'Ook voor de nieuwe generatie komt uitgeverij Lannoo voor alles'

De nieuwe generatie bij Lannoo: Astrid Maes, Laura en Margot Lannoo. ©Wouter Van Vooren

Wie wordt over twee jaar de man of vrouw die Lannoo verder het tijdperk van de digitalisering en de internationalisering binnenloodst? ‘Liefst iemand van de familie.’

‘Matthias, je moet naar huis komen. Onze uitgever is ziek en ik heb een paar extra handen nodig hier. Je speeltijd is voorbij.’ Het is twee uur ’s nachts in het najaar van 1982 en Godfried Lannoo belt zijn zoon, die in het Amerikaanse Berkeley een summer MBA volgt. Matthias is 25 jaar en heeft geen ervaring in het uitgeefvak.

Family Business Award

Op woensdag 3 maart reiken het consultancybedrijf EY, de federatie van Belgische familiebedrijven FBN en het Instituut voor Bestuurders, Guberna, de Family Business Award uit, in samenwerking met BNP Paribas Fortis en De Tijd/L’Echo.

De genomineerden zijn het kaarten- en spellenbedrijf Cartamundi, de uitgeverijgroep Lannoo en de bouwgroep Stadsbader. Cartamundi kwam afgelopen weekend aan bod, morgen volgt de
laatste aflevering met Stadsbader.

38 jaar later is het tijd voor de volgende generatie. We zitten aan de tafel met Matthias Lannoo (64) en de aanstormende generatie: Laura (34) en Margot (31) Lannoo, twee van zijn vijf kinderen, en Astrid Maes (34), de dochter van zijn zus Winnie (de oprichtster van de ontwerpafdeling Studio Lannoo). Aan alles voel je dat de uitgeverijgroep, de grootste van België, na een rijke geschiedenis van 111 jaar op een kantelmoment zit. Na enkele grote overnames in Nederland (onder meer Meulenhoff Boekerij, Unieboek - Het Spectrum en onlangs nog Park Uitgevers) is Lannoo met 76 miljoen euro omzet uitgegroeid tot een van de grootste uitgeefgroepen in de Benelux - in het coronajaar 2020 groeide het met 10 procent.

Matthias Lannoo wordt dit jaar 65 en de raad van bestuur vroeg hem vorig jaar nog twee jaar voort te doen, in afwachting van een nieuwe CEO. Echt stoppen zal hij waarschijnlijk nooit, zo verstrengeld is hij met het boekenvak. Maar hij zal wel baan moeten ruimen voor de volgende generatie, waaronder de drie opvolgers hier aan de tafel die een strenge selectieprocedure overleefden.

Als kleine jongen ging u al mee met uw ouders naar de Boekenbeurs. Van jongs af ondergedompeld worden in de boekenwereld, is dat belangrijk om een goede uitgever te worden?

Als we van school kwamen, reden we met ons fietsje door de drukkerij en klommen we op de stapels papier.
Matthias Lannoo
CEO Lannoo

Matthias Lannoo: ‘Ik denk het wel. Ik zit nu in het bureau waar mijn vader en grootvader ook altijd gewerkt hebben. Onze familie woonde in het huis hier naast de uitgeverij. Mijn vader kwam ’s middags thuis eten en vertelde altijd met veel enthousiasme over wat hij met het bedrijf meemaakte. Het bedrijf was voor mij, mijn vier zussen, mijn broer en mijn neven en nichten een grote speeltuin. Als we van school kwamen, reden we met ons fietsje door de drukkerij en klommen we op de stapels papier. Drukken en uitgeven is me met de paplepel ingegeven. De Boekenbeurs was elk jaar een hoogmis.’

Astrid Maes: ‘Dat is nog altijd zo.’

Margot Lannoo: ‘We werden al van jongs af ingeschakeld om de stand op te bouwen en aan de kassa’s te zitten. In het distributiecentrum (Distri Media, red.) crosten we rond met onze fietsjes en skeelers.’

Laura Lannoo: ‘De kassa’s, ja. (mijmert) Je ziet iedereen, medewerkers en familie, tot ’s avonds laat doorgaan, ook in het weekend, om er elk jaar weer het beste jaar ooit van te maken.’ 

Er zitten al een vijftigtal familieleden in de aandeelhoudersfamilie. Hoe hou je die samen?

Matthias: ‘Dat is een hele uitdaging. De vijfde generatie telt 25 mensen (vijf kinderen van Lannoo zelf en twintig bij zijn vier zussen en broer, red.). Die hebben samen ook al 25 kinderen. Er zijn elk jaar drie bijeenkomsten: de algemene aandeelhoudersvergadering, ons Ardennenweekend in het weekend voor Kerstmis en natuurlijk de Boekenbeurs. Daarnaast houden we elk jaar een familieforum voor de hele familie en meerdere keren per jaar een familieraad voor de oudste generatie.’

De nieuwe generatie staat duidelijk klaar. Hoe is bepaald wie actief mag worden in het familiebedrijf?

Laura: ‘In tempore non suspecto - toen het oudste kleinkind nog niet eens afgestudeerd was - hebben we een familiecharter opgesteld. Een van de belangrijkste punten daarin is dat maximaal drie personen van de volgende generatie actief mogen zijn op leidinggevend niveau. Die moeten drie jaar ervaring buitenshuis hebben, liefst zelfs internationaal. En de raad van bestuur, waarin voor de helft onafhankelijken zetelen, is bij de selectie betrokken.’

Matthias: ‘Zes jaar geleden heeft de raad van bestuur een brief gestuurd naar de
25 mensen van de vijfde generatie, die overigens alle aandelen al op hun naam hebben, om te vragen of er interesse was om ooit aan de top van het bedrijf mee te draaien. Twaalf van hen zijn daarop ingegaan. De 13 anderen hadden andere interesses - sommigen zijn een biomedische richting ingeslagen - wonen in het buitenland of waren gewoonweg te jong. Die laatsten krijgen wellicht over vijf jaar nog een kans.’

Laura: ‘We hebben snel beslist een externe consultant in te schakelen voor een assessment van een dag, maar we hebben veel tijd genomen voor het proces van overleg en informatie. Daarna volgden nog twee interviews: met twee onafhankelijk bestuurders en met twee familiale bestuurders. De drie criteria waren:
bekwaamheid, onderlinge complementariteit in de vaardigheden en fit met de bedrijfscultuur van de uitgeverij.’

‘De drie à vijf besten kunnen ooit een leidinggevende functie opnemen. Alles verliep heel open en transparant: iedereen kreeg de punten te zien van de anderen.’

Leidt zo’n openlijke score niet tot ontgoocheling en wrevel bij wie niet uitverkoren is?

Margot: ‘The firm comes first, voor die wetmatigheid bestaat in heel de familie een draagvlak. De conclusies van het assessment en de raad van bestuur zijn achteraf door heel de familie onderschreven. Er waren zeker afvallers ontgoocheld, maar iedereen heeft de uitslag uiteindelijk aanvaard.’

Matthias: ‘Alle mensen van de vijfde generatie krijgen de kans om na hun studies twee keer zes maanden een functie op te nemen in het bedrijf. Om ervaring op te doen en het familiebedrijf te leren kennen. Niet toevallig zijn wie dat ooit gedaan heeft geselecteerd. En opvallend: het zijn ook de mensen geworden die in Tielt hebben gewoond.’

Astrid: ‘Mijn ouders en oom Matthias hebben altijd in Tielt gewoond, net als mijn grootouders. Op maandag mochten de grootste kleinkinderen komen eten, de kleintjes op vrijdag. Dat was zalig. Ze kwamen ons ophalen op school. Dat heeft een band gecreëerd.’

‘Wie mij opvolgt, wordt in de loop van de volgende twee jaar beslist’, zei u zes maanden geleden. U gaf toen aan dat het even een externe CEO kon worden, tot iemand van de volgende generatie klaar was. Is het ideaal dan toch een familiale CEO?

Dit bedrijf heeft een complexe structuur met een apart DNA. Het heeft ook met het ambacht te maken: je kan hier geen externen droppen die het vak niet kennen.
Matthias Lannoo
CEO Lannoo

Matthias: ‘Het is duidelijk dat de CEO beter iemand uit de familie is. Dit bedrijf heeft een complexe structuur met een apart DNA. Het heeft ook met het ambacht te maken: je kan hier geen externen droppen die het vak niet kennen. Voor een externe CEO zouden we bij een Duitse of Nederlandse uitgeverij op zoek moeten gaan.’

De kans is dus groot dat de CEO uit de drie opvolgers aan deze tafel komt?

Matthias: ‘Daar wordt nog niet over gecommuniceerd. In het benoemingscomité is de procedure vrij duidelijk vastgelegd, ook voor de volgende generatie. We beslissen daar in de komende jaren verder over.’

Dames, hebben jullie de ambitie om CEO te worden?

Margot: ‘Uit het assessment is dat wel gebleken, maar of het dan echt de CEO wordt of een andere leidinggevende functie, is niet duidelijk. Veel hangt ook af van het parcours dat je in het bedrijf al gelopen hebt. Als iemand van buiten de familie beter geschikt is, dan wordt die het.’

Laura: ‘Dat moet kunnen groeien. Daarom willen we daar heel voorzichtig in zijn.’

Jullie hebben alle drie in andere bedrijven gewerkt. Wat nemen jullie mee dat bruikbaar is in het familiebedrijf?

Astrid: ‘Bij Roularta heb ik geleerd een uitgeefproduct te vermarkten. Knack en Trends zijn ook meer dan enkel de weekbladen. Met events en seminaries worden er community’s rond gecreëerd. Dat willen we ook met onze boeken doen. Als projectmanager leer je wel bepaalde processen.’

Margot: ‘Bij Airbus heb ik geleerd bedrijfsprocessen te optimaliseren, bij Exmar om nieuwe contracten binnen te halen en bij Deceuninck heb ik geholpen de recyclingdivisie voor de pvc van ramen en deuren uit te bouwen, waarvoor we contracten met leveranciers moesten binnenhalen. Dat commerciële en projectmanagement breng ik nu mee naar de uitgeverij. Elk boek is een project, met onderhandelingen over contracten met auteurs en managers. Ik ben ook bezig met de implementatie van een ERP-software over de hele groep. Net die veelheid aan taken boeit me.’

Laura: ‘Ik heb fusies en overnames begeleid bij het zakenadvocatenkantoor Allen & Overy. Dat gaan we hier zeker nog nodig hebben. Maar ik heb er ook het belang van goede hr geleerd. We hadden daar een heerlijk team, dat bereid was de ‘extra mile’ te lopen. Bij Mohawk leerde ik naar Europa te kijken door een Amerikaanse bril.’

Voor welke uitdagingen staan uw opvolgers?

Matthias: ‘Ik zie meerdere groeipolen. Een eerste is: gaan we ons verder ontwikkelen in school-, wetenschappelijke en professionele content? Een tweede: in welk taalgebied willen we verder gaan? Nu al geven we 10 procent van onze boeken in het Engels en in het Frans uit. Maar om in grote ‘chauvinistische’ markten, zoals Duitsland, Frankrijk of het VK voet aan de grond te krijgen moeten we een overname kunnen doen die zo groot is als wat we nu al zijn. En tot slot: het digitale. Het is heel moeilijk digitale projecten rendabel te krijgen.’

Als jullie zo’n grote overname willen doen, moeten jullie het kapitaal toch openstellen voor externen?

Matthias: ‘Ja, maar we willen als familie altijd de meerderheid behouden. Tien jaar geleden hebben we al beslist dat het kan, omdat we toen financiële zekerheid wilden bij de overnames van Meulenhoff en Spectrum. Het was toen niet nodig, maar je weet nooit. Momenteel zitten we heel goed bij kas en kunnen we al onze overnames financieren met eigen middelen of bankkredieten. Maar als we naar het buitenland willen, wordt het weer een ander verhaal.’

Zou een beursgang kunnen?

Matthias: ‘Als ik zie wat Sioen, Moortgat en VPK gedaan hebben (familiebedrijven die na hun beursexit gouden jaren hebben gekend, red.), weet ik niet of dat voor ons een optie is. Misschien de volgende generatie?’

Laura: ‘Ik heb ooit bij Allen & Overy geholpen Duvel Moortgat van de beurs te halen. Dan merk je dat het dubbel is: we willen groeien en daar kan de beurs bij helpen, maar we willen ook het familiale karakter en het geduldige kapitaal behouden.’

Matthias: ‘Private equity is ook geen optie, omdat die na vijf tot zeven jaar meestal weer willen uitstappen. Dat is te snel in
onze business. Het zal dus een industriële overnemer worden of een uitgeverij uit het buitenland, waarmee we kunnen fuseren zonder dat we de controle verliezen.’

Ik zal geen schoonvader zijn over het bedrijf. De volgende generatie moet me maar terechtwijzen als dat niet lukt.
Matthias Lannoo
CEO Lannoo

Mijnheer Lannoo, gaat u de neiging kunnen onderdukken om over de schouders van uw dochters en nicht mee te kijken als u geen CEO meer bent?

Astrid: (lacht) ‘Er is al één groot voordeel: hij woont niet naast het bedrijf, zoals vake ooit.’ (algemene hilariteit)

Matthias: ‘Ik denk wel dat ik afstand ga kunnen nemen, maar ik wil altijd wel verbonden blijven met het bedrijf. Naast het CEO-schap stuur ik ook nog de kleine uitgeverij Terra in Nederland aan. Ook de logistiek is een dada van mij. Ik ben ooit in het bedrijf begonnen met de uitbouw van een klein distributiecentrum dat uitgroeide tot DistriMedia. Vorig jaar is de afhandeling van onlinebestelling voor derde bedrijven - zoals Duvel of Jules Destrooper - met 60 procent gegroeid. Ook dit jaar blijft dat boomen. Ik wil dus niet abrupt stoppen, ik kan me nog ten dienste stellen. Ik reis graag, hou van kunst en sport. Ik zeg nu dat ik geen schoonvader zal zijn over het bedrijf. De volgende generatie moet me maar terechtwijzen als het niet lukt.’

Lannoo

De Tieltse bakker Jozef Lannoo koopt in 1909 de drukkerij Horta. Zoon Joris begint in 1909 met de uitgeverij Lannoo.

In 1959 nemen de zonen Godfried en Jan het roer over.

In 1982 stapt kleinzoon Matthias Lannoo in het bedrijf. In 1994 wordt hij CEO. De drukkerij is net afgesplitst. Hij verdubbelt de uitgeverij in 2010 in omvang met de overname van de Nederlandse uitgeverijen Meulenhoff en Unieboek - Het Spectrum.

Lannoo geeft jaarlijks zowat 1.200 titels uit, 85 procent Nederlandstalig (fictie, non-fictie, lifestyle, reisgidsen, kunst-, school-, kinder-, jeugd- en managementboeken).

Lannoo is marktleider voor algemene boeken in de Benelux.

Omzet (2020): circa 83 miljoen (+10%).

Werknemers: 340.

Matthias Lannoo (64)

Geboren in 1956, gehuwd met Kathy Vande Moortel, vader van vier dochters en een zoon.

Master toegepaste economische wetenschappen (KU Leuven).

Begon in 1983 bij Lannoo als verkoopleider van de uitgeverij, werd in 1988 lid van de raad van bestuur, in 1994 algemeen directeur en in 2010 CEO.

Laura Lannoo (34)

Opleiding: rechten aan de KU Leuven, International Law & Management (ESCP Europe, Parijs) en een MBA aan IESE (Barcelona).

Werkervaring: advocaat bij Allen & Overy, juridisch adviseur bij Mohawk, consultant bij Boston Consulting Group.

Huidige functie: counsel en family office bij Lannoo.

Margot Lannoo (31)

Opleiding: toegepaste economische wetenschappen.

Werkervaring: Airbus Helicopters (Sydney), projectmanager bij Exmar en Deceuninck.

Huidige functie: strategische projectmanager bij Lannoo.

Astrid Maes (34)

Opleiding: master in de handelswetenschappen aan Ehsal, postgraduaat sportmanagement aan de VUB.

Werkervaring: diverse marketingfuncties bij Roularta.

Huidige functie: marketingmanager kinder- en jeugdboeken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud