nieuwsanalyse

Duitsers verwachten mirakel van nieuwe Deutsche Bank-baas

Christian Sewing, topman van de Deutsche Bank. ©EPA

Christian Sewing, de nieuwe topman van Deutsche Bank, moet de grootste bank van Duitsland weer op de rails krijgen na jaren van wanbeleid. Maar de recente exodus van topmanagers illustreert dat dat niet vanzelf zal gaan.

‘Ein ganz Netter!’ Een topkerel. De leden van de tennisclub van het Duitse stadje Bünde, op een dik uur rijden van Hannover, reageerden vorige week enthousiast toen een journalist van het boulevardblad Bild meldde dat een van hun vroegere kennissen het had geschopt tot topman van Deutsche Bank.

‘Iedereen kent Christian Sewing hier,’ klonk het. ‘Hij was een van de beste tennisspelers uit Noordrijn-Westfalen. Maar intussen hebben we hem al in geen twee jaar meer gezien. Na een gescheurde achillespees is hij gestopt met spelen.’

Tennissen staat vandaag wellicht niet hoog op Sewings prioriteitenlijstje. Als eerste Duitser in zestien jaar volgde de 47-jarige Sewing dik tien dagen geleden de Brit John Cryan op als CEO van Deutsche Bank.

De grootste bank van Duitsland leiden, een groep met wereldwijd meer dan 97.500 werknemers in zestig landen, is sowieso een loodzware opdracht. Maar in het geval van Deutsche Bank is dat een gigantisch understatement. Want eigenlijk verwachten de Duitsers maar één ding van Sewing: dat hij alsnog vermijdt dat het 148-jarige nationale instituut helemaal in de afgrond dondert.

Terwijl andere zakenbanken hun ambities temperden na de financiële crisis, denderde bij Deutsche Bank de trein lange tijd gewoon voort.

Deutsche Bank staat al lang niet meer synoniem voor ‘Gründlichkeit’. De groep kreunt al jaren onder haar veel te logge structuur en de zakenbankpoot, jarenlang dé winstmotor, draait voor geen meter. Al drie jaar op rij lijdt Deutsche Bank verlies. Vorig jaar dook de bank voor 735 miljoen euro in het rood. De voorbije drie jaar donderde het aandeel ruim 60 procent omlaag. Ook toezichthouders maken zich zorgen.

De derivatenportefeuille had eind vorig jaar een omvang van ruim 28.000 miljard euro. Een flink deel van die risico’s is wel afgedekt, maar Deutsche Bank blijft als tegenpartij voor nagenoeg elke grootbank zo’n gigant dat heel het financiële systeem zou daveren als het ooit echt grondig fout loopt. Ook de Belgische belastingbetaler zou dat voelen. Dexia, dat met Belgisch en Frans overheidsgeld overeind wordt gehouden, meldde vorige week nog dat het voor net geen miljard euro is blootgesteld aan Deutsche Bank.

Zoeken naar God

Om goed te begrijpen hoe het fout is gelopen, moeten we meer dan een kwarteeuw terug in de tijd. In het begin van de jaren 90 was Deutsche Bank nog een traditioneel instituut dat belangen had in alle grote Duitse ondernemingen en op een klassieke manier geld verdiende. Het verschafte kredieten en verkocht aandelen en obligaties.

Alleen kwam dat verdienmodel meer en meer onder druk door de globalisatiegolf na de val van de Berlijnse Muur. In 1994 besloot topman Hilmar Kopper dat Deutsche Bank een meer internationale koers moest varen. Deutsche Bank zou wereldwijd actief worden als zakenbank. De eindhaltes van die expansie? Wall Street en de City, ’s werelds belangrijkste financiële centra.

KORT

Deutsche Bank wil minder afhankelijk zijn van zijn zieltogende zakenbankpoot. Die is vandaag echter nog steeds goed voor bijna 55% van de inkomsten.

De dalende inkomsten van de zakenbanktak compenseren met de retailactiviteit is niet evident, want ook hier blijft de groei achterwege.

Om zich te kunnen meten met de belangrijkste spelers in New York en Londen moest Deutsche Bank wel vers bloed aantrekken. Enter Edson Mitchell, een financiële hotshot die door de Duitse groep werd weggeplukt bij de boomende zakenbank Merrill Lynch.

Het Duitse magazine Der Spiegel schetste de ‘Master of the Universe’ enkele jaren geleden met een citaat dat alles zegt. ‘Als je voor je veertigste geen 100 miljoen dollar hebt verdiend, ben je een mislukkeling.’

Mitchell zelf overleed al vijf jaar na zijn komst bij Deutsche Bank. Hij kwam in 2000 om bij een vliegtuigcrash. Maar op die korte tijd veroorzaakten hij en zijn 50 ‘conquistadores’, die ook van Merrill Lynch kwamen, wel een culturele ommekeer. Traders gingen zich meer een meer toeleggen op complexe deals en handel in afgeleide financiële instrumenten. Producten die veel meer winst opleveren, maar waar ook bijzonder veel risico’s aan vasthangen. Al was dat laatste het minste van hun zorgen in de vroege jaren 2000. In de aanloop naar de financiële crisis groeide Deutsche Bank uit tot een wereldwijde kolos die nog maar weinig uitstaans had met de klassieke bank van weleer. In 1994, net voor de Grote Sprong richting buitenland, stond er 573 miljard Duitse mark op de balans, omgerekend bijna 293 miljard euro. In 2007 was dat bedrag al opgelopen tot 2.200 miljard euro, en haalde Deutsche Bank 70 procent van zijn inkomsten uit zijn zakenbankpoot.

©REUTERS

Bij het uit elkaar spatten van concurrent Lehman Brothers in 2008 kreeg ook Deutsche Bank bijzonder rake klappen. Toch kon de toenmalige topman, de Zwitser Josef Ackermann, de groep door het puin van de financiële crisis loodsen. En in tegenstelling tot Commerzbank, de grootste concurrent op de Duitse thuismarkt, had Deutsche Bank geen overheidssteun uit Berlijn nodig.

Maar terwijl de Grote Recessie de meeste andere zakenbanken aanzette om hun ambities te temperen, lieten Ackermann en diens opvolgers Jürgen Fitschen en Anshu Jain de Deutsche Bank-trein voortdenderen. Het management veranderde niks aan de bedrijfscultuur, ondernam te weinig om de torenhoge kosten te drukken en liet na om bij zijn aandeelhouders extra geld op te halen om de kapitaalbuffers te verstevigen. Bovendien was de winstmotor van de zakenbank ondertussen echt wel aan het sputteren. In het lagerenteklimaat puurde deze tak nauwelijks nog inkomsten uit de verkoop van obligaties en afgeleiden.

Schandaalsfeer

Ondertussen dook Deutsche Bank op in het ene na het ander financiële schandaal. Of het nu om gesjoemel ging met de Libor-interbankenrente, fraude op de valuta- en goudmarkt of witwaszaken rond Russische klanten: steeds viel de naam Deutsche Bank.

Het was in dat schandaalsfeertje dat de bank in 2015 de Brit John Cryan had aangetrokken om alsnog de meubels te redden. Maar Cryan was nog maar enkele maanden aan de slag of de bom barstte. In september 2016 legde het Amerikaanse ministerie van Justitie een recordboete op van 14 miljard dollar omdat de traders van Deutsche Bank jarenlang rommelkredieten op een frauduleuze manier aan de man hadden gebracht.

We moeten sneller en duidelijker beslissingen nemen, beter samenwerken en teamgeest centraal plaatsen.
Christian sewing
CEO Deutsche Bank

De bank kon de dans uiteindelijk ontspringen: ze moest ‘maar’ 6,9 miljard euro ophoesten. Maar de schrik zat er intussen dik in bij beleggers. Op de markten rijpte het besef dat Deutsche Bank ondergekapitaliseerd was en dat Cryan drastisch moest ingrijpen om orde op zaken te stellen.

Dat deed de Brit maar deels. Via een pijnlijke kapitaalverhoging van 8 miljard euro kon de groep vorig jaar haar kapitaalbuffers gevoelig verstevigen. Maar Cryan kreeg maar geen deftige strategie uitgestippeld waarmee hij op langere termijn de groei van Deutsche Bank kon veiligstellen.

Symboliek

De sputterende zakenbank vertegenwoordigt vandaag nog altijd meer dan de helft van de inkomsten. Hoe risicovol dat is werd nog eens duidelijk in maart, toen Cryan voor de zoveelste keer moest uitleggen dat de winst opnieuw lager zou uitvallen dan voorspeld.

Die zoveelste winstwaarschuwing luidde meteen het einde in van Cryans carrière bij Deutsche Bank. Nu moet Christian Sewing het dus waarmaken. Over de symboolwaarde van zijn benoeming raakt de Duitse pers maar niet uitgepraat. Niet alleen komt er na zoveel jaar nog eens een Duitser aan de leiding van de bank, voor het eerst sinds lang komt de nieuwe CEO niet uit de zakenbank.

Sommige experts zien daarin een langverwachte terugkeer naar de roots, waarin Deutsche Bank eindelijk weer de nadruk zal leggen op haar activiteiten als retailbank. Maar of dat de meest efficiënte strategie is om de bank er weer bovenop te krijgen, valt te bezien. Als retailbank staat Deutsche Bank vandaag vrij zwak in de sowieso al erg versnipperde Duitse thuismarkt. Bovendien wegen de lage rente en de digitalisering ook in deze niche zwaar op de inkomsten. Tegelijk kan een te drastische afbouw van de zakenbankdivisie Deutsche Bank nog met extra verliezen opzadelen.

In een eerste boodschap aan zijn medewerkers wond Sewing er alvast geen doekjes hoger. De lat moet hoger. ‘We moeten sneller en duidelijker beslissingen nemen, beter samenwerken en teamgeest centraal plaatsen’, zei hij in een mededeling. Wat teamgeest betreft heeft Sewing alvast nog wat werk te verrichten. De voorbije dagen verliet de ene na de andere topmanager Deutsche Bank, en de verwachting is dat de leegloop nog een poos aanhoudt. Dat maakt het puin ruimen er alleen maar moeilijker op voor ‘der netter Typ’ uit Bünde.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud