Van Hool bouwt meer bussen in Macedonië dan in België

Topman Filip Van Hool: ‘Ook al neemt de productie in Koningshooikt af, we blijven sterk verankerd in België.’ ©Wouter Van Vooren

De Belgische busconstructeur Van Hool heeft vorig jaar voor het eerst meer bussen geproduceerd in Skopje dan in Koningshooikt. Maar CEO Filip Van Hool maakt zich geen zorgen over zijn verlieslatende Belgische fabriek. ‘Het is een en-enverhaal.’

Een waterstofbus voor de regio Keulen, een trambus voor de Italiaanse stad Rimini, een zwarte VIP-dubbeldekbus, een bus voor het personeel van Google en een ‘truckbus’ (half laadruimte, half dubbeldekker) die passagiers en goederen naar het Hoge Noorden van Scandinavië vervoert. Met zichtbaar plezier wandelt Filip Van Hool langs de enorme voertuigen waaraan arbeiders in de bomvolle fabriekshal van zijn bedrijf sleutelen.

De busbouwer uit Koningshooikt (Lier) ging na de crisisjaren gebukt onder een enorme schuldenlast. Maar Filip Van Hool, intern ‘meneer Filip’ genoemd, heeft de voorbije jaren orde op zaken gezet. Van Hool verhuisde een deel van de productie in 2013 naar een nieuwe fabriek in Macedonië om de hoge loonkosten in België te vermijden. De Belgische vestiging moet sindsdien focussen op ‘ingewikkelde’ bussen en touringcars met een hoge toegevoegde waarde.

Die strategie werpt vruchten af. Het busbedrijf boekte in 2018 een omzet van 558 miljoen euro, 6 procent meer dan een jaar eerder en de tweede hoogste omzet ooit. De bedrijfswinst daalde een vijfde tot 15 miljoen euro, maar dat is grotendeels te wijten aan de impact van de zwakkere dollar. ‘Ik ben gelukkig, maar nooit tevreden’, grijnst Van Hool. ‘We hebben iets gepresteerd waarvan veel mensen dachten dat het onmogelijk was.’

Maandenlange staking

Nochtans heeft Van Hool heftige maanden achter de rug. De dag voor de nationale stakingsdag in februari brak een staking uit. De aanleiding was een loonsverhoging die Van Hool alleen aan een beperkt aantal werknemers had voorgesteld. De actie duurde vijf weken (‘de PVDA voerde wekenlang campagne aan de poort’), waardoor zelfs koning Filip zijn bezoek afgelaste. ‘Wij wilden hogere profielen in de productie en de dienst naverkoop meer loon geven omdat we hen hard nodig hebben voor de omschakeling naar ingewikkeldere voertuigen. Maar Van Hool is tijdens de nationale loononderhandelingen door de vakbonden gebruikt om extra loon te eisen, boven op de vastgelegde loonnorm.’

Ik kan geen werkzekerheid garanderen, maar we zijn lokaal verankerd, we blijven hier een grote werkgever, we houden hier een belangrijke activiteit en het kenniscentrum ligt in België.
Filip Van Hool
CEO Van Hool

Het belang van de Belgische fabriek neemt intussen zienderogen af. Vorig jaar bouwde Van Hool voor het eerst meer bussen in Macedonië dan in België. In Skopje, waar al 1.350 mensen werken, rolden vorig jaar 725 voertuigen van de band, bijna dubbel zoveel als in Lier. In 2015 waren de rollen nog precies omgekeerd.

Bovendien blijkt uit de jaarresultaten dat de Belgische vestiging vorig jaar een verlies van 850.000 euro boekte. Volgens Van Hool is dat te wijten aan de hogere uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling, die vorig jaar 3 miljoen euro stegen. ‘Je moet het totaalbeeld van de groep zien’, nuanceert Van Hool het kleine verlies. ‘Maar het gros van de winst komt uit Macedonië’, erkent hij.

En-en-verhaal

Bestaat het risico dat de fabriek in Koningshooikt overbodig wordt als Van Hool almaar meer opdrachten naar zijn goedkope fabriek in Oost-Europa doorschuift? ‘Ik kan geen werkzekerheid garanderen, maar we zijn lokaal verankerd, we blijven hier een grote werkgever, we houden hier een belangrijke activiteit en het kenniscentrum ligt in België’, zegt Van Hool.

‘Echte ongerustheid bij het personeel is er niet’, zegt ACV-vakbondsvertegenwoordiger Hans Verreth. ‘Maar je merkt wel dat er altijd een stukje productie verschuift van België naar Macedonië. Van Hool heeft ons ook al verschillende keren laten weten dat de productie van dubbeldekkers naar Macedonië verhuist als die hier niet meer concurrentieel te produceren zijn. Maar voorlopig is dat niet aan de orde.’ Toch blijkt dat de fabriek in Macedonië het megaorder van 40 hoogtechnologische waterstofbussen voor de Duitse regio’s Keulen en Wuppertal grotendeels mag bouwen. Alleen de waterstofcellen worden in België geïnstalleerd.

725
Productie Macedonië
In Skopje rolden vorig jaar 725 voertuigen van de band.

‘Het is een en-enverhaal’, reageert de topman. ‘Zonder België zou Macedonië niet bestaan. Zonder Macedonië zou de Belgische fabriek niet bestaan en zaten we misschien niet meer hier of was dit hier een bowlingbaan. De ongerustheid is altijd aanwezig, ook bij mij, elke dag. Het is de markt die de prijzen dicteert.’

Intussen plant Van Hool een nieuwe fabriek in de Amerikaanse staat Tennessee. Van Hool verkoopt daar al langer touringcars aan privébedrijven, maar wil nu op basis van de ‘Buy America’-regels ook ter plaatse stadsbussen bouwen. Door de verstrenging van de uitstootnormen in de VS is de productiestart een jaar is uitgesteld tot midden 2021. Maar de verwachtingen bij Van Hool zijn hooggespannen. ‘Er bestond een misvatting dat de nieuwe Amerikaanse fabriek werk zou wegnemen van België. Maar de bussen voor de Amerikaanse markt worden ontwikkeld in België. Die investering schept dus ook hier banen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect