‘Werknemer lijkt nu echt aan de macht'

©BELGA

Vlaanderen lijkt aan de vooravond van 1 mei sociaal in brand te staan. Op een steeds krappere arbeidsmarkt klinkt het ongenoegen over (te) hoge werkdruk steeds luider. Leggen jobzekere werknemers makkelijker de boel plat?

De helft van de winkels bij Lidl dicht vanwege de hoge werkdruk. Spontane acties bij de technici van Telenet. Piloten van Brussels Airlines en postsorteerders van Bpost drukken met acties hun vrees over hun toekomst uit. Prikacties bij AB InBev. De sociale lente was in jaren niet meer zo heet. Opvallend is dat de woede zich niet tegen saneringen en herstructureringen bij de bedrijven keert. De economie draait immers op volle toeren. Nee, werknemers maken zich zorgen over de werkdruk, de arbeidsvoorwaarden en hun toekomstperspectieven.

Is dit werkelijk de laatste druppel die de emmer van de werkdruk doet overlopen, zoals de vakbonden zeggen? Of heeft de uiting van sociale onvrede te maken met werknemers die sneller hun stoute schoenen aantrekken, wetende dat ze toch ‘schaars talent’ zijn waar ‘oorlog om gevoerd wordt’?

‘Er is natuurlijk een verband tussen beide’, zegt Stijn Decock, hoofdeconoom bij de werkgeversorganisatie Voka. De economie is het voorbije jaar stevig aangetrokken, de bedrijven draaien op volle toeren. Werkgevers vragen hun werknemers dus om een tandje bij te steken, waardoor het stressniveau en dus ook de onvrede toenemen. Het is een fenomeen dat we in alle Europese landen zien.’

Stakingsvuur wakkert aan

In Wallonië is de postbedeling verstoord door stakingsposten bij de postsorteercentra van Bpost in Charleroi en Luik. De christelijke vakbond CSC-Transcom had tot de actie opgeroepen als reactie op een plan van Bpost om de schoonmaak- en cateringdivisie uit te besteden.

De federale ambtenaren staken maandag. Ze zijn de aanvallen van minister van Ambtenarenzaken Steven Vandeput (N-VA) op hun statuten beu. Mogelijk staken ze de komende weken nog één dag per week, waarschuwt ACV-secretaris Mark Saenen.

Bij de piloten van Brussels Airlines komen er wellicht harde acties. Zij moeten dezer dagen stemmen over een voorstel van de directie over lonen en pensioenen. Als dat wordt verworpen, dienen ze een stakingsaanzegging in, zegt vakbondsman Paul Beukenhout (LBC-NVK). ‘Dan zullen stiptheidsacties niet volstaan, maar komen er zware acties.’

Bij Telenet hebben technici donderdag spontaan het werk neergelegd. De telecomgroep kondigde aan dat ze met het Franse Solutions 30 een joint venture opricht om technici in België te leveren. 300 Telenet-werknemers zouden moeten overstappen naar de nieuwe structuur, die installatie- en herstellingswerken in bedrijven en woningen verzorgt. Volgens Magali Verhaegen van de LBC vrezen ze slechtere loon- en arbeidsvoorwaarden.

‘Tegelijk voelen werknemers dat ze niet zo misbaar meer zijn. De krapte op de arbeidsmarkt wordt stilaan problematisch. Daardoor zijn werkgevers meer bereid tot compromissen in hun aanwerving. Ze geven voorrang aan gemotiveerde werknemers, ook als die niet het juiste diploma of de ideale ervaring hebben. Werkzoekenden voelen zich dus zekerder, ja. Omdat het de bedrijven voor de wind gaat, zijn de winsten ook groter. In de perceptie van werknemers is er dus meer geld om toegevingen te bekomen. Het contrast met crisistijden is groot: als je een sanering boven het hoofd hangt, ga je niet te hoog van de toren blazen.’

Voor Stijn Baert, arbeidsmarkteconoom aan de UGent is dat logisch. ‘Arbeid is een markt van vraag en aanbod, en die speelt nu in het voordeel van de werknemers.’

Robert Veekman, al 16 jaar ACV-secretaris in grote Brusselse dienstenbedrijven als Proximus, BASE en Ericsson, ontkent dat niet. ‘Misschien durven mensen wat stouter te zijn, ja. Bij jongeren zit dat zelfs structureel ingebakken. Die zijn sowieso veel mondiger en zelfbewuster. Ze komen meer op voor zichzelf.’

Hobbydruk

De hete sociale lente heeft te maken met het feit dat veel werknemers geen andere uitlaatklep meer zien doordat het sociaal overleg is uitgehold.
Robert Veekman
ACV-secretaris

Maar of dat de oorzaak van de hete sociale lente is, daar is Veekman niet van overtuigd. ‘Het heeft meer te maken met het feit dat veel werknemers geen andere uitlaatklep meer zien. En dat is een gevolg van de uitholling van het sociaal overleg in veel bedrijven. Nogal wat werkgevers blinken uit in eenzijdige communicatie. ‘Zo zal het zijn, en niet anders.’ Dat heeft tot gevolg dat het overleg extreem ‘verjuridiseert’. Ik ben ook lekenrechter op de arbeidsrechtbank, en wat ik daar allemaal zie passeren: tal van futiliteiten, die met een goed gesprek tussen werkgever en werknemer makkelijk op te lossen zouden zijn. Natuurlijk kan je stellen dat ‘de wet de wet is’, maar werkdruk wordt niet geregeld in de wet.’

Inge Geerdens, de oprichter van het online rekruteringsplatform CV Warehouse en zelf dus kmo-bedrijfsleider, draait de zaken om. ‘Werknemers zijn zelf minstens even verantwoordelijk voor hun werkdruk. Vaak is het niet alleen werkdruk, maar een combinatie van socialemediadruk en hobbydruk en ik-wil-alles-in-één-levendruk. Ik liep onlangs in een supermarkt - het was niet de Lidl - en daar was iemand rekken aan het vullen en tegelijk zijn Facebook aan het bekijken. Dat kan niet goed gaan, hè. Een ander voorbeeld: hoeveel kwetsuren zie ik vandaag door overmatig sporten? Die werknemers zijn terecht afwezig, maar het heeft wel te maken met het feit dat ze naast een fulltime job een fulltime hobby willen.’

Gejaagd

Dat werknemers hun eigen werkdruk creëren door smartphones en sociale media op het werk, daar is wel iets van aan, geeft Veekman toe. ‘We leven in een veel gejaagdere maatschappij. Het is dus een gedeelde verantwoordelijkheid. Maar het is aan de werkgever om daarover afspraken te maken met zijn mensen. Bovendien zijn de (jongere) werknemers die tijdens de werkuren op Facebook zitten, ook diegenen die hun werk mét hun smartphone mee naar huis nemen.’

Vaak is er niet alleen werkdruk, maar een combinatie van socialemediadruk en hobbydruk en ik-wil-alles-in-één-leven-druk
Inge Geerdens
CEO CV Warehouse

‘Ik heb sterk het gevoel dat werknemers vandaag net wel aan de macht zijn. Een voorbeeld: ik wil mijn mensen buiten de werkuren niet lastigvallen - tenzij bij hoge uitzondering. Maar andersom durf ik ook niets te zeggen als ik ze tijdens de werkuren op Facebook of WhatsApp bezig zie. Het toont de verhoudingen. Werknemers zijn ook beter beschermd dan werkgevers. Kijk maar naar de opzegtermijnen bij ontslag: langer wanneer de werkgever iemand op straat zet dan wanneer een werknemer er de brui aan geeft.’

Heel wat mooie arbeidsvoorwaarden zijn voor werknemers de evidentie zelve, hoort Geerdens bij haar klanten-rekruteerders steeds vaker. ‘Dertig dagen vakantie, een bedrijfswagen, maaltijdcheques en een goede work-lifebalans, het wordt geschouwd als een minimum. Combineer dat met de nog steeds hoge sociale lasten, en het is toch logisch dat steeds meer bedrijven hun heil zoeken in robots, artificiële intelligentie en digitalisering?’

Piloot versus kassierster

Digitalisering, het hoge woord is eruit. Geldt de war for talent en dus het gemak waarmee die ‘talenten’ op straat durven te komen niet vooral voor hooggeschoolden? Is het niet vooral de piloot van Brussels Airlines die nog wat in de pap te brokken heeft, en moet de kassierster bij Lidl toch niet in de eerste plaats vrezen dat ze binnenkort vervangen wordt door een slimme kassa en een digitale afrekening?

Stakingsvuur wakkert aan

In Wallonië is de postbedeling verstoord door stakingsposten bij de postsorteercentra van Bpost in Charleroi en Luik. De christelijke vakbond CSC-Transcom had tot de actie opgeroepen als reactie op een plan van Bpost om de schoonmaak- en cateringdivisie uit te besteden.

De federale ambtenaren staken maandag. Ze zijn de aanvallen van minister van Ambtenarenzaken Steven Vandeput (N-VA) op hun statuten beu. Mogelijk staken ze de komende weken nog één dag per week, waarschuwt ACV-secretaris Mark Saenen.

Bij de piloten van Brussels Airlines komen er wellicht harde acties. Zij moeten dezer dagen stemmen over een voorstel van de directie over lonen en pensioenen. Als dat wordt verworpen, dienen ze een stakingsaanzegging in, zegt vakbondsman Paul Beukenhout (LBC-NVK). ‘Dan zullen stiptheidsacties niet volstaan, maar komen er zware acties.’

Bij Telenet hebben technici donderdag spontaan het werk neergelegd. De telecomgroep kondigde aan dat ze met het Franse Solutions 30 een joint venture opricht om technici in België te leveren. 300 Telenet-werknemers zouden moeten overstappen naar de nieuwe structuur, die installatie- en herstellingswerken in bedrijven en woningen verzorgt. Volgens Magali Verhaegen van de LBC vrezen ze slechtere loon- en arbeidsvoorwaarden.

Decock spreekt dat tegen. ‘De krapte op de arbeidsmarkt woedt de jongste maanden in alle segmenten van de arbeidsmarkt, ook bij de lager geschoolde jobs zoals vrachtwagenchauffeurs of bouwvakkers. Zeker in West-Vlaanderen, waar de werkloosheid naar nul procent gaat.’

Toch kijken werknemers ook verder dan de huidige hoogconjunctuur, denkt Veekman. ‘Bij contacten met onze vakbondsafgevaardigden hoor ik het steeds meer: de vrees dat machines de werkzekerheid van de mensen ondermijnen.’

‘Je mag die vrees niet onderschatten’, vindt ook Baert. ‘Precies in de dienstenbedrijven waar lager geschoolde profielen de hete adem van de digitalisering voelen - supermarkten, banken, telecom - zijn er minder knelpuntberoepen. Daar vallen de ontslagen het eerst en groeit de sociale onrust. Mensen zullen sneller hun mond opendoen dan vroeger. Maar misschien hebben ze daar - op de langere termijn - alle reden toe.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud