgeneeskunde. Twee in Wallonië en twaalf in Vlaanderen. Dat is minder dan 1 procent van de totale uitstroom aan gespecialiseerde artsen, vlooide de externe preventiedienst Liantis uit. En een pak te weinig om aan de vraag in de sector te voldoen.

Het beroep van arbeidsarts is dan ook ietwat een buitenbeentje in de geneeskunde. Waar het gros van de studenten aan een opleiding begint met dromen over het diagnosticeren en genezen van zieke patiënten, focust een bedrijfsarts op preventie. Hij staat een werkgever met raad en daad bij om werknemers in gezonde omstandigheden te laten werken, en zo zowel hun fysieke als mentale welzijn te beschermen.

Preventieve geneeskunde is minder sexy, maar daarom niet minder belangrijk.
Lut Braeckman
Professor Arbeidsgeneeskunde UGent

Tijdens de coronacrisis stond een turbo op die taak. Arbeidsartsen worden onder meer ingezet om plannen voor gezond telewerk uit te tekenen, na te denken over de werkomstandigheden als telewerk onmogelijk is, covidtesten af te nemen en aan contacttracing te doen bij bedrijven. Op die manier is het beroep nu belangrijker dan ooit. Maar tegenover die cruciale rol staat - al jaren - teleurstellend weinig interesse, klinkt het in de sector.

'We kampen met een imagoprobleem', zegt Lut Braeckman, hoogleraar arbeidsgeneeskunde aan de UGent. 'Wat wij doen is minder sexy dan een doodzieke patiënt erdoor sleuren. Het spreekt minder tot de verbeelding van een 18-jarige student. Waar je in de curatieve zorg meteen het resultaat van je werk kan zien, is dat bij ons minder gemakkelijk. Maar dat maakt het niet minder belangrijk.'

De essentie

  • Arbeidsartsen zijn tijdens de coronacrisis belangrijker dan ooit geworden op veel werkvloeren.
  • Maar de sector kampt met een hardnekkig tekort aan interesse.
  • Vraag is hoe je dat oplost: door het takanpakket te verlichten, of door de job aantrekkelijker te maken.

Die lauwe interesse is al langer een probleem. Co-Prev, de federatie van externe preventiediensten, becijferde in 2012 al eens hoeveel bedrijfsartsen er actief waren in ons land en hoe zich dat verhield tegenover het werk dat ze moesten verrichten. Op dat moment waren er nog meer dan 1.000 artsen actief, wat neerkwam op een tekort van 20 procent. Bij een volgende meting in 2017 waren nog zowat 700 bedrijfsartsen aan de slag. Co-Prev berekende dat dat cijfer tegen 2029 waarschijnlijk onder 500 zakt. 'Er komt een pensioenpiek aan', zegt Geert De Smet, de directeur van Co-Prev.

De Smet wijst er wel op dat sinds 2012 wat zaken veranderd zijn aan het wettelijke takenpakket van de bedrijfsarts, om de druk wat te verlichten. Zo werd twee jaar geleden beslist de gezondheidsbeoordeling van de werknemers voortaan maar om de twee jaar te verplichten in plaats van jaarlijks.

Het is voorlopig onduidelijk hoeveel impact die beslissing heeft op de werkdruk van de arbeidsarts en het tekort, omdat de corornacrisis ertussen kwam fietsen, zegt De Smet. Maar hij maakt zich weinig illusies. 'We verliezen de komende jaren 100 à 150 mensen. Er moet nog iets meer gebeuren om het tekort op te vangen.'

Snel opgelost

Dat probleem kan op twee manieren worden opgelost. Ofwel past de wetgever het takenpakket van de arbeidsarts verder aan, door meer zaken uit te besteden aan onder meer verpleegkundigen. De Smet: 'Onze sector is gedreven door wetgeving. In principe kan je door je wetgeving aan te passen zeer snel het hele tekort wegwerken.'

Het zou niet slecht zijn om eens een seizoen van 'Topdokters' te maken over preventieve geneeskunde.
Lode Godderis
CEO preventiedienst Idewe

Maar niet iedereen is voorstander van het uitbesteden van nog meer taken. 'Een arbeidsarts kan zijn job maar echt goed doen als hij voeling heeft met de werkvloer', zegt Braeckman. 'Hoe minder dat kan, hoe minder vertrouwenspersoon je wordt voor iedereen in het bedrijf, of het nu om de werkgever, werknemers of vakbonden gaat. Die band is een echte meerwaarde in onze job.'

Het alternatief is weer meer mensen aan te trekken. Voor die weg kiest Liantis. Met een nieuwe videocampagne wil het artsen overtuigen een carrière als arbeidsarts te overwegen. 'Tijdens de coronacrisis hebben we als arbeidsartsen veel moeten samenwerken met allerlei collega's', zegt Sylvia Vanden Avenne, het hoofd van de medische dienst van Liantis. 'Daarbij merkten we dat die curatieve artsen verbaasd waren over hoe boeiend en divers de job van bedrijfsarts is. Van dat momentum willen we gebruikmaken.'

Eerdere campagnes vanuit de sector leverden niet altijd een verhoogde interesse op. Maar ook Lode Godderis, hoogleraar arbeidsgeneeskunde en CEO van preventiedienst Idewe, blijft geloven dat een verhoogde aandacht en een opgepoetst imago het proberen waard zijn. 'Wat we eigenlijk nodig hebben, is dat een docuserie als 'Topdokters' eens aandacht heeft voor ons beroep. Vandaag wordt onze job nog te hard geassocieerd met 'op controle moeten', zoals bij een autokeuring om een groene kaart gaan. Mijn hart doet altijd pijn als ik dat hoor. Terwijl we zoveel variëteit en mooie verhalen te bieden hebben.'

De campagne van Liantis om artsen te overtuigen om voor een carrière als bedrijfsarts te kiezen

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud