Bankentoppers kennen kredietrisico's te weinig

De implosie van Dexia is de perfectie illustratie van hoe wanbeheer met financiële derivaten kan foutlopen. ©EPA

De toplui van financiële instellingen kunnen niet altijd het juiste beeld schetsen van de nieuwe risico's die de handel met renteswaps en andere complexe afgeleide producten met zich meebrengt.

Dat is een van de opvallende vaststellingen in een onderzoek dat de Nationale Bank van België voerde naar het gebruik van zogenaamde afgeleide producten in de financiële sector.  Dat zijn complexe financiële instrumenten waarvan de waarde afhankelijk is van bepaalde onderliggende activa of van een rentetarief of index.

Dergelijke derivaten kunnen bijvoorbeeld gelinkt zijn aan de rentetarieven die banken elkaar aanrekenen, de stand van de Dow Jones-beursindex of aan de prijzen van grondstoffen zoals goud en olie. Banken en verzekeraars kunnen die producten gebruiken om zich in te dekken te al te hevige koersschommelingen en zo hun inkomsten veilig te stellen.

In de aanloop naar de financiële crisis werden die risicovolle derivaten vooral gebruikt om een turbo op de winst te zetten. Maar toen de crisis tien jaar geleden losbarstte moesten banken en verzekeraars monsterverliezen slikken op die derivatenportefeuilles. Dexia, dat tien jaar na datum nog steeds een 'toxische portefeuille' van 80 miljard euro met zich meezeult, is wellicht het duidelijkste voorbeeld van welke ravage dit soort producten kunnen aanrichten bij wanbeheer. 

Op vraag van federaal minister van Financiën Johan Van Overtveldt ging de Nationale Bank na hoe de Belgische banken en verzekeraars vandaag handelen in afgeleide producten, en welke risico's daar aan verbonden zijn. In dat onderzoek komt de toezichthouder tot een aantal opvallende conclusies.

'Overzicht ontbreekt'

Volgens de Nationale Bank zijn de Belgische topbankiers nog te weinig op de hoogte van hoe handel in afgeleide producten nu precies werkt, en wat er eventueel kan foutlopen. 

'Op basis van ons onderzoek vragen we ons af of het topmanagement en de raad van bestuur wel altijd volledig bevatten wat het belang van derivatentransacties is voor hun instellingen en welke risico's er aan verbonden zijn,' klinkt het streng. 'Toch zeker voor een aantal banken zit de kennis te veel in 'silo's', die zijn afgesloten van de rest van het bedrijf. Overzicht van bovenaf ontbreekt. Dat maakt het niet alleen moeilijk voor het management om de risico's in schatten, maar ook voor de toezichthouder.'

Grotere risico's

In vergelijking met hun Europese tegenhangers blijken de Belgische banken ook gevoeliger voor renteschommelingen. De Belgische banken hebben relatief grote portefeuilles met kredieten aan een vaste rente op de boeken, die ze financieren met het spaargeld dat ze aantrekken. Maar omdat dat die kredieten doorgaans een veel langere looptijd hebben dan de spaartegoeden, moeten de banken die kloof overbruggen met afgeleide producten. 

Derivaten kunnen dus dienen als een manier om de risico's in te perken. 'Maar ze kunnen ook nieuwe risico's creëren', zeggen de onderzoekers van de Nationale Bank in de studie. Banken moeten dus goed beseffen of die producten worden gebruikt om zich in te dekken tegen tegenvallers of voor handel, op welke manier ze boekhoudkundig worden verwerkt en of ze een impact hebben op de resultaten of op de balans.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud