'Van Hool wordt even hard getroffen als de luchtvaart'

©JONAS LAMPENS

De busbouwer Van Hool wordt midscheeps getroffen door de coronacrisis. De productie en winst zijn in elkaar gestuikt, de directie verwacht pas beterschap over een drietal jaar. In de fabriek in Macedonië werden 300 jobs geschrapt, in België een 70-tal. Extra ontslagen zijn niet uitgesloten.

‘Tijdens de lockdownperiode en ook nu nog moest ik af toe terugdenken aan mijn professor economie in mijn eerste jaar aan de unief in Antwerpen’, zegt topman Filip Van Hool van de gelijknamige bus- en coachproducent in Lier. ‘Die stelde in een aula van 800 studenten de vraag : ‘Kan een bedrijf dat winst maakt failliet gaan?’ Ik weet nog heel goed dat mijn eerste reactie toen was: ‘Hoe kan dat nu?’ Maar het is mogelijk, en dat zei hij ook, als je cash opgeraakt. Die les is me altijd bijgebleven. Daarmee word ik nu bij Van Hool geconfronteerd. Wat we meemaken, is ongezien. Enkele jaren geleden kozen we bewust voor twee markten, Europa en de VS, en een fabriek in Macedonië, maar corona hakt er overal in.’

Filip Van Hool (1964)

Zoon van Denis Van Hool, die met zijn vader en drie ooms het bedrijf oprichtte.
Studeerde toegepaste economie aan het UFSIA (universiteit Antwerpen) en engineering aan het EHSAL.
Startte na zijn studies bij Van Hool bij de productie van bussen en coaches. Nadien kwam de verkoop erbij.
In 2001 werd hij bestuurder bij ABC, de distributeur in de VS, waarvan Van Hool ruim een derde in handen heeft.
CEO sinds 2013. Hij professionaliseerde het bedrijf, maakte het winstgevend, bouwde de schulden af en zorgde voor een merkelijke verhoging van het eigen vermogen.
Besliste in 2014 een fabriek in Macedonië te bouwen om goedkoper te produceren en mee te dingen naar orders van openbaarvervoersmaatschappijen.

We spreken ‘meneer Filip’ - want zo spreekt iedereen hem aan in het bedrijf - drie hoog op de hoofdzetel midden in de gigantische fabriek in Koningshooikt (Lier). We zitten op ongeveer 4 meter afstand van elkaar in een grote vergaderzaal waar door enkele ramen frisse lucht binnenkomt. Op alle werkplekken staat in grote letters hoeveel mensen binnen mogen. Alles is afgelijnd, alcoholgel is verplicht. Mondmaskers moeten op plaatsen waar social distancing onmogelijk is.

Van Hool had woensdag nog een covidbesmetting in de fabriek waar in normale productie meer dan 3.200 mensen werken, nu nog amper de helft. Onmiddellijk werden alle veiligheidsprocedures opgestart, quarantaines afgesproken en mensen en bonden ingelicht. Van Hool hanteert een streng coronabeleid. ‘Het aantal besmettingen valt gelukkig mee’, zegt Van Hool.

Maar die goede cijfers staan in schril contrast met de productiecijfers. Die kregen als gevolg van de coronacrisis een opdoffer van jewelste. In een normaal jaar produceert Van Hool in zijn fabrieken in Koningshooikt en Skopje, Macedonië, ongeveer 1.100 bussen en touringcars. Dit jaar zullen het er amper 500 à 600 zijn.

2019 was nochtans een goed jaar. De omzet steeg naar 629 miljoen euro, de brutobedrijfswinst naar 32 miljoen en netto bleef bijna 10 miljoen over, ondanks de 3,5 miljoen euro kosten gelinkt aan de staking van de arbeiders vorig jaar door een premiedispuut en 20 miljoen O&O-investeringen. Ook januari en februari waren goed. Maar sinds de lockdown gingen amper bussen de deur uit.

Verwonderlijk is dat niet: het busvervoer en vervoer van mensen in touringcars klapte volledig in elkaar. Touringcaroperatoren en openbaarvervoersmaatschappijen stelden hun bestellingen uit of schrapten ze helemaal. Beide fabrieken waren tijdens de lockdown zo goed als volledig dicht.

60 miljoen
Van Hool rekent dit jaar op 40 à 60 miljoen euro meer uitgaven dan inkomsten.

Luchtvaart

‘Gelukkig halen we nog 20 procent van onze omzet uit industriële voertuigen’, zegt Van Hool. ‘Daar werd minder ravage aangericht. Maar ik verwacht dit jaar wel 50 procent minder groepsomzet en zware verliescijfers. Ook volgend jaar wordt verlieslatend. In 2022 mikken we op breakeven en ik verwacht pas een normalisatie in 2023. Iedereen vraagt me hoe het komt dat het zo slecht gaat, en hoe slecht is slecht? Ik antwoord dan: het is bij ons even erg als in de luchtvaart. Meteen weten ze waar we het over hebben.’

Van Hool voelde de eerste duidelijke impact van Covid-19 begin maart, toen hij enkele Amerikaanse autocarklanten rondleidde in zijn fabriek in Macedonië. ‘We waren daar een bestelling van 300 bussen aan het afwerken voor onze Amerikaanse distributeur ABC. Het kon niet snel genoeg gaan. Plots hoorden we dat er een lockdown aankwam en namen we halsoverkop de laatste vlucht terug naar België. De Amerikanen waren nog in een ontkenningsfase. Maar toen iets later de lockdown in de VS werd ingevoerd, zeiden de Amerikaanse klanten van de ene dag op de andere: ‘We moeten die bussen niet meer, we hebben geen werk, geen inkomsten en dus geen geld meer.’

‘Van 300 ging het naar nul. Ondertussen hadden wij wel 120 miljoen uitgegeven om die bussen te maken en hadden we onderdelen gekocht voor de volgende 170 die in de pijplijn zaten. Bovendien namen de Europese klanten hun voertuigen ook niet meer af. We zaten in een situatie waarbij we 160 miljoen euro hadden uitgegeven waartegenover geen inkomsten stonden. Van het ene moment op het andere hadden we een liquiditeitsprobleem. Er ging meer cash buiten dan binnenkwam.’

Van Hool startte onmiddellijk een reddingsplan. ‘Liquiditeit was ook voor corona een van mijn dada’s’, zegt hij. ‘Maar nu zat ik haast zonder inkomsten terwijl ik wel leveranciers moest betalen en kredieten moest aflossen. We zijn stante pede gesprekken gestart met klanten over het betalen van voorschotten en vroegen hen bestellingen niet te schrappen, maar in het slechtste geval uit te stellen. Met leveranciers gingen we praten over maanden uitstel van betaling en met de banken over kredietlijnen. Gelukkig hadden we eind vorig jaar een kredietlijn van 250 miljoen onderhandeld met een consortium van banken en is er in België het systeem van tijdelijke werkloosheid.’

We gaan onze reserves aanspreken en stukjes van ons eigen vermogen ‘opeten’. Gelukkig hebben we dat de voorbije tien jaar verdrievoudigd.
Filip Van Hool
CEO Van Hool

‘Die gesprekken over spreiding van betaling waren niet makkelijk’, zegt Van Hool. ‘Sommigen verklaarden me gek. We praatten met heel veel mensen, schreven massa’s brieven en moesten soms tot op CEO-niveau gaan voor men onze situatie begreep. We zijn er in grote mate in geslaagd op korte termijn een balans te vinden tussen inkomsten en uitgaven. Maar ondertussen zijn we vier maanden verder en blijven onze inkomsten beperkt. We zijn wel bestellingen van stadsbussen aan het afwerken, orders voor trolleybussen en hybride voertuigen voor De Lijn. We voorzien ook 188 bussen van de MIVB van nieuwe motoren, goed voor 16 miljoen euro inkomsten. Maar van de 300 Amerikaanse bussen heb ik er pas 30 verscheept. Nieuwe verkopen in Noord-Amerika blijven moeilijk. De business is er gewoon niet.’

Ontslagen

In Koningshooikt bedraagt de arbeidersbezetting op de busafdeling nu 50 procent. In september zal dat volgens Van Hool opnieuw zakken naar 40 à 30 procent, ‘want er komen haast geen bestellingen binnen’. In Macedonië is het twee maanden alle hens aan dek omdat enkele kapitaalkrachtige hightechbedrijven uit Californië op korte termijn 82 (dure) dubbeldekbussen willen en het Kennedy Space Center voor eind dit jaar 39 bussen bestelde. Maar daarna is het stil.

Van Hool: ‘Veel van onze busklanten hebben nog altijd geen werk en blijven bestellingen uitstellen. Sommigen staat het water aan de lippen. Daarom werken we heel strikt: tegenover elke uitgave moeten inkomsten staan. Anders doen we het niet.’

Vakbonden ongerust

De vakbonden houden hun hart vast. 'Ik heb onlangs op een vergadering mijn mensen de wet-Renault uitgelegd', vertelt Christophe Van Audenhove van de liberale vakbond ACLVB. 'Dat zegt genoeg.' Volgens hem is de toestand niet langer houdbaar. 'Het toerisme en het busvervoer liggen plat en de meeste tourcaroperatoren stellen hun bestellingen uit. Macedonië is niet langer het goedkopere vangnet van Van Hool, want die fabriek wordt evengoed getroffen.'

In Lier zijn volgens de bonden de afgelopen maanden een honderdtal mensen weg, omdat hun tijdelijk contract niet is verlengd, omdat ze elders een job vonden of omdat ze iets makkelijker met prepensioen konden. 'Er heerst grote ongerustheid.'

Van Hool ziet wel een licht herstel in Europa. ‘Flixbus is opnieuw beginnen te rijden en in Frankrijk en Duitsland zie je touringcarbedrijven weer opstarten, met mondmaskers, schermen en andere veiligheidsvoorschriften. Maar in de VS zal het nog even duren, al kan het daar snel omslaan’.

De aangekondigde bouw van de nieuwe fabriek in Tennessee die bussen zou produceren voor de Amerikaanse markt - een investering van 40 miljoen - werd daarom on hold gezet. In Macedonië, waar 1.300 mensen werkten, werden 300 tijdelijke contracten niet verlengd en ook in Koningshooikt schrapten ze een 70-tal tijdelijke jobs.

Gaten vullen

Wanneer hij een herstel verwacht? Van Hool: ‘Pas als er een vaccin is, hopelijk volgend jaar. Daar ben ik vast van overtuigd. Eerst moeten we door een zware periode.’

Om de gaten te vullen - Van Hool rekent dit jaar op 40 à 60 miljoen euro meer uitgaven dan inkomsten - wordt een strikt liquiditeitsbeheer ingevoerd. ‘We gaan onze reserves aanspreken en stukjes van ons eigen vermogen ‘opeten’’, zegt Van Hool. ‘Gelukkig hebben we dat de afgelopen tien jaar verdrievoudigd tot 140 miljoen euro. Anders hadden we een ongelooflijk probleem gehad. Stel u voor: in onze verliesjaren begin 2000 bedroeg ons eigen vermogen amper 14 miljoen.’ Hij denkt pas vanaf 2023 het eigen vermogen opnieuw te kunnen aandikken. ‘Maar het zal zeven jaar duren vooraleer we op het niveau van nu zitten.’

‘Ben ik in paniek geweest? Paniek is een slechte raadgever. Maar ik heb wel veel slapeloze nachten achter de rug. Voor corona stond ik ook af en toe ’s nachts op om iets dat ik niet mocht vergeten op te schrijven. Mijn bureau ligt naast mijn slaapkamer. Tijdens corona ben ik veel meer opgestaan. Je moet met alles rekening houden. Ook voor corona hield ik in mijn simulaties al rekening met het worstcasescenario. Maar dit is natuurlijk slechter dan slecht’.

Van Hool glimlacht af en toe als hij spreekt, maar hij geeft grif toe dat veel werknemers ongerust zijn. ‘Ik blijf de toestand voortdurend uitleggen en monitoren. Ook ik ben natuurlijk ongerust. Ik ben een controlefreak. Ik wil altijd alle details in de fabriek weten, daar krijg ik veel kritiek op. Maar iemand die zegt dat details niet belangrijk zijn, heeft het mis. We zijn nu volledig overgeleverd aan de markt en die is heel gevoelig.’

Ik kan niet uitsluiten dat er de volgende jaren - of zelfs dit jaar - ontslagen vallen. We bekijken alle mogelijkheden.
Filip Van Hool
CEO busbouwer Van Hool

Of er ontslagen zijn gepland in België? ‘We hebben gelukkig het systeem van tijdelijke werkloosheid door coronaovermacht, dat verlengd is tot eind dit jaar. We hebben veel tijdelijk en externe contracten geschrapt, alle investeringen on hold gezet, productie- en onderhoudskosten verlaagd. België blijft het ontwikkelingscentrum van de groep. Hier worden ook de prototypes gemaakt. Maar ik kan niet uitsluiten dat de volgende jaren - of zelfs dit jaar - ontslagen vallen. We bekijken alle mogelijkheden. De werknemers weten dat. Maar we gaan geen gekke dingen doen. Als familiebedrijf denken we op lange termijn, dat heb ik meegekregen van mijn grootvader, mijn vader en omen die voordien het bedrijf leidden. We zijn geen multinational die plots alle alarmknoppen induwt. Nee, we hebben nog geen procedures in gang gezet voor collectief ontslag. Absoluut niet. Centraal staat het bedrijf door deze moeilijke periode loodsen. Continuïteit van het bedrijf is ook continuïteit van werkgelegenheid.’

Binnenkort vertrekt Van Hool met het vliegtuig naar Macedonië om de situatie daar op de voet op te volgen. ‘Ik ben heel voorzichtig. Ik probeer alle besmettingsrisico’s tot het minimum te beperken. Hout vasthouden.’

Binnenkort gaat de fabriek drie weken in vakantiemodus. Of hij ook vrijneemt, weet hij nog niet. ‘Sinds de lockdown was ik elke dag op kantoor, ik was voortdurend in de weer voor het bedrijf. Misschien gaan we met de auto naar de natuur, ver weg van de mensenmassa. Ideaal om de batterijen weer op te laden’.

VAN HOOL

Opgericht in 1946, eigendom van de familie Van Hool
Bouwt bussen en touringcars (80% van de omzet) en industriële voertuigen (tankcontainers en opleggers)
Groepsomzet (2019): 629 miljoen euro
Brutobedrijfswinst: 32 miljoen euro
Nettowinst: 9,6 miljoen euro
Werknemers: 3.200 in Koningshooikt, 1.000 in Macedonië
In Koningshooikt worden vooral hightech bussen geproduceerd voor bedrijven (o.a. Google) en touringcarfirma’s (die onder meer verhuren aan bands zoals AC/DC, Coldplay of Kraftwerk). In Macedonië bouwt Van Hool bussen voor het openbaar vervoer.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud