DEME betaalde smeergeld in Nigeria

Al sinds 2005 mag het Antwerpse baggerbedrijf DEME in Nigeria de Bonnyrivier en het Bonnykanaal baggeren, goed voor 604 miljoen dollar omzet tussen 2005 en 2013. ©REUTERS

Het Zwitserse gerecht heeft het baggerbedrijf DEME veroordeeld in een smeergeldaffaire. Die gaat over een monstercontract in Nigeria. DEME moet bijna 35 miljoen euro betalen.

DEME

De baggergroep DEME, met hoofdkantoor in Zwijndrecht, is voor 100 procent eigendom van de Belgische beursgenoteerde bouwgroep CFE. En die is voor 60,4 procent in handen van de Belgische beursgenoteerde investeringsmaatschappij Ackermans & van Haaren. DEME telt 4.284 medewerkers en realiseerde vorig jaar een omzet van 1,98 miljard euro.

De Antwerpse baggergroep DEME, in april nog bekroond tot aantrekkelijkste werkgever van België en in 2015 tot Onderneming van het Jaar, is in Zwitserland bestraft voor een grote smeergeldconstructie. Dat vernam De Tijd via collega-journalisten van de Zwitserse nieuwsbrief Gotham City. Het Zwitserse openbaar ministerie bezorgde De Tijd ook alle strafrechtelijke veroordelingen in de miljoenenzaak. Daaruit blijkt dat naast de bedrijven van DEME ook twee voormalige toplui van de groep gestraft zijn samen met de Zwitserse paying agent (betalingsgemachtigde) die de miljoenentransacties regelde voor DEME via de Britse Maagdeneilanden.

Bonny Channel Company

Alles draait om de Bonny Channel Company, het bedrijf waarin DEME al sinds 2005 samenwerkt met de Nigeriaanse havenautoriteit (NPA), om in het West-Afrikaanse land de Bonnyrivier en het Bonnykanaal te baggeren. In de Zwitserse gerechtsdocumenten staat te lezen dat DEME daaruit alleen al tussen 2005 en 2013 604 miljoen dollar omzet heeft gehaald.

©Mediafin

In 2011 kreeg het Zwitserse gerecht lucht van verdachte miljoenentransacties rond het Nigeriaanse project van DEME. De Zwitserse antiwitwascel was daarover getipt door de bank Credit Suisse, waar een rekening was gebruikt voor de verdachte betalingen.

Het corruptieonderzoek bracht een constructie aan het licht die DEME opzette via verschillende belastingparadijzen. Twee financiële en juridische topmannen van de DEME Group in Zwijndrecht hadden via hun dochterbedrijf in Cyprus, Dredging International Services Cyprus, een Zwitsers kantoor ingeschakeld. Dat kantoor in Genève, Driancourt & Cie, moest als ‘paying agent’ optreden voor alle betalingen richting Nigeria.

Het Zwitserse kantoor bestelde daarvoor drie postbusvennootschappen op de Britse Maagdeneilanden, met nietszeggende namen als Berndale Trading, Bayhill Finance en Dacklin Trading. Die moesten een rookgordijn optrekken tussen DEME en de stortingen in Nigeria. De drie exotische schermbedrijven kregen daarvoor rekeningen bij de Zwitserse banken Credit Suisse en EFG Bank, waarvan DEME de achterliggende begunstigde was die de rekening spijsde.

Smeergeld

De Zwitserse speurders legden bloot dat langs die exotische constructie voor bijna 21 miljoen dollar smeergeld was vertrokken naar Nigeriaanse gezagsdragers. Tussen 2006 en 2011 stortte DEME langs die weg ruim 2,68 miljoen dollar op de rekeningen van drie toplui van de Nigerian Ports Authority (NPA). Tussen 2007 en 2009 is ook 157.928 Britse pond overgemaakt aan een toenmalige medewerker van de Nigeriaanse president om via hem nuttige informatie te bemachtigen.

Het was de bank Credit Suisse die in 2011 de Zwitserse antiwitwascel tipte over de verdachte betalingen.

Maar de grootste lading smeergeld, voor een totaalbedrag van 18,2 miljoen dollar, is overgemaakt aan negen andere vennootschappen in belastingparadijzen, met namen als Noble Gate Projects, Nianze, Alfonsor Trading en Annacro. Het Zwitserse gerecht besluit dat DEME zelf niet wist wie de uiteindelijke begunstigden waren van die negen schermvennootschappen. ‘Het viel dus niet uit te sluiten dat de betalingen ten goede kwamen van politieke figuren (politically exposed persons) of overheidsambtenaren, terwijl men ten volle bewust was van het algemene risico op corruptie in Nigeria’, luidt het verdict.

Het Zwitserse kantoor, Driancourt & Cie, dat alle betalingen vanuit Genève regelde voor DEME is al op 28 augustus 2015 door de Zwitserse financiële toezichthouder gestraft. Het mocht niet meer optreden als financieel tussenpersoon en moest meteen de deuren sluiten.

Voor DEME besluit de openbaar aanklager dat het grote geldbedragen overmaakte aan Nigeriaanse gezagsdragers die geen recht hadden op die voordelen. Al heeft de openbaar aanklager ook oren naar de uitleg van DEME dat de stortingen vooral bedoeld waren om de veiligheid van zijn plaatselijke medewerkers en de continuïteit van het baggerwerk te garanderen, alsook om te verkrijgen dat openstaande facturen ter waarde van tientallen miljoenen euro’s toch betaald zouden worden. Daarvoor moet DEME een boete betalen van 1 miljoen Zwitserse frank, boven op de terugbetaling van 36,7 miljoen Zwitserse frank (34,6 miljoen euro) aan de Zwitserse staat.

3 vragen aan Alain Bernard, CEO van DEME

1. Hoe heeft DEME de corruptiezaak aangepakt?

‘We zijn niet veroordeeld voor corruptie, maar voor slordigheid of beter, voor een gebrekkige interne controle. We hebben volledig meegewerkt met het Zwitserse gerecht. We hebben daar veel uit geleerd, we werken nu totaal anders.’

2. Waarom betaalde DEME smeergeld?

‘Via betalingen aan lokale mandatarissen probeerden we 50 miljoen euro openstaande facturen betaald te krijgen. Nu doen we dat anders. We werken via een jaarlijks vastgesteld overheidsbudget. Als er te weinig geld is, stoppen we. De betalingen waren ook bedoeld om de veiligheid van onze mensen te garanderen. Nu besteden we dat niet meer uit. Dat dateert van tien jaar geleden, toen er acute veiligheidsproblemen waren.’

3. Waarom via de Britse Maagdeneilanden?

‘Daar kon je gemakkelijk een vennootschap oprichten en in de luwte blijven. Als ze ons wilden chanteren, konden ze alleen daar terecht. Het klopt dat we niet alle begunstigden kenden van de offshores die we betaalden, maar dat monitoren we nu scrupuleus. Onze compliancesystemen maken alles duidelijk traceerbaar.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect