nieuwsanalyse

Belgen gebruiken steeds meer cash

©BELGA

Terwijl topeconomen pleiten om het gebruik van cash geld af te schaffen, betalen de Belgen steeds vaker met briefgeld. Dat blijkt uit cijfers van de bankensector die De Tijd kon inkijken.

Belgen haalden vorig jaar 42 miljard euro af aan bankautomaten, een recordbedrag en een stijging met 17 procent in vijf jaar tijd. De cijfers van Febelfin, de beroepsvereniging van de financiële sector, tonen een opmerkelijke evolutie, zeker nu verschillende internationale topeconomen pleiten om te gaan naar een cashloze maatschappij.

Afgelopen weekend drongen de Duitse econoom Peter Bofinger en Harvard-professor Kenneth Rogoff erop aan een einde te maken aan munten en biljetten. Ze willen contant geld als betaalmiddel geleidelijk aan laten uitdoven en zo zwartwerk en criminaliteit aan banden leggen. Een eerste stap zou zijn om grotere coupures uit roulatie te halen. De biljetten van 200 en 500 euro maken een derde uit van de totale waarde aan Europese contanten, maar dragen nauwelijks bij aan de reguliere economie.

©MEDIAFIN

Cash kost 129,5 euro per Europeaan

‘Ondanks dat wij als banksector voorstander zijn om zo veel mogelijk met elektronische betalingen te werken, zien we dat naast elektronische betalingen ook het gebruik van contant geld in de lift zit’, zegt Febelfin-woordvoerder Isabelle Marchand. ‘De Belgische banksector bewandelt nog beide sporen’, zegt Marchand die wijst op de voordelen van veiligheid, gebruiksvriendelijkheid en de lagere kostprijs van elektronische betalingen. ‘De kostprijs van het printen, beveiligen, controleren en verdelen van contant geld bedraagt jaarlijks maar liefst 129,5 euro per Europeaan. Daarom moet elektronisch betalen een grotere rol gaan spelen.’

Ook bij beveiligingsfirma G4S zien ze de hoeveelheid geldbiljetten verder toenemen. ‘De vraag naar beveiligde cash-transporten blijft groeien, vooral ook vanuit kleinere handelaars, zoals buurtwinkeltjes en apothekers’, zegt woordvoerder Myriam De Backer. ‘Omwille van het zwartgeldcircuit zal het gebruik van cash geld in België niet verdwijnen.’ Ze wijst op het voordeel van het anonieme betalen met cash terwijl elektronische transacties altijd sporen nalaten.

Betaalkaart en mobiel

Dat het gebruik van contant geld in de lift zit, wil niet zeggen dat elektronisch betalen achteruitgaat. Op vijf jaar tijd steeg het bedrag aan kaartbetalingen met 30,7 procent tot 71,5 miljard euro in 2013.

Die evolutie sterkt Worldline, Belgiës grootste betaalkaartverwerker, in zijn overtuiging dat cash in de 20ste eeuw zal verdwijnen. ‘Elektronische betalingen zijn veiliger, sneller en comfortabeler dan betalingen in cash’, zegt woordvoerder Bram Boriau. ‘Elektronisch betalen heeft ook een prijs, maar cashbetalingen zullen altijd duurder zijn. Kleine winkeliers hebben daar soms onvoldoende zicht op, maar het tellen, sorteren, beveiligen, bewaren en transporteren van biljetten kost handenvol geld.’ Naast betalingen met kaart ziet Boriau ook de doorbraak van online -en mobiele betalingen als signaal dat de cashloze maatschappij er zal komen.

3.000 euro biljetten per Belg

Dat Belgen in vijf jaar 17 procent meer contant afhaalden, houdt geen rekening met inflatie of het geld dat loketbedienden overhandigden. Toch gaat het om een substantiële stijging. Ook de Nationale Bank (NBB) ziet de hoeveelheid biljetten in omloop voortdurend oplopen. Bij de introductie van de eurobiljetten in 2002 schatte de centraal bankier dat voor 9,7 miljard euro biljetten in België circuleerden. Ondertussen is het fysieke geldaanbod meer dan verdrievoudigd met vorige maand 33,2 miljard euro in omloop, of ongeveer 3.000 euro per Belg.

De Grieken betalen maar liefst 97 procent van hun aankopen in contanten.

Een ECB-studie uit 2012 raamt de maatschappelijke kost van betalingen in de EU op 130 miljard euro, of 1 procent van het BBP. Transacties in cash maken daar ongeveer de helft van uit. Volgens de ECB betaalt de Belg 54 procent van zijn retail-aankopen in cash. Het Europese gemiddelde ligt op 60 procent terwijl de Grieken voor maar liefst 97 procent van hun aankopen in de fysieke geldbuidel tasten. Ondertussen lijken de Scandinaviërs wel de omschakeling naar een cashloze economie te hebben ingezet. In Noord-Europa bedraagt het percentage contante betalingen nog maar een derde. Denemarken voerde zelfs een wet in waardoor vanaf volgend jaar kledingwinkels, restaurants en tankstations niet langer cash moeten aanvaarden als betaalmiddel.

'Banken moeten kost cashverwerking doorrekenen'

In België is VUB-econoom Leo Van Hove één van de weinige professoren gespecialiseerd in betaalsystemen. ‘Voor elektronische betalingen is de bijkomende kost van een extra transactie beperkt, terwijl cashbetalingen iedere keer opnieuw voor een significante meerkost zorgen.’ Daardoor is elektronisch betalen volgens hem veel interessanter. Enkel voor kleine betalingen is cash in het voordeel.

'Noorse handelaars betalen een zaanzienlijk bedrag om hun cash bij de bank te mogen storten. Zo ontmoedigen banken cash geld.'
Leo Van Hove
Econoom VUB

‘In België biedt de zwarte economie een voedingsbodem voor cashgeld’, legt Van Hove uit. ‘Maar het verschil in fiscaal klimaat verklaart niet waarom cash in Scandinavië zo sterk is teruggedrongen. Ook de manier waarop banken hun betaalinstrumenten promoten is cruciaal.’

Belgische banken moeten volgens Van Hove net als Scandinavische de kostprijs van cashverwerking rechtstreeks durven doorrekenen aan de consument. Dat is de enige manier om de werkelijke kosten correct te verdelen. ‘Nu zijn banken gedwongen de kost elders te recupereren bij de consument, bijvoorbeeld in de rentezetting. Zo ontstaat een scheeftrekking. Noorse handelaars betalen bijvoorbeeld wel aardig om hun cash bij de bank te mogen storten. Daardoor moedigen winkeliers elektronisch betalen aan en komt de betaalmarkt in evenwicht.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud