Kunsthandelaars moeten klanten doorlichten

©Saskia Vanderstichele

Kunsthandelaars moeten klanten screenen die voor meer dan 10.000 euro kopen. 'Dat maakt onze business alleen ingewikkelder.'

Net als banken, diamantbedrijven, vastgoedmakelaars, boekhouders en notarissen moeten ook kunsthandelaars voortaan hun klanten doorlichten en indien nodig de antiwitwascel verwittigen. De nieuwe witwaswet die ze daartoe verplicht - een omzetting van een Europese richtlijn - is sinds deze week van kracht. Kunsthandelaars moeten de identiteit van nagaan van klanten die voor 10.000 euro of meer kunst kopen. Sinds enkele jaren zijn aankopen in cash geplafonneerd tot 3.000 euro.

'De impact van de maatregel is vrij groot', zegt Anthony Verhelpen, antiwitwasexpert van de financiële consultant Capco. 'De identificatie gebeurt in regel door het opvragen van de identiteitskaart of het paspoort van de klant.'

Chinese paspoorten lezen

'Vooral bij internationale klanten ligt dat gevoelig', zegt Verhelpen. 'Kunstliefhebbers uit Azië of het Midden-Oosten zijn doorgaans minder geneigd zich te identificeren. En er zijn praktische problemen: hoe kan je vlot een Chinees paspoort lezen?'

De Belgische kunsthandelaars zijn weinig enthousiast over de nieuwe regels. 'Ik ken de meeste klanten vrij goed, dus op zich is dat geen probleem,' zegt de Knokse galeriehouder Samuel Vanhoegaerden. 'Maar als plots kopers opduiken die via offshoremaatschappijen werken, wordt het dat wel. Ik vrees dat dit een papierwinkel tot-en-met wordt, die het hele systeem bemoeilijkt. Men is er een zootje van aan het maken, om uiteindelijk vast te stellen dat men er maar een paar dossiers kan uithalen.'

De Verenigde Naties schatten de omvang van de illegale kunstmarkt twee jaar geleden op zowat 6 miljard dollar. De helft zou afkomstig zijn van witwaspraktijken. Omdat de toezichthouders achterpoortjes op de financiële markten hebben gesloten, zagen criminelen de kunstmarkt als een uitweg om hun geld te zuiveren.

Netwerken screenen

Maar hoe realistisch is het om die praktijken tegen te gaan in een business die wemelt van de tussenpersonen, agenten en stromannen? 'De nieuwe wet houdt daar rekening mee', zegt Verhelpen. 'Het volstaat niet om de persoon die de transactie doet te identificeren. De handelaars moeten nagaan wie de uiteindelijke begunstigde is. Iedereen in het proces moet dus worden geïdentificeerd.'

Dat kan kunsthandelaars een pak extra werk opleveren, zegt de Capco-consultant. 'Bij sommige internationale transacties worden meerdere agenten betrokken. Die profielen moeten telkens worden gecheckt.'

Kan elke galeriehouder of beheerder van een veilingssite dat aan? 'Niet iedereen heeft daar de middelen voor. De screening van verdachte transacties kan de werkdruk verhogen. Die zal verschillen naargelang de omvang van de galerie. Voor een kleinere galeriehouder die jaarlijks hooguit 50 transacties van meer dan 10.000 euro doet, is een manuele oplossing allicht doenbaar. De grotere huizen zullen nieuwe controlesystemen moeten invoeren. Al moeten ze dat niet per se zelf doen. Enkele banken bieden die expertise aan. Daarnaast zien we nieuwe 'art techs' die oplossingen aanbieden. Het is voor een kunsthandelaar perfect mogelijk om dat werk te outsourcen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud