Kleine cadeautjes voor gulzige grote jongens

(foto bloomberg) ©Bloomberg

Barclays heeft als eerste het boetekleed aangetrokken voor zijn rol in het manipuleren van de interbankenrentes. Het zal niet de laatste zijn. U zult de komende maanden nog veel horen over Libor en Euribor.

Een twintigtal banken wordt ervan verdacht de tarieven op de interbankenmarkt te hebben gemanipuleerd. Een van hen, het Britse Barclays, betaalde vorige week een fikse boete van 290 miljoen pond (359 miljoen euro) om verdere vervolging te voorkomen. De onderzoeken naar de andere veronderstelde boosdoeners lopen nog.

Stellen dat Libor en Euribor - de kernwoorden in het schandaal - bij het grote publiek niet goed bekend zijn, is een flink understatement. Toch zijn die interbankenrentes cruciaal voor de berekening van 360.000 miljard dollar aan finan- ciële producten, zoals kredietkaarten, autoleningen, hypotheken en bedrijfskredieten.

1 Wat is de voorgeschiedenis?

In 2007 duiken de eerste klachten op van Britse en Amerikaanse banken en toezichthouders over financiële instellingen die valse cijfers doorgeven voor de berekening van de London Interbank Offered Rate (Libor).

In mei 2008 schiet de Amerikaanse derivatenwaakhond CFTC als eerste in gang. Hij begint de zaak te onderzoeken. Dankzij informatie van een klokkenluider kan de CFTC de Britse toezichthouder FSA in de lente van 2010 overtuigen dat er sprake is van manipulatie van de interbankenrente. Geleidelijk aan scharen zich wereldwijd ook andere toezichthouders achter het onderzoek.

De toezichthouders zijn ervan overtuigd dat Europese en Amerikaanse banken, beurshuizen en hefboomfondsen zich de voorbije jaren via de manipulatie van de interbankenmarkt hebben verrijkt. Zowel voor de Euribor als voor de Libor hebben ze onregelmatigheden vastgesteld in de ‘overnight lending rates’, de tarieven die banken aanrekenen om gedurende de nacht van elkaar te lenen.

2 Hoe ontstaan die interbankenrentes?

Voor de berekening van de Libor geven 16 banken tegen 11 uur Londense tijd voor een tiental munten en vijftien verschillende looptijden een inschatting van hoeveel het hen kost om te ontlenen.

De hoogste en de laagste vier cijfers worden uit de data geweerd, met de rest worden de gemiddeldes berekend. Vervolgens publiceren Bloomberg en Thomson Reuters de tarieven. Ze gelden als richtprijzen voor de berekening van verschillende financiële instrumenten.

Bij de Euro Interbank Offered Rate (Euribor) geven 45 Europese banken soortgelijke cijfers door voor 13 verschillende looptijden. De tarieven worden dagelijks om 11 uur gepubliceerd. Als er geen looptijd vermeld is, gaat het voor zowel de Libor als voor de Euribor doorgaans over de kostprijs van leningen met een looptijd van drie maanden.

3 Waar liep het verkeerd?

Ook voor de traders zijn de interbankenrentes bijzonder relevant omdat zij een impact hebben op de prijzen van swaps, opties, futures en andere derivaten. Door te speculeren op deze toekomstige prijzen, proberen ze winst te maken.

Onder meer bij Barclays zetten traders hun collega’s onder druk om de doorgegeven Libortarieven aan te passen, zodat zij grotere winsten (of kleinere verliezen) konden maken. Eigenlijk is dat verboden. Tussen de thesaurie van de banken en de trading room moeten er Chinese muren staan die dat soort druk net dienen te voorkomen.

Uit interne e-mails blijkt dat daarover bij Barclays weinig scrupules bestonden. Zo vroeg een trader in april 2006 om een laag tarief voor de Libor op één en drie maanden. Als dank voor de reeds geleverde hulp in de voorgaande weken beloofde hij koffie te laten leveren. Het prompte antwoord: ‘Done... for you big boy.’

Toen de financiële crisis lelijk huis begon te houden, dook een ander motief op om te morrelen aan de doorgegeven cijfers. Door goed- kopere tarieven te melden, probeerden banken te vermijden dat ze kwetsbaarder zouden overkomen dan hun rivalen. Een golf van wantrouwen kon een bank toen immers op zeer korte tijd op de knieën brengen. Dat gaf onder meer Bob Diamond, de topman van Barclays, al toe. In een brief aan het parlement schreef hij dat Barclays zijn schatting voor de Libor ‘verlaagd had om de bank te beschermen tegen onterechte speculatie dat er liquiditeitsproblemen zijn’.

4 Wie is er allemaal betrokken en/of bestraft?

Op dit ogenblik zijn alle schijnwerpers nog gericht op Barclays, dat als eerste een schikking heeft getroffen. Maar in totaal zouden er meer dan twintig banken onder de loep van de toezichthouders liggen. Door het schandaal zijn de voorbije maanden al een tiental handelaars in Londen en Azië geschorst of ontslagen door hun werkgever. Bij de verdachten zijn grote namen als JPMorgan, Royal Bank of Scotland, Citigroup, UBS en Deutsche Bank.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud