Grootste bank zoekt marsrichting

De nieuwe hoofdzetel van BNP Paribas Fortis wordt nog opgetrokken. De bank zelf is ook nog under construction. ©Saskia Vanderstichele

‘De bank voor een wereld in verandering’ is de slagzin van BNP Paribas Fortis. Maar de grootste bank van het land worstelt zelf met de impact van digitaal bankieren op de interne organisatie, zowel in het hoofdkantoor als in de agentschappen. De dictaten uit Parijs voeren de druk verder op.

De 13.000 werknemers van BNP Paribas Fortis hebben niet hun meest zorgeloze week achter de rug. Want hoe zeker mogen ze van hun job zijn? En blijft hun afdeling bestaan? Nadat de vakbond BBTK de kat de bel had aangebonden, bevestigde de directie donderdag dat er, boven op de natuurlijke vertrekkers, in drie jaar zo’n 1.000 jobs verdwijnen. Dat komt neer op een verlies van meer dan 2.000 banen.

Het gaat om de zoveelste salamisanering bij de bank. In tegenstelling tot ING, dat in zijn assertieve Hollandse stijl eind 2016 aankondigde een op de drie Belgische jobs te schrappen, kiest de Belgische marktleider voor aankondigingen in schijfjes. Al schrikt het personeel er deze keer wel van dat ruim 1 op de 6 jobs op de tocht staat en dat het personeelsbestand langzaam zakt naar de symbolische grens van 10.000.

Druk

De opeenvolging aan veranderplannen, afvloeiingen en kantoorsluitingen begint almaar zwaarder op het moreel van de werknemers te wegen. Velen luchten hun hart, maar niemand wil met zijn naam in de krant. ‘Er is meer druk dan vroeger’, is in alle geledingen te horen. Een personeelslid: ‘We moeten nieuwigheden aanleren en krijgen van de leiding de verzekering dat we daarvoor voldoende tijd krijgen. Maar dan vertrekken er weer personeelsleden in onze afdeling en is er geen tijd meer.’

Bekwame mensen met veel ervaring moeten vertrekken, gewoon omdat ze te duur zijn.
Een werknemer

De werknemer neemt forse woorden in de mond: ‘De directie speelt soms een vuil spel. Externe krachten die al jaren bij de bank werken worden naar de uitgang geduwd met de boodschap dat ze over een aantal maanden mogen terugkomen, op voorwaarde dat ze dan goedkoper zijn. Het zijn bekwame mensen met veel ervaring die moeten vertrekken, gewoon omdat ze te duur zijn. Er worden ter vervanging wel jongeren aangetrokken, maar die moeten zich inwerken. Dat kost toch ook geld?’

Nooit genoeg

Ook anderen getuigen van de toegenomen druk. ‘Het management laat meer en meer merken aan het personeel dat het beter moet en dat leidt tot onrust en zelfs woede. De mensen krijgen de indruk dat het nooit genoeg is’, zegt een vakbondsman. ‘Een personeelslid in de privatebankingtak kreeg onlangs te horen dat zijn best doen niet meer genoeg is en dat het dit jaar erop of eronder is’, zegt iemand anders.

De grootbanken zitten in een wedloop om de gebruiksvriendelijkste smartphone-app, het degelijkste digitale platform en het beste callcenter. Omdat de rente-inkomsten laag zijn, stijgt de druk om andere inkomsten binnen te halen. Welke rol de lokale bankkantoren bij dat alles moeten spelen, is voor velen bij BNP Paribas Fortis niet meer duidelijk. ‘De voortdurende wijzigingen, vaak te pas en te onpas, leiden tot ongenoegen in de kantoren’, zegt een vakbondsbron. ‘Dat bijvoorbeeld nieuwe openingsuren na korte tijd weer geschrapt worden, zit de mensen hoog. Ze willen een periode van rust, al beseffen ze dat het voor banken geen makkelijke tijden zijn.’

Trial and error

Volgens een andere syndicale bron komt het beleid bij BNP Paribas Fortis neer op ‘trial and error’ ‘Maar dat is niet typisch voor de bank. Elders in de sector is dat hetzelfde.’ Een ex-topmanager van de bank ziet dat anders. ‘BNP Paribas Fortis heeft een andere cultuur dan pakweg KBC. Als de CEO bij KBC vier slagzinnen declameert, stapt iedereen mee. Bij Fortis wil het personeel dan precies weten waar het aan toe is en stelt het allerlei vragen. Daarbij komt dat de top van BNP Paribas Fortis minder goed is in het communiceren van de veranderingen, die misschien wel de juiste zijn. Dat weegt op de sfeer.’

De directie probeert de bank zo goed mogelijk draaiende te houden, maar het gaat gewoon te snel.
Een vakbondsman

Is BNP Paribas Fortis een tanker die te traag draait? Een vakbondsbron neemt het op voor de leiding. ‘Bankieren vandaag is geen pretje met alle veranderingen in de sector. De directie probeert de bank zo goed mogelijk draaiende te houden, maar het gaat gewoon te snel. Nieuwe initiatieven zijn al passé nog voor ze uitgewerkt en ingevoerd kunnen worden of de concurrentie is er sneller mee.’

Fierheid

‘Het is heel moeilijk geworden om een bank te besturen’, beaamt een topmanager bij BNP Paribas Fortis. ‘Als ik op de vloer rondloop, hoor ik vaak dat we geen visie hebben en dat de mensen ongerust zijn. Dat is begrijpelijk. Maar we hebben wel degelijk een visie en nemen veel initiatieven. We zijn ‘alive and kicking’. Maar het lukt ons niet om weer échte fierheid in het bedrijf te krijgen. Dat heeft misschien te maken met de crisis van tien jaar geleden. We hebben toen klappen gekregen maar zijn teruggekomen en hebben weer marktaandeel gewonnen. Toch is het moeilijk die fierheid te herstellen.’

‘De bedrijfstrots smelt weg met alles wat aan de gang is’, klinkt het in syndicale kringen. ‘Neem sommige kantoren waar het budget echt op het scherp van de snee is. Valt iemand ziek of is er een opleiding, dan is er te weinig volk.’

Verwend

Een vakbondsafgevaardigde wijst er echter op dat het volgens hem toch nog meevalt, ook in de kantoren. ‘Diverse jonge mensen die als trainee aan de slag gaan en uit een andere sector komen, zoals de consultancywereld of een kmo, zeggen dat het personeel echt niet te klagen heeft. Eén van hen zei me onlangs dat ze bij BNP Paribas Fortis eigenlijk niet weten hoe verwend ze zijn. Bij zijn vorige werkgever moest hij veel meer uren kloppen.’

64%
Kosten-inkomstenratio
Bij BNP Paribas Fortis bedraagt de verhouding tussen kosten en inkomsten ruim 64 procent, tegen zo'n 58 procent bij lichtend voorbeeld KBV.

BNP Paribas Fortis is een dochterbedrijf van het Franse BNP Paribas. Het Belgische saneringsplan is maar een puzzelstuk in de bredere besparing van de moedergroep. ‘Parijs dicteert. En de Belgische topmanagers die daar problemen mee hebben, verlaten vroeg of laat het bedrijf’, zegt een voormalig kaderlid. Bij het personeel is er ongenoegen over de dividenden die naar Parijs vloeien, terwijl er almaar meer moet worden bespaard.

Ruis

Volgens verscheidene bronnen zit of zat er ruis op de lijn tussen Parijs en Brussel. Het groepsdirectielid Thierry Laborde, verantwoordelijk voor België, Frankrijk, Italië en Luxemburg, zou twijfel geuit hebben of de Belgen wel bereid zijn voldoende te saneren. Dat Max Jadot, de CEO van BNP Paribas Fortis, maandagavond de bonden persoonlijk aankondigde dat het aantal jobs meer zal dalen dan gedacht, moet in dat licht gezien worden. Brussel wil Parijs het signaal geven dat het de snoeischaar kan bovenhalen.

Thierry Laborde van moeder BNP Paribas. ©EPA

Laborde en Jadot, tussen wie het niet zo goed heet te klikken, hebben ongetwijfeld de kosten-inkomstenratio van BNP Paribas Fortis onder de loep genomen. Dat is de belangrijkste efficiëntiegraadmeter in de sector. Hoe lager, hoe beter. Terwijl voorbeeld KBC België rond 58 procent uitkomt, zit BNP Paribas Fortis met ruim 64 procent beduidend hoger. De personeelskosten wegen daarbij zwaar door. De ratio is een mantra in de bank. Wie er bij werknemers peilt naar de sfeer, hoort haast iedere keer een verwijzing ernaar.

Boon

Volgens sommigen is Laborde strenger dan zijn voorganger, François Villeroy de Galhau die nu de gouverneur is van de Franse centrale bank en bovendien een boontje heeft voor België. ‘Laborde heeft inderdaad een andere persoonlijkheid. Maar de realiteit is ook gewoon veranderd’, nuanceert een ex-topmanager. ‘België was lang de winstmotor onder de thuismarkten van BNP Paribas die de cijfers van Italië en Frankrijk moest rechttrekken. De Belgische cijfers staan nu eveneens onder druk. Het is dan ook normaal dat Parijs een andere toon aanslaat.’

De top werkt aan een strategische nota die de prioriteiten en realisaties aanwijst. Dat moet de onrust indijken en het groepsgevoel versterken. Eén zaak staat vast. ‘De bank voor een wereld in verandering’ zal ook de komende maanden zelf in verandering blijven.

Lees verder

Advertentie
Advertentie