De Elon Musk van de Belgische bouw

©Regine Mahaux

Hij droomt groots - een metro tussen Brussel en Gent - en bouwt op dezelfde schaal. ‘Ik hou van mensen die hun nek uitsteken’, zegt Johan Van Wassenhove van het bouwbedrijf Denys. ‘Zoals Trump.’

De Gentse bouwfirma Denys mag je gerust een buitenbeentje noemen in de Belgische bouwsector. Het bedrijf is actief in nieuwbouw, renovatie en restauratie, legt pijpleidingen voor gas en 5G-netwerken en bouwt waterinstallaties in Afrika. Nu is het bezig met het grootste bouwwerk van ons land: de gevangenis van Haren.

Mijn probleem is dat ik vaak met ideeën afkom die pas dertig jaar later realistisch zijn.
Johan Van Wassenhove
Eigenaar en voorzitter van bouwbedrijf Denys

Ook de eigenaar en voorzitter Johan Van Wassenhove is een buitenbeentje. Zelf noemt hij zich ‘een speciale’, een understatement. Op de eerste pagina van zijn jaarrapport prijkt de 69-jarige Pintenaar in een zwart pak met een wit konijn in de hand. ‘We dansen liever in de regen dan te wachten tot de storm gaat liggen’, staat er in het Engels. ‘Wonderland is calling’, verwijst hij optimistisch naar ‘Alice in Wonderland’ van Lewis Carroll.

De foto is gemaakt door zijn Luikse vrouw, Régine Mahaux, al jaren de huisfotografe van de familie Trump. Mahaux maakte het eerste officiële portret van first lady Melania Trump.

‘I love her’, zegt Van Wassenhove over zijn tweede vrouw. ‘Ze is een Europese mondiale vrouw, une femme du monde. Ze woont in Parijs, heeft een uitgebreid netwerk in de VS en kreeg een goede opleiding. Zij is de enige die foto’s van mij maakt.’

Van Wassenhove en Mahaux waren vorig jaar het enige Belgische echtpaar op het kerstdiner van de Trumps, samen met 500 anderen. ‘Ik weet dat het delicaat is om iets positiefs te zeggen over iemand die door 90 procent van de media de grond wordt ingeboord, maar ik heb respect voor Trumps individualistisch visionair gedrag. Zijn ideeën spreken me minder aan - ik ben een man van duurzaamheid, milieu is belangrijk voor mij - maar ik hou wel van mensen die hun nek uitsteken, niet afwijken van hun visie en hun doel, ook al stort de wereld in. Ze mogen wel niet onbeschoft zijn.’

Van Wassenhove, van opleiding burgerlijk ingenieur bouwkunde, schermt zich af van de media en geeft geen interviews. Slechts na jaren aandringen stemde hij toe te spreken over de aanslepende geruchten dat zijn bedrijf te koop staat.

1.190
gevangenen
De nieuwe gevangenis in Haren zal 1.190 gevangenen kunnen huisvesten.

‘We hebben de markt besnuffeld. Dat klopt. We hebben ons afgevraagd of het niet beter zou zijn om met een partner te groeien, gezien de grote projecten die we doen. Ik ben 70. Ik ga niet werken tot mijn 90. Maar ik heb moeten vaststellen dat we ondanks 20 jaar constante groei en een vrij degelijke bedrijfswinst niet op onze waarde worden geëvalueerd. In tegenstelling tot start-ups, webhostingbedrijven die na een korte tijd al 1,5 miljard waard zijn. Voor Ablynx werd 3,8 miljard betaald! Voor een pakje papier vol curves en beloftes. Beloftes over dingen die ze pas over zoveel tijd gaan leveren. Mijn conclusie was dat men niet meer het juiste geld aan de juiste duurzaamheid geeft. Het is een hol woord geworden. Net als innovatie. Maar wij doen wel degelijk aan innovatie.’

Gent-Brussel in 7 minuten

Het plan om samen te gaan met een partner is niet meer aan de orde, zegt hij. ‘Maar je weet natuurlijk nooit. Iedereen is te koop. Of ik nog tien jaar standalone kan blijven? Dat zal afhangen van het pad dat we kruisen met iemand.’

‘Vandaag is er niets. Noch mijn eigen kinderen noch mijn stiefkinderen zijn geïnteresseerd. Waarom? Het is een lastige business. Bovendien zijn het geen ingenieurs. Op een advocatenkantoor ben je het best jurist. Om contracting te doen in de bouw ben je bij voorkeur ingenieur. Je moet een baas hebben die ook techneut is. Toen jullie binnenkwamen, had ik een gesprek over enkele onmogelijke contracten. Ik heb gezegd: let op. Dat is mijn taak. Je moet er bovenop zitten. Maar vraag me niet de laatste details.’

Van Wassenhove noemt zichzelf een creatieveling met passie, iemand met een droom, maar tegelijk een realist. Hij praat gedreven, van de hak op de tak. Een ideaal persoon voor een TED-talk.

Meer dan twintig jaar geleden lanceerde hij de idee om een snelle expresmetro - een glijmetro in een koker van 2,5 meter diameter - te bouwen tussen Brussel en de belangrijkste Belgische steden, een soort gewestelijke expresnet onder de grond. Gent-Brussel in 7 minuten. Zijn motto: bovengronds zit het vol, dus moeten we het ondergronds zoeken. ‘We stonden ver met ons plan. Maar de toenmalige NMBS-baas Etienne Schouppe schoot het af’, zegt Van Wassenhove.

‘We hebben nood aan echte staats lui die politiek niet als een job maar als een ideaal zien. Er zijn te weinig mensen die zich smijten, de boel willen omgooien en er willen voor gaan’. ‘We hebben ons afgevraagd of het niet beter zou zijn om met een partner te groeien. Ik ben 70. Ik ga niet werken tot mijn 90. Maar ik heb moeten vaststellen dat niet op onze waarde worden geëvalueerd.’
Johan Van Wassenhove
Eigenaar en voorzitter van bouwbedrijf Denys

‘Hij noemde het een belachelijk project van een betonboer en het onderwerp werd op de dagorde van de raad van bestuur afgevoerd. De Lijn, de TEC en de MIVB waren er wel voor te vinden. We hadden al een joint venture met het Franse Alstom, dat treinstellen wilde leveren. Het was eigenlijk hetzelfde als wat Elon Musk nu in Los Angeles doet met zijn hogesnelheidsnetwerk, waarbij auto’s in een ondergrondse tunnel tegen topsnelheden van punt a naar punt b worden gestuurd.’

Van Wassenhove liet het niet aan zijn hart komen en bleef broeden op manieren om het mobiliteitsprobleem op te lossen. In 2004 kwam hij met een nieuw revolutionair idee op de proppen: een ondergrondse ‘containermover’ om containers in de haven van Antwerpen van linker- naar rechteroever te versluizen en ze daar via schachten te verbinden met de containerterminals. De buizenpost voor containers zou 5.500 containers per dag kunnen verwerken. Maar een transporteconoom en adviseur van toenmalig Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) vond het te belachelijk voor woorden. Ook de vrachtwagenlobby was tegen en het doorkruiste de studies voor - jawel - Oosterweel.

Voor Colruyt ontwierp hij een 5 kilometer lang ondergronds goederentransportsysteem tussen hun drie opslagplaatsen in Halle. ‘Ze hebben het uiteindelijk niet uitgevoerd. Ze wilden subsidies. Ze zijn alleen groen als ze betaald krijgen van de staat. Het project was toen volledig in lijn met de Kyotonorm. Mijn probleem is dat ik vaak met ideeën afkom die pas dertig jaar later realistisch zijn.’

Bouwen als een mol

Vandaag bouwt hij een iets minder surrealistisch gebouw: de gevangenis van Haren bij Brussel. Een dorp van 12,5 hectare bijna met elf gebouwen voor 1.190 gevangenen. De grootste bouwwerf in België. Een contract van 320 miljoen euro. Bouwtijd: 42 maanden.

‘Zes grote groepen hadden zich aangeboden, maar men heeft ons onderschat’, zegt Van Wassenhove fier. ‘Twee weken voor het indienen van het dossier haalden we het Spaanse FCC binnen als partner. We hadden het beste dossier. Zowel wat prijs als concept betreft. De Regie der Gebouwen wou af van het negentiende-eeuwse stervormig Ducpétiaux-model met bewakers in het midden - not done anymore - en dat hadden we mooi gevolgd. Een grote concurrent - ik ga de naam niet noemen - had bij de tweede selectie nog vlug een ontwerp gemaakt op basis van onze tekeningen. Gelukkig heeft men dat niet aanvaard. Na zes jaar zijn we eindelijk kunnen beginnen.’

Denys is bezig met de bouw van de gevangenis van Haren bij Brussel. Een dorp van 12,5 hectare met elf gebouwen, de grootste bouwwerf in België. ©rv

Van Wassenhove is ook fier op zijn contract voor de bouw van een koelwatersysteem voor de nieuwe kernreactor van het Britse Hinkley Point. ‘Als bescheiden speler werken we daar met de big people of the world. We zijn de enige met onze betonfabriek Socea die de gespecialiseerde buizen daarvoor kan bewerken. We doen nu een raming voor een nog groter project in India.’

Ook met zijn drie jaar geleden ontworpen ‘wallslotrobot’ heeft Van Wassenhove grootse plannen. Volgens hem is dit semi-automatische systeem om ondergrondse constructies zoals parkings of stations te bouwen zonder grote bovengrondse hinder - als een mol - een troef in dichtbevolkte stadcentra. ‘De slotrobot kan vanuit een kleine ruimte tot 30 meter diep verticale schachten bouwen. Hij was ontworpen voor werken in droge gronden, zoals in Brussel. Nu hebben we samen met een grote internationale machinefabrikant een robot ontwikkeld die kan werken in natte bodem. De eerste machine komt volgend jaar op de markt. De bedoeling is die te gebruiken voor het bouwen onder bestaande infrastructuur met een minimale impact. Voor de aanleg van sporen onder bestaande sporen, zoals tussen het Brusselse Noord- en Zuidstation, of de bouw van een parking onder de Zavel.’

Even een paalwoning

Kustappartementjes bouwen interesseert me niet. Geld is niet alles. Ik wil iets neerzetten waar mensen naar kunnen kijken. Dat geeft onze werknemers ook perspectieven. Hier heb je geen burn-outs.

‘Werken als bouwonderneming voor vastgoedmensen, daar word je niet vrolijk van’, zegt Van Wassenhove. ‘Het geld blijft bij de promotoren hangen. We hebben onze eigen vastgoedpoot, Foremost Immo, waarmee we vooral investeren in nicheprojecten die met stadsinbreiding te maken hebben. Daar komen specialiteiten als restauratie en fundatietechnieken aan te pas.’

‘In Antwerpen rondden we zopas de restauratie af van de 500 jaar oude neogotische Handelsbeurs, waar ook een hotel en een restaurant worden aangebouwd. Om de ondergrondse parking te bouwen werd het historische gebouw via speciale fundatietechnieken 3 millimeter opgetild om funderingspalen te kunnen injecteren. Het gebouw werd even een paalwoning.’

In Luik investeert Denys in de herbestemming van het Montefiori-gebouw, een oude universiteitssite die kantoren, studentenhomes en commerciële ruimtes zal huisvesten. In Luxemburg-stad legt Denys de laatste hand aan le Cloître, een klooster met muren van de 8ste eeuw dat tot een residentieel project wordt omgevormd.

‘Dat zijn projecten met een ziel, waar we iets speciaals van maken. Waar innovatie aan te pas komt. We hebben robots voor steenhouwerij en automatische las- en zandstraalinstallaties, maar ook steenhouwers, tunnelbouwers, lasspecialisten en ingenieurs in dienst. Kustappartementjes bouwen interesseert me niet. Geld is niet alles. Ik wil iets neerzetten waar mensen naar kunnen kijken. Dat geeft onze werknemers ook perspectieven. Ik hang ze voortdurend een wortel voor de neus, een nieuwe uitdaging. Hier heb je geen burn-outs.’

Lasagnestructuur

Over de economie en de politiek is Van Wassenhove niet optimistisch. ‘Er is een enorme discrepantie tussen de beurs, die normaal een waardemeter moet zijn van de economie, en de echte intrinsieke economie. België en Europa gaan gebukt onder een politieke agenda. We maken geen fundamentele keuzes, beslissingen worden constant uitgesteld. De meerlagige lasagnestructuur en de eindeloze versnippering van bevoegdheden weegt enorm op de besluitvorming.’

‘We hebben nood aan echte staatsmannen of -vrouwen, die politiek niet als een job maar als een ideaal zien. Er zijn te weinig mensen die zich smijten, de boel willen omgooien en ervoor willen gaan. Dat lanterfanten - kijk naar de eindeloze energie- en mobiliteitsdiscussies - dat verkeerd comfortgevoel dreigt ons mee te zuigen in een langdurige recessie als in Japan.’

‘Ik zeg altijd: beter een minder goed plan, dan geen plan. Het zal nooit 100 procent zijn. De wereld verandert in turbosnelheid. Een plan dat nu goed is, is dat over vijf jaar misschien niet meer en omgekeerd. Veel mensen zijn bekrompen, kleinburgerlijk en kortzichtig. De Vlaming zeker, schrijf dat maar op.’

‘Vandaar een foto met een konijn in mijn jaarrapport. Wonderland hé. Het was een wild konijn. Maar op mijn arm sliep het. Ik boezem rust in, zegt mijn vrouw.’

Puur Belgisch

Van Wassenhove woont afwisselend in Zevergem, in Luik in een gerestaureerde watermolen van zijn vrouws overgrootvader, in Parijs en in Brussel. ‘Mijn moeder was huisvrouw, mijn vader paswerker. Ik heb het niet meegekregen zoals een De Nul of Cordeel.’ Hij begon zijn carriëre bij Nobels Peelman en Fabricom. ‘Maar mijn ambitie was general manager te worden en in 1988 ben ik begonnen bij Denys, toen onderdeel van het huidige Vinci.’
‘Denys was virtueel failliet. Toen ik de eerste cijfers zag, dacht ik: ik heb hier een serieuze fout gemaakt. Ik ben beginnen te herorganiseren, herstructureren, mensen te ontslaan en aan te werven. Ik heb het bedrijf geacademiseerd. Er waren twee ingenieurs, de rest waren autodidacten. Het volgende jaar maakten we winst en in 1991 vroeg ik aan Vinci om Denys over te nemen. Na jarenlang gezaag is het me in 2000 eindelijk gelukt. We haalden toen 50 miljoen omzet.’
‘Nu is het een echt ingenieursbedrijf. Samen met twaalf managers heb ik een managementbuy-out gedaan. Ik heb het grootste pakket in handen, samen met twee vrienden. We zijn puur Belgisch. Besix zegt dat ook, maar het is voor de helft Egyptisch. Toen we het kochten, zei ik: heren over tien jaar doen we vijf keer meer. En dat is gelukt. We hebben 1.800 werknemers, van wie 750 in België werken. Goed voor een omzet van 400 miljoen euro.’ Denys heeft de coronacrisis goed doorstaan. ‘In België en Frankrijk verloren we een halve maand omzet, maar in de rest van Europa, Afrika en het Midden-Oosten werd geen enkele werf stilgelegd. Vanaf juni zitten we weer in 100 procent modus. Toplui en hoge kaderleden leverden enkele weken loon in. De arbeiders en bedienden konden rekenen op tijdelijke werkloosheid.’ Van Wassenhove rekent dit jaar op meer bedrijfsresultaat dan vorig jaar. Details wil hij niet kwijt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud