interview

'Ik ben ervan overtuigd dat ik niets verkeerds heb gedaan'

Filip Dierckx, het voormalig nummer twee van BNP Paribas. 'Maar sommigen bij BNP Paribas Fortis wilden niet dat ik naar Belfius zou gaan.'

'Voorzitter worden van Belfius, een bank met het beslissingscentrum in België, sprak me aan', zegt topbankier Filip Dierckx. Maar zijn overstap van BNP Paribas Fortis viel in het water door betichtingen van belangenvermenging.

'Ik geloof sterk in het belang van economische beslissingscentra in België. Dat heeft een positieve impact op het economisch weefsel van het land. Jos Clijsters, Marc Raisière en het directieteam van Belfius zijn een mooi verhaal aan het neerzetten. Daarom zei ik ja op de vraag om voorzitter van Belfius te worden. Dat sprak me aan', blikt Filip Dierckx, de voormalige nummer twee van BNP Paribas Fortis, terug. 

Afgelopen december raakte bekend dat de raad van bestuur van de overheidsbank Belfius hem naar voren schoof om Jos Clijsters op te volgen als voorzitter. Dierckx nam ontslag bij BNP Paribas Fortis, enkele weken voordat hij officieel met pensioen zou gaan. 'Ik heb heel wat ervaring in de banksector. En een voorzitter van de raad van bestuur heeft geen operationele bevoegdheid. Daarom zag ik geen probleem om na mijn vertrek bij BNP Paribas Fortis in te gaan op het aanbod van Belfius.'

'Maar sommigen bij BNP Paribas Fortis wilden niet dat ik naar Belfius zou gaan', zegt Dierckx. Er doken berichten op dat hij zich als chief operating officer, de nummer twee van BNP Paribas Fortis, schuldig had gemaakt aan belangenvermenging, door deel te nemen aan een vergadering over een dossier van de hr-groep SD Worx, waarvan hij voorzitter is.

De zaak belandde bij de Nationale Bank, de bankentoezichthouder, die meer tijd wilde voor een onderzoek alvorens het licht op groen te zetten voor het voorzitterschap van Dierckx bij Belfius. Door die onzekerheid zag Belfius ervan af om Dierckx tot voorzitter te benoemen. Clijsters, die van plan was af te zwaaien, doet nu twee jaar voort.

In mineur

Bij BNP Paribas Fortis was bovendien een viering gepland om Dierckx in januari uit te zwaaien, na 36 jaar voor de bank te hebben gewerkt, waarvan 21 jaar als lid van het directiecomité. Maar die viering werd afgeblazen. Door de commotie over zijn mogelijke overstap naar Belfius en de beschuldiging van belangenvermenging werd het een vertrek in mineur.

'Dat doet pijn', zegt Dierckx. 'Zeker als je zulke beschuldigingen in de kranten moet lezen. Ik ben ervan overtuigd dat ik juridisch, deontologisch en ethisch niets verkeerds heb gedaan. Als een onafhankelijke partij dit onderzoekt, zal die tot dezelfde conclusie komen. Daar ben ik absoluut gerust in.' Natrappen naar BNP Paribas Fortis, zijn jarenlange werkgever, doet hij niet. 'Dat ligt niet in mijn aard. Ik heb er veel kansen gekregen, ik heb boeiende mentors gehad.'

SD Worx bewijst dat een in Vlaanderen en België verankerd bedrijf een internationale topspeler kan worden.

Dierckx wil zich nu vooral toeleggen op de verdere uitbouw van SD Worx. 'Het bewijst dat een in Vlaanderen en België verankerd bedrijf kan uitgroeien tot een Europese of zelfs internationale topspeler.' Of hij zin heeft om nog iets te doen in de financiële sector? 'Daar moet ik even over nadenken. We zullen zien.'

Dierckx is een van de meest ervaren bankiers in België. Hij trad in 1983 in dienst bij de Generale Bank als jurist, leidde het filiaal Belgolaise Bank, werd lid van het directiecomité van de Generale Bank na de overname door Fortis en de fusie met de ASLK, was verantwoordelijk voor de zakenbankdivisie, werd voorzitter van het directiecomité van Fortis Bank en was in 2008, toen Fortis in de bankencrisis aan het omvallen was, even CEO ad interim van de Fortis-groep.

In de loop van zijn carrière heeft hij de bankwereld in ons land sterk zien veranderen. 'Een rode draad is zeker de schaalvergroting door fusies en overnames', zegt hij. 'Het Fortis-project met de bundeling van banken en verzekeringsmaatschappijen in België, Nederland en Luxemburg was zinvol. Dat creëerde lokale synergieën en bood de mogelijkheid om het aantal bankagentschappen te verminderen en om grensoverschrijdend te werken.'

Te veel banken

Hoe ziet Dierckx de sector evolueren? 'Sinds de bankencrisis telt Europa vooral banken die zich op hun nationale thuismarkt hebben teruggeplooid. Maar een verdere concentratie is logisch, ook grensoverschrijdend. Niet meteen in België, waar al twee van de vier grote banken deel uitmaken van een buitenlandse groep. Maar in Europa moet iets gebeuren. Het businessmodel van heel wat Europese banken is niet duurzaam, omdat ze te weinig rendabel zijn. Er zijn te veel banken. Ik stel vast dat de toezichthouders ook beginnen te pleiten voor een schaalvergroting.'

Drie elementen maken dat de Europese banken het moeilijk hebben, zegt Dierckx. 'Het eerste is economisch: de lage rente holt de winsten - en stilaan de commissie-inkomsten op beleggingsadvies - uit en het veranderende consumentengedrag dwingt de banken zwaar te investeren in de ontwikkeling van digitale diensten.'

'Ten tweede is er de regelgeving. Het ziet ernaar uit dat de kapitaalvereisten nog strenger worden. Banken moeten hun kapitaalbuffers versterken. Maar vers kapitaal ophalen is niet evident als dat gebeurt met een korting. Dus worden banken verplicht de groei van hun activiteiten en hun kredieten af te remmen. Dat kan een impact hebben op de economische groei in Europa.'

Er is te weinig Europa. In de VS kunnen de banken opereren in een grote eengemaakte kapitaalmarkt.

'Ten derde is er te weinig Europa. In de Verenigde Staten hebben de banken het voordeel dat ze opereren in een grote eengemaakte kapitaalmarkt. Europa moet daar resoluter naartoe evolueren, anders schiet het zich in de voet. Sinds de bankencrisis heerst in Europa een negatief sentiment tegenover grote banken. In de VS, waar de bankencrisis nochtans haar oorsprong had, is dat anders.'

Het probleem is dat de banksector geen gewone maar een bijzonder cyclische sector is die werkt met het spaargeld van de mensen, zegt Dierckx. Daarom moeten de banken beschermd worden door een 'lender of last resort', de centrale bank of overheid, die in nood optreedt om de banken te beschermen. 'Maar in Europa, in tegenstelling tot wat gebeurde in de VS, aarzelt de overheid om die rol voluit te spelen.'

Om die reden verkocht de Belgische overheid het wankelende Fortis in 2008 aan het Franse BNP Paribas, stelt hij. 'Italië en Duitsland waren gekant tegen Europese reddingen, en de Belgische regering dacht geen twee banken te kunnen redden - Dexia zat toen ook in de problemen. Fortis kampte met een zware liquiditeitscrisis, maar het businessmodel was vrij solide, de Fortis-onderdelen waren leefbaar. Kijk maar hoe de vroegere Fortis-onderdelen het vandaag doen: ABN AMRO en ASR in Nederland, en BNP Paribas Fortis en Ageas in België.'

Achteruitkijkspiegel

Sommigen achten Dierckx verantwoordelijk voor de problemen bij Fortis in 2008. Hij zou zich met de zakenbankdivisie te ver hebben geëngageerd met complexe kredietproducten die door de kredietcrisis 'toxisch' werden, omdat er op een bepaald moment geen waarde meer op te plakken viel.

'In 2005 oordeelde de bank dat het gewicht van aandelen en overheidsobligaties in de eigen beleggingsportefeuille te hoog was en dat we meer moesten beleggen in kredietproducten', verdedigt Dierckx zich. 'Uiteindelijk hebben we daarin 8,3 miljard euro belegd, minder dan 5 procent van onze beleggingsportefeuille. Daarover was bij Fortis toen een grote eensgezindheid. We hebben daarop een zwaar verlies moeten pakken. Maar Fortis is onderuitgegaan omdat er ook andere kwetsbaarheden waren: de dure en lastige overname van ABN AMRO en de governance bij Fortis. Dat alles leidde ertoe dat de markten het uiteindelijk niet meer vertrouwden.'

Hebben de bankiers bij de bankencrisis inschattingsfouten gemaakt? Zeker. Maar zij niet alleen.

'In de achteruitkijkspiegel kijken geeft een vertekend beeld. Hebben de bankiers inschattingsfouten gemaakt? Zeker. Maar zij niet alleen. Ook de ratingagentschappen deden dat, net als de overheden die de groei van grote macro-economische on­even­wich­ten toestonden, en de toezichthouder in Bazel die gestructureerde producten een voordelige risicoweging toekende', zegt Dierckx.

'De les die ik heb geleerd, is dat we te veel hebben vertrouwd op mathematische waarderingsmodellen. We hadden daarop veel strengere stresstests moeten doen. Ik ben niet zeker dat de financiële sector vandaag fundamenteel anders kijkt naar zulke modellen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud