interview

Johan Thijs (KBC): ‘Ik hou meer van realiseren dan van beloven'

©jonas lampens

KBC-topman Johan Thijs is de op zes na beste manager ter wereld. Hoe kijkt hij naar 2018? ‘Met de hoop dat alles wat stabieler wordt, al is hoop nooit een goede strategie.’ Een gesprek over zijn kwaliteiten en uw spaarboekje, over de bitcoin en de brexit, en over het WK voetbal.

 

‘Die kostte 3.000 frank. En die daar 1.500.’ De kunstwerken aan de muur van het kantoor van Johan Thijs (52) aan de Havenlaan in Brussel zijn niet van Karel Appel, zoals we eerst dachten. Ze zijn van de onbekende Nederlandse kunstenaar Martin van Wordragen. Of ze intussen een veelvoud waard zijn? ‘Dat weet ik echt niet. Ik ken veel te weinig van kunst. Daarvoor leid ik een te druk leven.’

Dat is niet gelogen. Toen we Thijs eind oktober bij zijn nominatie als op zes na beste CEO ter wereld door Harvard Business Review om een interview vroegen, bleek hij pas zo’n twee maanden later een uurtje vrij te hebben in zijn agenda. Omdat het jaar intussen om is, maken we van de gelegenheid gebruik om vooruit te blikken naar 2018.

Wilt u dit jaar nog een trapje hoger op die lijst belanden? Met andere woorden: op welke vlakken kunt u een nog betere manager worden?

Succes is de laatste stap voor de val. Daarom praat ik liever niet over mezelf

Johan Thijs: ‘Ik spreek liever niet over mezelf.’

Die vraag gaat niet over de persoon Johan Thijs, maar over de manager.

Thijs: ‘Die prijs is de verdienste van de 41.000 medewerkers van KBC. En aan het einde van de rit mag ik de bloemen in ontvangst nemen.’

Dat klopt niet helemaal. Het is geen ranglijst van de beste bedrijven, maar van de beste bedrijfsleiders.

Thijs: ‘Ik blijf erbij: in de bedrijfswereld van vandaag kan het niet langer dat één persoon de lijn uitstippelt, terwijl de rest volgt. Natuurlijk heb ik enige verdienste, maar die nominatie is een collectieve prestatie. Je moet je eens inbeelden wat mijn mensen sinds 2008 hebben meegemaakt.'

'In volle financiële crisis titelde een krant: ‘Is KBC het volgende Dexia?’ Dexia was toen net over de kop gegaan. Ik kan u verzekeren, zo’n titel snijdt door je ziel. Daarom vind ik het zo belangrijk dat zo’n nominatie voor het hele bedrijf is. En als je echt iets wil weten over mij als manager, bel dan naar mensen die me goed kennen.’

We kennen het antwoord al: iedereen is lovend over u, en over de prestaties van de bank. U lijkt wel een godenkind. Staat u er soms bij stil dat het ooit eens minder zal lopen?

Thijs: ‘Succes is de laatste stap voor de val, zegt het spreekwoord. Daar ben ik me honderd procent van bewust. Net daarom praat ik liever niet over mezelf.’

©jonas lampens

Banken en uitdagingen

Laten we het over de bankgroep hebben dan. Met een rendement op eigen vermogen van 18 procent wordt KBC gezien als een van de beste banken ter wereld. Volgens de Boston Consulting Group zelfs als de beste. Kan dat nog beter in 2018?

Thijs: ‘We zijn een van de weinige beursgenoteerde bedrijven die geen voorspellingen doen over ons rendement op eigen vermogen. In het begin pakten de analisten me daar hard over aan. Maar het is niet omdat je geen doelstelling formuleert dat je geen goed rendement kan halen. Dat hebben we bewezen. Ik hou meer van realiseren dan van beloven.’

We vragen geen cijfer, we willen gewoon weten of het nog beter kan?

Johan Thijs

Johan Thijs (52) is geboren in Genk. Na zijn studies toegepaste wiskunde en actuariële wetenschappen aan de KU Leuven begon hij zijn carrière bij de verzekeraar ABB. In 2001 werd hij directeur schadeverzekeringen bij KBC Verzekeringen. Acht jaar later werd hij CEO van KBC België en lid van het managementcomité KBC Groep. Sinds 2012 is hij de topman van KBC Groep, waar 41.000 mensen werken. Hij verdient zo’n 1,5 miljoen euro per jaar. In 2016 boekte KBC 2,43 miljard euro nettowinst, of 5,68 euro per aandeel.

Thijs is ook voorzitter van Febelfin, de federatie van de financiële sector in ons land. In zijn vrije tijd is hij een fervent fietser en probeert hij jaarlijks 6.000 kilometer te malen. Aan de muur van zijn kantoor in Leuven hangen vier gesigneerde wielertruien: de Belgische driekleur van Tom Boonen, de wereldkampioenentrui van Peter Sagan, het Flanders Classics-shirt van Fabian Cancellara en het Duitse kampioenentruitje van André Greipel. Hij heeft ook nog gevoetbald, onder meer bij Waterschei.

Thijs: ‘Mocht ik een simpel antwoord op uw vraag moeten geven, dan is dat ja. Als je op de korte termijn denkt, kan dat in theorie zeker. Maar KBC zit zo niet in elkaar. De reden waarom we op dat vlak geen voorspellingen doen, is omdat we op lange termijn willen handelen. Als de bankencrisis ons één ding heeft geleerd, dan is het dat je stevig moet staan voor de toekomst. Niet alleen nu, volgende maand of volgend kwartaal, maar ook over een aantal jaar. Je hebt een stevig rendement nodig, maar dat rendement op korte termijn maximaliseren is niet relevant.’

Nieuwe poging: wat zijn de uitdagingen voor de banken dit jaar?

Thijs: ‘Kijk, ik heb net een lijstje van de Europese toezichthouder gekregen met de aandachtspunten voor 2018. Ik overloop het even: business models, profitability drivers, NPL’s, exposure on collateral, risk management, TRIM, ICAAP en ILAAP, regulatory changes, brexit, IT en cyberrisk. Ik voeg daar zelf nog Mifid II en PSD2 aan toe. Niet echt verrassend, toch?’

En in mensentaal: wordt het een lastig jaar voor de banken?

Thijs: ‘Sommige Europese banken moeten echt nog aan hun rendabiliteit werken, terwijl er door de lage rente heel veel geld in omloop is en er bubbels dreigen te ontstaan. Daar komt de digitale transformatie bij, die handenvol geld zal kosten. Weet u dat de nieuwe privacyregels voor bedrijven, GDPR, ons in België alleen al 50 miljoen euro kosten? Net in zulke uitdagende omstandigheden is het belangrijk dat KBC er zo stevig voorstaat.’

Spaarboekjes en vastgoed

U was een van de eersten om ervoor te waarschuwen dat de lage rente gevaarlijk is voor de banken. Maar hoe gevaarlijk is de ECB-geldkraan voor de economie? Dreigen er bubbels?

Thijs: ‘Het monetair beleid is onconventioneel. We zitten op onbekend terrein. Maar wat was het alternatief? Geen dat meteen beter was. Wat niet wegneemt dat we oog moeten hebben voor de neveneffecten.'

'Als bedrijven zich te makkelijk kunnen financieren zonder dat ze een stevige onderbouw hebben, is dat gevaarlijk. Ook overheden halen goedkoop geld op, maar de nodige structurele hervormingen mogen niet worden afgesteld of uitgesteld, ook niet in België. We zouden van het momentum gebruik moeten maken. Want het zal ooit keren.’

De ECB kondigde aan het inkoopprogramma af te zullen bouwen. De rente is nog niet gestegen, integendeel. Verwacht u wel een stijging in 2018?

Thijs: ‘De langetermijnrente blijft nog even laag. Op het moment dat een beetje inflatie opduikt, zal Mario Draghi aankondigen dat de ECB de bocht neemt en het aankoopprogramma van obligaties stopzet. Pas dan zal de markt reageren en zal de rente beginnen te stijgen. In België kan de tienjaarsrente tegen het einde van het jaar verviervoudigen tot 2 procent.’

Kan de spaarder beginnen te hopen op meer rendement op zijn spaarboekje?

Thijs: ‘Dat komt er pas als de ECB de kortetermijnrente optrekt. En niemand verwacht dat in 2018, zeker niet als plots economische tegenslagen of politieke spanningen opduiken.’

De Nationale Bank is bezorgd over de woningmarkt. De vrees bestaat dat steeds meer gezinnen in nauwe schoentjes raken om hun woonkrediet terug te betalen, want door de stijgende woningprijzen gaan ze steeds grotere leningen aan. U pleitte ervoor leningen te beperken tot 80 procent van het aankoopbedrag.

Thijs: ‘Correctie, dat heb ik nooit gezegd. Wel dat je consumenten soms tegen zichzelf moet beschermen. Die 80 procent is een indicatie, die is niet absoluut. Als je 2 miljoen euro per jaar verdient, een huis van 200.000 euro koopt en daar 300.000 euro voor wil lenen omdat je het wil verbouwen, dan zal je die lening wel kunnen terugbetalen.’

Ik beleg niet in bitcoins. En ik zou iedereen willen aanraden er voorzichtig mee te zijn. Het is een loterij

‘Maar stel dat iemand anders zo’n lening afsluit met een variabele rente, die om de drie jaar of zelfs elk jaar wordt aangepast. En stel dat het economisch wat minder gaat en die persoon verliest zijn job. En tegelijk stijgt de rente... De OESO waarschuwt ervoor dat onze huizenmarkt 25 procent overgewaardeerd is. Dat is iets overdreven, neem nu dat het 10 procent is. Dan heeft die persoon geen job, moet hij door de stijgende rente een grotere aflossing betalen en is zijn huis misschien 10 procent minder waard. Zou u in zijn plaats willen zijn?’

‘Uiteindelijk dragen wij als bankiers de eindverantwoordelijkheid. Dat is de boodschap die ik wilde geven. Door strikter toe te zien op die leningen zorg je bovendien voor een afkoeling van de vastgoedmarkt.’

Komt die er in 2018?

Thijs: ‘Vorig jaar stegen de huizenprijzen met 5 procent op jaarbasis. Dat is veel, maar ik denk dat er vandaag door de economische groei, de lage werkloosheid en de lage rente geen reden is om van een oververhitting te spreken. Maar die situatie zal ooit keren. Eerlijk gezegd: ik ben daar ongerust over. Dat is wellicht de verzekeraar in mij. Ik wil echt niet weer in een situatie als die van 2008 belanden.’

Belfius en de bitcoin

In de lente gaat uw concurrent Belfius naar de beurs. Wordt dat een succes?

Thijs: ‘Ik ken Marc (Raisière, de CEO van Belfius, red.) goed. Hij zegt me altijd: ‘Ik ga van Belfius een kopie van KBC maken. Dus, ja, dat kan niet anders dan een succes worden. (lacht) Ernstig: zolang ik niet weet hoe Belfius wordt geprijsd, is het moeilijk daar een antwoord op te geven. Maar intrinsiek heeft de beursgang alles in zich om een succes te worden.’

Als Raisière zoiets zegt, zal dat wel uw ijdelheid strelen, zeker?

Thijs: ‘Maar hij heeft gelijk. Ons model van bank-verzekeraar werd vroeger verguisd, maar heeft intussen zijn degelijkheid bewezen’.

Vindt u zo’n beursgang een goede zaak als concurrent?

Thijs: ‘Concurrenten houden ons scherp. En ik denk dat ons land nood heeft aan voldoende eigen banken. Europa is nog altijd een lappendeken. We doen inspanningen om er een eengemaakte markt van te maken. Maar zolang we eigen wetten en belastingregimes hebben, is het aan het einde van de dag, als er iets fout gaat, nog altijd ieder voor zich: de Fransen voor de Fransen, de Duitsers voor de Duitsers. Als het nog eens scheef zou lopen, om welke reden dan ook, blijft het goed dat je financiële systeem wordt gedragen door lokaal verankerde spelers.’

Crasht de bitcoin dit jaar?

Thijs: ‘Ik beleg er niet in. En ik zou iedereen willen aanraden er voorzichtig mee te zijn. Het is een loterij. De onderliggende technologie, de blockchain, is fantastisch. Maar de stormloop doet denken aan een piramidespel. Een klein groepje mensen zit aan de knoppen, je creëert een schaarste, iedereen wil meedoen, en de koers gaat door het dak.’

Hacking en artificiële intelligentie

Voorstanders geloven in de bitcoin omdat de technologie niet te hacken valt. Kan een grootbank als KBC anno 2018 nog worden gehackt?

Ik ben mee met de beveiligingstrends en de denkpatronen. Maar vraag me niet wat de voordelen van HTML5 zijn

Thijs: ‘Cybersecurity is voor alle banken een topprioriteit. Elk jaar groeien de budgetten daarvoor. Hackers gaan almaar driester te werk. Als zelfs geïnsinueerd wordt dat de Amerikaanse verkiezingen en het Britse referendum beïnvloed werden door hackers in dienst van grote landen, met oneindige middelen, dan weet je hoe ernstig het probleem is.’

Kost de elektronische beveiliging van een bank intussen meer dan alle veiligheidsmaatregelen en kluizen om fysiek geld te bewaren?

Thijs: ‘Absoluut. Het bedrag is gewoonweg niet te vergelijken, het gaat om een veelvoud. En dat loopt elk jaar op. Elk kwartaal staat cybersecurity als een apart thema op de agenda van het directiecomité.’

Betekent dat dat een bankier intussen ook een halve techneut moet zijn?

Thijs: ‘Ik moet mee zijn met de jongste trends en denkpatronen. Maar ik moet daarom geen techneut zijn. Je moet me bijvoorbeeld niet vragen wat de voordelen van HTML5 zijn.’

Maar u weet wel dat uw bedrijf HTML5 gebruikt.

Thijs: ‘Ik moet weten wat de effecten van onze IT-systemen voor onze klanten zijn. Hoe digitalisering onze business zal beïnvloeden. Wat blockchain voor het bankieren zal betekenen.’

U studeerde wiskunde en actuariaat. Vindt u dat jongeren meer voor ICT-richtingen moeten kiezen?

©jonas lampens

Thijs: ‘In een maatschappij is een goede diversiteit van profielen en interessevelden belangrijk. Maar we hebben duidelijk te weinig mensen die voor STEM-richtingen - Science, Technology, Engineering, Mathematics - kiezen. Dat is echt een probleem. Terwijl de kans op werk gegarandeerd is, en je tegen interessante voorwaarden een enorm uitdagende job kan krijgen.’

Hoe krijgen we jongeren in die richtingen?

Thijs: ‘We moeten het misverstand dat exacte wetenschappen moeilijk en saai zijn de wereld uithelpen. Dat ik toegepaste wiskunde ging studeren, dank ik onder meer aan het feit dat mijn middelbare school een van de eerste Apple-computers kocht, zo’n grote doos met een apart bakje erbij om floppydisks in te steken. Zo besef je als jonge gast plots tot welke concrete toepassingen wiskunde kan leiden. Die vertaling zouden we veel meer moeten maken in onze scholen.’

Wordt het vinden van geschikt personeel een van de grote uitdagingen voor bedrijven?

Thijs: ‘We onderschatten hoe ingrijpend artificiële intelligentie onze maatschappij zal veranderen. Al het cognitieve, repetitieve werk kan in principe door machines worden overgenomen. Als we onze mensen niet ingrijpend herscholen, creëert dat op termijn enorme werkloosheid. Maar tegelijk heb je ook mensen nodig die die revolutionaire systemen bouwen en onderhouden. Het wordt een enorme uitdaging die te vinden. Voor bepaalde jobs op ons hoofdkantoor moeten we per definitie in de rest van Europa kandidaten zoeken, omdat we ze hier niet vinden.’

Terwijl we vanuit uw kantoor uitkijken op Brussel en Molenbeek, waar de jeugdwerkloosheid tot 50 procent bedraagt.

Thijs: ‘Dat is een cruciaal thema. België is een van de landen met het hoogste aantal vacatures van Europa. We botsen op de institutionele limieten van het land, waarbij we er niet in slagen werklozen in Brussel te herscholen en te mobiliseren om de vacatures in Vlaanderen in te vullen.’

De brexit en Centraal-Europa

Hoe kijkt u naar de wereldpolitiek?

Thijs: ‘Hoop is geen goede strategie, maar in dit geval hoop ik echt dat de wereld stabiel genoeg blijft. Ook ik zit met grote ogen te kijken hoe de onconventionele stijl van iemand als Donald Trump de wereld onvoorspelbaar heeft gemaakt.’

Wordt 2018 het jaar waarin de Vlaamse bedrijven de brexit echt zullen voelen?

Thijs: ‘Tot nu vallen die gevolgen al bij al mee, behalve misschien in een sector als de textiel, die zwaar is getroffen door het zwakke pond. Maar dat is wel al een indicatie van wat ons te wachten staat. Het Verenigd Koninkrijk is ons vierde belangrijkste exportland. Veel hangt af van hoe we de brexit kunnen afhandelen. Maar er zijn geen winnaars in dit proces.’

Met activiteiten in Tsjechië, Slovakije, Hongarije en Bulgarije hebt u een vinger aan de pols in Oost-Europa. Dreigt door de anti-Europese gevoelens daar - vooral over het migratiebeleid - een nieuw ijzeren gordijn te ontstaan in Europa?

Thijs: ‘Centraal-Europa is economisch enorm aan het groeien. Het gaat anderhalf tot twee keer sneller dan het Europese gemiddelde. We zien nu al dat de werkloosheid er bijna op nul zit. Vroeg of laat zullen die landen tot de vaststelling komen dat ze werkkrachten van buiten de EU nodig hebben, anders valt hun economie stil.’

België kan het WK voetbal winnen, ja. En Greg Van Avermaet mag de Ronde winnen

‘Als ik met toppolitici uit die landen praat, merk ik dat wij hun situatie te veel door onze West-Europese bril bekijken. We zijn allemaal nog wat op zoek naar elkaar in Europa, we moeten nog naar elkaar toegroeien. Een Fransman voelt zich in eerste instantie nog altijd Frans, een Duitser Duits, dat weten we intussen. Maar dat een Hongaar zich in eerste instantie Hongaar voelt, vergeten we wel eens. Het is wettelijk al a hell of a job om Europa dichter bijeen te brengen. Om dat ook cultureel voor elkaar te krijgen, dat zal tijd vergen. We moeten elkaar die tijd gunnen.’

De Rode Duivels en de Ronde

U speelde ooit voetbal bij Waterschei. Wat denkt u, wordt België wereldkampioen voetbal?

Thijs: ‘Ha, dat is een heel belangrijke vraag! We komen in de kwart- en de halve finales wellicht Duitsland en Brazilië tegen. Dus als je kampioen wil worden, moet je die twee landen kunnen verslaan. België is altijd het sterkst als het de underdog is. Dus ja, waarom niet?’

‘Bovendien hebben we op elke positie topspelers. Hazard en De Bruyne zijn outstanding. Tegen dan zit Benteke hopelijk ook weer op niveau. Vermaelen draait weer mee in Barcelona. En met wat geluk geraakt Kompany weer fit. Maar de grote vraag blijft welk systeem we zullen spelen. Het succes van KBC zit in het systeem. En dat systeem is door iemand geïntroduceerd... Het is zoals Jan Mulder zei: je moet een systeem durven op te zetten in functie van je absolute topspelers, Hazard en De Bruyne. Als dat lukt, worden we wereldkampioen, ja.’

U bent ook een fervent fietser. Wie wint de Ronde van Vlaanderen?

Thijs: ‘Greg Van Avermaet. Dat hoop ik toch. Ik mocht vorig jaar de prijzen uitreiken op het podium van de Ronde. De ontgoocheling waarmee hij zijn medaille voor de tweede plaats in ontvangst nam, vergeet ik nooit. Hoe sterk de prestatie van de vorige winnaar Philippe Gilbert ook was, en hoeveel sympathie ik ook heb voor Peter Sagan, Greg moet dit jaar winnen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content