Tsunami van Aziatische zwerffietsen rolt naar België

©Dieter Telemans

Verschillende Aziatische start-ups staan op het punt België te overladen met slimme deelfietsen. Maar de lokale overheden staan op de rem uit vrees voor chaos op het trottoir. ‘Het kan toch niet de bedoeling zijn dat de marktkramers op zaterdagochtend eerst alle fietsen moeten verplaatsen.’

Plots stonden ze overal in Brussel: de oranje fietsen van OBike. Zonder enige aankondiging verspreidde de start-up uit Singapore vorige vrijdag honderden kleine deelfietsen zonder versnellingen kriskras in de binnenstad. Tot in de buitenwijken - in fietsenstallingen, maar ook tegen bomen of op het trottoir - staan er al 500 stuks. ‘OBike draagt bij aan de vermindering van de files en de uitstoot en maakt van Brussel een nog fijnere plek om te wonen, te werken en zich te verplaatsen’, zegt Benelux-verantwoordelijke Hugo Knuttel goedgemutst.

Kleurrijke deelfietsgolf in België

Mobit: Evergemse start-up, die deze maand een proefproject opzette met telkens 200 groene fietsen in Kortrijk, Mechelen en Hasselt. Wil ook starten in onder meer Genk en Brussel. Laat de fietsen onderhouden en verplaatsen door lokale sociale vzw’s.

Billy Bike: elektrische slimme deelfietsen die sinds deze maand in enkele Brusselse gemeenten staan.

Cloudbike: Antwerpse start-up die eind dit jaar 300 fietsen in Antwerpen wil zetten.

OBike: oranje deelfiets uit Singapore, opgericht in februari. Actief in onder meer Rotterdam, Zürich en Londen. Plaatste deze week 500 deelfietsen in Brussel. Plannen in Antwerpen, Gent en Leuven.

GoBee.Bike: groene deelfiets uit Hongkong, opgericht in april. Plannen in Brussel.

Ofo: opgericht in 2014 in China. Actief in 170 steden met meer dan 10 miljoen gele fietsen. Plannen in onder meer Leuven.

Mobike: grijs-oranje fietsen uit China. Sinds kort actief in Manchester. Plannen in Leuven.

En het blijft niet bij Brussel. De Vlaamse centrumsteden maken zich op voor een golf van slimme deelfietsen, uit Europa, maar vooral uit Azië. Alle 13 centrumsteden, behalve Turnhout, kregen de voorbije maanden delegaties van slimme deelfietsaanbieders over de vloer, vernam De Tijd. OBike klopte al aan bij het stadsbestuur van Antwerpen en Gent. De studentenstad Leuven werd al door een tiental slimme deelfietsaanbieders gecontacteerd, waaronder de twee Chinese marktleiders Ofo en Mobike.

De trend van de slimme deelfiets komt overwaaien uit China. Daar heeft hij in een jaar tijd hele steden veroverd. Ofo en Mobike, die in oktober 2016 samen 100.000 deelfietsen hadden, beschikken vandaag - en met dank aan krachtige investeerders - over een vloot van meer dan 10 miljoen fietsen. ‘Wij kunnen de financiële strijd met oBike niet aan’, beseft Alexander De Bièvre, de oprichter van Mobit, een Evergemse start-up die net honderden slimme deelfietsen plaatste in Mechelen, Kortrijk en Hasselt.

De nieuwe generatie deelfietsen is erg gebruiksvriendelijk. Ze zijn te vinden via een app en in een wip te ontgrendelen door met de smartphone de QR-code op het stuur te scannen. Bovendien kunnen de fietsen, in tegenstelling tot Villo (Brussel) en Velo (Antwerpen), overal op straat afgehaald of teruggebracht worden.

Net daarom reageren de Vlaamse steden opvallend terughoudend op de Aziatische fietsinvasie. De recente chaos in Amsterdam heeft veel overheden angst ingeboezemd. Na massale klachten over gedumpte ‘strooifietsen’ besliste het stadsbestuur duizenden exemplaren in bepaalde wijken te verwijderen.

OBike maakt zich geen zorgen over het parkeerprobleem. De slimme deelfietsen werken met een puntensysteem, waarbij gebruikers punten verliezen en duurdere tarieven krijgen als ze hun fiets slecht stallen. Bovendien stuurt de start-up naar eigen zeggen een werknemer door Brussel om de fietsen te herstellen en te verplaatsen.

Centrumsteden sceptisch

Wat is een dockless bike?

De slimme deelfietsen die opgang maken kunnen, in tegenstelling tot stationbased-systemen zoals BlueBike (NMBS), Villo (Brussel) of Velo (Antwerpen), overal op straat worden afgezet of opgepikt. Op een app kunnen gebruikers alle beschikbare fietsen terugvinden. Het elektrische beugelslot rond het achterwiel kunnen ze ontgrendelen door met hun smartphone de QR-code op het stuur in te scannen. Een half uurtje rijden kost 1 euro. Gebruikers krijgen minpunten, en op termijn een hoger tarief, als ze fouten maken, zoals hun fiets slecht parkeren. De start-ups verdienen geld met het uurtarief, maar ook door reclame op de app en door verkeersdata te verkopen.

Maar de Vlaamse centrumsteden zijn sceptisch over de kleine fietsen, die vaak van slechte kwaliteit zijn. Om zich tegen een invasie te wapenen hebben ze een studie besteld bij de consultant The New Drive. Die moet tegen eind dit jaar een kader voorstellen om de strooifietsen te reglementeren, bijvoorbeeld door concessies toe te kennen, het aantal fietsen te beperken of de fietsen regelmatig te laten verplaatsen. ‘Het kan toch niet de bedoeling zijn dat marktkramers op zaterdagochtend eerst alle fietsen moeten verplaatsen’, vindt Wout Baert van het Fietsberaad, een kenniscentrum voor fietsbeleid.

De Vlaamse centrumsteden hebben de aanbieders de voorbije tijd dan ook duidelijk gemaakt dat ze nog niet mogen beginnen. ‘Als hier plots 3.000 fietsen op het trottoir staan, heeft dat een serieuze impact op het openbaar domein’, klinkt het op het kabinet van Antwerps schepen voor Mobiliteit Koen Kennis (N-VA). ‘We vragen ze te wachten tot we een reglement hebben.’

OBike, dat eerst in Antwerpen wilde starten, verhuisde zijn fietsen daarop holderdebolder naar Brussel, waar de tegenkanting kleiner bleek. ‘Als er geen probleem is, tant mieux’, zegt Els Ampe, Brussels schepen voor Mobiliteit (Open VLD). ‘Anders grijpen we in. Het is een interessant concept, maar we hebben sowieso een reglement nodig.’ Brussels minister van Mobiliteit Pascal Smet (sp.a), die officieel zelfs niet op de hoogte was van de komst van Obike, werkt aan een ordonnantie over de slimme deelfietsen. Maar de weg door het Brussels Parlement kan even duren.

Goedkoper dan container

Zullen de assertieve Aziaten zolang wachten? Volgens hardnekkige geruchten, die het bedrijf ontkent, staan enkele containers vol OBikes geblokkeerd in de haven van Rotterdam. ‘OBike staat zodanig onder druk van zijn investeerders dat ze hun fietsen ergens kwijt moeten’, klinkt het in de sector. ‘Blijkbaar is het goedkoper om ze in Brussel op straat te zetten dan om een container te betalen.’ Met zijn plotse lancering in Brussel neemt oBike een grote voorsprong op zijn toekomstige concurrenten, die niet de gewoonte hebben om toestemming te vragen vooraleer ze opstarten.

De containers met Chinese fietsen staan in Antwerpen klaar om uitgeladen te worden.
tim asperges
Mobiliteitsadviseur leuven

Bovendien staan de steden behoorlijk machteloos. ‘We zitten in een soort niemandsland waarbij agressieve spelers zich zullen lanceren als het te lang duurt’, zegt Tim Asperges, mobiliteitsadviseur bij de stad Leuven. ‘Ik maak me geen illusies: binnenkort zullen ze starten in de Vlaamse steden. De containers in Antwerpen staan klaar om uitgeladen te worden.’ De Gentse schepen van Mobiliteit Filip Watteeuw (Groen) is duidelijk: ‘Als er geen garanties zijn over het aantal fietsen en de kwaliteit ervan, zullen we er alles aan doen om te maken dat dit niet doorgaat.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect