Advertentie
analyse

Het sprookjespark dat Imtech te gronde richtte

Het Poolse sprookjespark zou uiteindelijk 70 miljoen euro kosten, maar nooit verder komen dan een symbolische houten poort met daar achter de grote leegte en een braakliggend stuk grond. ©RV DOC

Imtech, de industriële trots van Nederland, is failliet. Het miljardenbedrijf ging ten onder aan een schimmig Pools sprookjespark, boekhoudfraude, mismanagement, schijnrekeningen en omkoping. In Amsterdam stort het aandeel volledig in.

De rechtbank van Rotterdam riep donderdagmiddag het definitieve bankroet uit over Royal Imtech nv  en bezegelde daarmee het grootste faillissement in de Nederlandse naoorlogse geschiedenis. Het finale verdict zat eraan te komen. Een aangeslagen CEO Gerard van de Aast deelde dinsdag mee dat het multinationale installatiebedrijf uitstel van betaling had gevraagd en bescherming tegen de schuldeisers. De CEO moest ruiterlijk bekennen dat hij er de voorbije twee jaar niet in was geslaagd de puinhoop van zijn voorgangers te ruimen. Waar hij beter had kunnen doen? ‘Je moet een koe niet van achteren in de kont kijken’, zei Van de Aast.

De terugblik levert dan ook geen fraai beeld op. Op 20 juli 2012 pakt René van der Bruggen, op dat moment nog de CEO van het Nederlandse Royal Imtech, uit met een megaorder. Het bedrijf, gespecialiseerd in technische dienstverlening en engineering, gaat voor 680 miljoen euro een pretpark bouwen in het Poolse Warschau. De ambities liggen hoog voor de groep die niet gewend is als enige hoofdaannemer op te treden. ‘De grootste Imtech-opdracht ooit’, klinkt het triomfantelijk.

Imtech, jarenlang de trots van onze noorderburen, is verworden tot het Nederlandse Lernout & Hauspie.

Drie jaar later is Imtech failliet en bleek het sprookjespark vooral een schijnconstructie, bedoeld om de omzet van het miljardenconcern kunstmatig op te drijven. De beurswaarde van ‘de Nederlandse Koninklijke’ verschrompelde van 2,6 miljard euro eind 2010 tot een schamele 47 miljoen euro nu. De trots van onze noorderburen is verworden tot het Nederlandse Lernout & Hauspie.

©Mediafin

Opgepompte resultaten

Het Poolse project moest het orgelpunt worden voor René van der Bruggen, die sinds 2002 aan het hoofd staat van het Nederlandse bedrijf. Met een niet te stillen overnamehonger bouwt hij Imtech in tien jaar uit van een saai industrieel installatiebedrijf met 2 miljard euro omzet tot een aantrekkelijke wereldspeler van 5,4 miljard euro en 22.000 werknemers. Bij het 150-jarig bestaan in 2010 levert die sterke prestatie zelfs de prestigieuze titel ‘Koninklijk’ op, een zeldzaam predicaat dat in Nederland alleen is weggelegd voor belangrijke bedrijven met een onberispelijke staat van dienst. Royal Imtech behoort nu tot de kruim van de Nederlandse industrie.

Dankzij een honderdtal overnames slaagt Van der Bruggen er telkens opnieuw in de groeiverwachtingen in te lossen, hetgeen hem een ijzersterke reputatie oplevert en de bijnaam ‘Mister Imtech’. Onder zijn bewind verviervoudigt de beurskoers en maakt hij van het op Euronext genoteerde Imtech een beurslieveling.

Het 155-jarige bedrijf met hoofdzetel in Gouda is actief in technische dienstverlening en engineering voor de bouwsector, de industrie, verkeersregelsystemen, de energiemarkt en scheepsbouw. Typische projecten zijn het aanleggen van elektrische installaties, datanetwerken, sanitair, verwarmings- en koelsystemen, en het installeren van assemblagelijnen in fabrieken.

Aanwezig in: 35 landen
Omzet (2014): 3,9 miljard euro
Kasstroom (ebitda): -253,7 miljoen euro
22.000 werknemers
Beurswaarde: 47 miljoen euro (eind 2010 nog 2,6 miljard euro)

In ons land telt Imtech zo’n 1.000 werknemers. Het faillissement van de moedergroep heeft geen betrekking op Imtech Belgium, dat op het punt staat verkocht te worden.

Ook veel Belgische beleggers laten zich verleiden door de talloze beloftes en de groeiende verwachtingen. Voor Van der Bruggen is het Poolse project cruciaal om zijn reputatie hoog te houden, de verwachtingen in te lossen en de ambitieuze omzetgroei te realiseren tot 8 miljard euro in 2015.

Maar de monteur van elektrische installaties mispakt zich volledig aan het pretpark, waarvan een van de attracties toepasselijk ‘het zwarte gat’ moest heten. Het Poolse themapark Adventure World Warschau (AWW) is een project van de Nederlandse ondernemer Peter Jan Mulder. Hij schat de kostprijs aanvankelijk op 50 miljoen euro, maar Imtech verleidt hem tot steeds ambi­tieuzere plannen. Er moeten extra hotels komen om de miljoenen bezoekers op te vangen, winkels, een waterpark en uiteindelijk zelfs een eigen elektriciteitscentrale. Op die manier stijgt het kostenplaatje tot 680 miljoen euro en heeft Imtech als uitvoerder uitzicht op een mooie inkomstenbron. Imtech verzekert Mulder dat hij zich geen zorgen moet maken over de nodige financiering. ‘Alles komt goed.’

‘We lopen geen enkel risico’, verklaart Van der Bruggen ook tegenover de buitenwereld, maar intern zit de zoektocht naar de nodige centen muurvast. De markt verwacht veel en falen is voor Van der Bruggen geen optie. Door een truc met een ongedekte geldwissel - een briefje waarin opdrachtgever AWW zich engageert Imtech te zullen betalen - kan Imtech de schijn ophouden en de ‘opbrengsten’ van het pretpark voortijdig opnemen in de resultaten.

Er wordt een ingewikkelde financiële constructie opgezet waarbij Imtech eigenlijk zijn eigen voor­financiering betaalt, zodat het naar buiten toe lijkt of de eerste inkomsten van het project binnenstromen.

Luchtkasteel doorprikt

In november 2012 komen de eerste barsten in het luchtkasteel. Een analistenrapport van ABN Amro formuleert kritische bedenkingen bij de zwakke kaspositie en betalingsachterstand van Imtech Duitsland, de divisie waaronder ook de Poolse activiteiten vallen. Beleggers beginnen zich voor het eerst vragen te stellen bij het onkreukbare imago van de beurslieveling en de koers van Imtech valt 10 procent terug.

Het Poolse sprookjespark zou uiteindelijk 70 miljoen euro kosten, maar nooit verder komen dan een symbolische houten poort met daar achter de grote leegte en een braakliggend stuk grond. ©RV DOC

Begin 2013, bij de bekendmaking van de jaarresultaten, kan het management de schijn niet langer ophouden. Het bedrijf uit Gouda bekent problemen te ondervinden met de financiering van het Poolse project, dat uiteindelijk 70 miljoen euro zal kosten maar nooit verder komt dan een symbolische houten poort met daarachter de grote leegte en een braakliggend stuk grond.

Spilfiguur Klaus Betz wordt de deur gewezen. De toenmalige directeur van Imtech Duitsland beweert later voor het Openbaar Ministerie in Hamburg dat hij jarenlang door Van der Bruggen onder druk werd gezet om de omzetcijfers kunstmatig op te drijven. Volgens Het Financieele Dagblad verklaart ‘Kaiser Klaus’ achter gesloten deuren dat Imtech Duitsland tien jaar lang met ‘boekhoudkundige trucs’, schijnrekeningen en ‘illegale transacties’ de cijfers van het Nederlandse moederconcern Royal Imtech opkrikte.

Omkoping

In het spoor van het Poolse spookproject komen ook tal van andere schandalen aan het licht. De Duitse justitie onderzoekt op dit ogenblik 14 Imtech-projecten waarin sprake is van omkoping, valse facturen en illegale prijsafspraken. De voormalige top van Imtech Duitsland zou voor miljoenen euro’s smeergeld hebben betaald om opdrachten binnen te halen, onder meer de belangrijke werken aan de luchthaven van Berlijn. Door samen te spannen met concurrenten wist de Duitse divisie ook jarenlang de prijs van opdrachten op te drijven en gereputeerde bedrijven, zoals de Duitse energiereus RWE, machinebouwer Hitachi en de autofabrikant Audi, om de tuin te leiden.

'Imtech leek een filmdecor in de woestijn. Als je de deur opent zit er nog meer woestijn achter. Imtech was niets meer dan een verhaal.'
Kees van Lede
voormalig voorzitter Imtech

In 2009 haalde Imtech de opdracht binnen om voor 32 miljoen euro het Audi-hoofdkwartier te bouwen in Ingolstadt. Justitie verdenkt het bedrijf ervan concurrent Cofely te hebben betaald om veel te hoog in te tekenen op de opdracht, zodat Imtech als enige kanshebber overbleef. In ruil zou Imtech via een valse factuur 421.000 euro hebben overgemaakt aan Cofely.

In februari 2013 stapt René van der Bruggen vervroegd op, samen met zijn financiële rechterhand Boudewijn Gerner. Maar de nieuwe CEO Gerard van de Aast krijgt de gigant niet op de rails. Op de hoofdzetel in Gouda heeft niemand echt zicht op de geldstromen binnen de lokale afdelingen. Er is geen centraal administratiesysteem of controlemechanisme, waardoor het bestuur niet eens weet welke uitstaande garanties en financieringen er binnen de regionale divisies omgaan.

Voormalig voorzitter Kees van Lede, die na de uitbraak van de crisis het bedrijf weer overeind moet helpen, vergelijkt Imtech in een interview in de krant NRC met een filmdecor in de woestijn. ‘Als je de deur opent, zit er nog meer woestijn achter’, zegt de gerespecteerde Nederlandse seriebestuurder. ‘Op een zere plek in Duitsland na had ik verwacht dat er een stevige organisatie achter zat. Maar dat bleek niet waar. Er zat núl achter. Imtech was niets meer dan een verhaal.’

De doodsstrijd

CEO Gerard van de Aast: 'Je moet een koe niet van achteren in de kont kijken.' ©ANP

Klanten, beleggers en investeerders verliezen hun vertrouwen in het ondoorzichtige kluwen. In tweeënhalf jaar zien de Imtech-beleggers hun inleg in rook opgaan. Sinds begin 2013 valt het aandeel op de beurs van Amsterdam terug van 134 euro naar 39 eurocent. In twee reddingsacties wordt voor 1,1 miljard euro nieuw kapitaal in het bedrijf gepompt. Bij de tweede kapitaalronde vorig jaar raakt slechts de helft van de 600 miljoen euro geplaatst. De begeleidende banken, die garant staan voor de uitgifte, blijven met een kater achter. Ongewild verwerven ING, Rabobank, Commerzbank en ABN Amro samen 47,4 procent in de noodlijdende groep.

Na tegenvallende cijfers voor de eerste helft van dit jaar loopt het dan definitief fout. Op 6 augustus vraagt Imtech Duitsland het faillissement aan. Maandag blijkt dat de banken er geen vertrouwen meer in hebben. Het Nederlandse bedrijf vindt geen enkele financier bereid om een dringende nood­lening van 75 miljoen euro te verschaffen. Dinsdag vraagt Royal Imtech uitstel van betaling en bescherming tegen de schuldeisers. Twee dagen later volgt het definitieve verdict. Het grootste Nederlandse faillissement uit de naoorlogse geschiedenis is een feit.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud