De gestrande toren van Kuifje aan Brussel-Zuid

©Tim Dirven

De ontwikkelaar Atenor zet zijn plannen voor een nieuwe kantoortoren in de 'Kuifje-blok' aan Brussel-Zuid stop. Daardoor loopt de herwaardering van de doodse stationswijk opnieuw vertraging op.

Wie met de Thalys of de Eurostar naar België reist, botst bij het verlaten van Brussel-Zuid al tien jaar op een braakliggend terrein. Dat zal nog even zo blijven. Het grote bureaucomplex Victor, dat de beursgenoteerde ontwikkelaar Atenor daar al jaren wil bouwen, loopt opnieuw forse vertraging op.

Atenor nam het perceel in de Kuifje-blok, vernoemd naar het enorme Kuifje-bord op het dak van de aanpalende stripuitgeverij, in 2007 over van de NMBS. Een jaar later gooide de ontwikkelaar zijn lap grond samen met de oude drukkerij die BPI Real Estate (een dochter van de beursgenoteerde bouwgroep CFE) had gekocht. Daar kwam nog een kantoorgebouw bij van de Nederlandse ontwikkelaar Breevast, die zich in 2009 terugtrok uit Victor.

Op het samengevoegde terrein planden de ontwikkelaars aanvankelijk drie torens met een totale oppervlakte van 120.000 vierkante meter kantoren. Daarvoor vroegen ze in 2010 voor het eerst een stedenbouwkundige vergunning aan. Van bij het begin lokte het project, dat zich op het grondgebied van de gemeenten Anderlecht en Sint-Gillis bevindt, grote weerstand uit. Buurtbewegingen verzetten zich tegen de komst van extra kantoren en een nieuwe megatoren in de doodse buurt. Een van de grote tegenstanders was Alain Maron, voormalig Ecolo-gemeenteraadslid in Sint-Gillis en vandaag als Brusselse minister van Leefmilieu de sterke man van de hoofdstedelijke groenen.

Door het grote verzet en de wijzigende eisen van de overheid moesten Atenor en BPI hun plannen de voorbije tien jaar liefst vijf keer aanpassen. Keer op keer daalde het aandeel bureaus ten voordele van woningen. De drie geplande torens, waarvan de hoogste de top van de naburige Pensioentoren (150 meter) zou benaderen, vervelden in de loop der jaren tot één kantoortoren. 'Le scandale bruxellois' noemde Atenor-CEO Stéphan Sonneville, die de trage vergunningsprocedures in het Gewest hekelt, Victors slakkengang.

Ik ben a priori geen voorstander van een torengebouw.
Rudi Vervoort
Brussels minister-president

Deze week kwam er opnieuw beweging in het politieke verhaal. De Brusselse regering keurde het Richtplan van Aanleg (RPA) voor de Zuidwijk in eerste lezing goed. In het kader van dat plan eist de regering, inclusief Ecolo, minder kantoorruimte in de Kuifje-blok. De toren zelf schiet de regering niet expliciet af. Minister-president Rudi Vervoort (PS) wil het concept via een openbaar onderzoek voorleggen aan de Brusselaars, al maakte hij geen geheim van zijn persoonlijke mening. 'Ik ben a priori geen voorstander van een torengebouw.'

De essentie

  • De ontwikkelaars Atenor en BPI Real Estate willen al jaren een grote kantoortoren bouwen achter het Brusselse Zuidstation.
  • Maar de plannen botsen keer op keer op protest in de buurt en de politiek.
  • De ontwikkelaars gooien hun plan nu voor de vijfde keer helemaal om en laten de toren vallen.
  • Zo hopen ze Proximus als nieuwe huurder binnen te halen.

Atenor heeft de piste van de ene toren echter al maanden verlaten. Bij de voorstelling van zijn jaarresultaten in maart kondigde Atenor aan dat het een nieuwe variant bestudeert 'gezien het huidige gebrek aan politieke en administratieve consensus over het project, dat al vele malen werd herwerkt'. 'Er komt geen toren', bevestigt Sonneville aan De Tijd. 'Wij vinden dat je in de buurt van een treinstation zoveel mogelijk moet bouwen, maar de meerderheid van de regering, en vooral Ecolo, wil dat niet.'

Proximus

Atenors nieuwe project is op maat gesneden van Proximus, momenteel de meest gegeerde bruid in de Brusselse vastgoedwereld. Het telecombedrijf kondigde vorig jaar aan weg te trekken uit zijn hoofdzetel aan het Noordstation. Het zoekt een bedrijf dat de twee torens in de Noordwijk wil herontwikkelen of een nieuwe hoofdzetel op een andere plek aanbiedt.

Move'Hub, de nieuwe naam van Victor, is een van de dossiers die Atenor bij Proximus indiende. Met een oppervlakte van 56.000 vierkante meter wordt Move'Hub de helft kleiner dan het eerste ontwerp uit 2012. Maar de 42.000 vierkante meter bureauruimte voldoet precies aan de wensen van Proximus. Omdat het telecombedrijf op zijn nieuwe hoofdzetel een 'campusgevoel' wil creëren, moet Atenor de geplande toren sowieso omvormen tot een horizontaal kantoorgebouw, dat ook woningen en winkels omvat.

Het nieuwe project botst meteen op weerstand. Net voor de uitbraak van de coronapandemie sloot de ontwikkelaar een deal met het Brusselse overheidsagentschap Citydev. In opdracht van de ontwikkelingsmaatschappij zouden Atenor en BPI ook 102 gesubsidieerde woningen en 32 woningen voor de privémarkt bouwen. De vergunningen moesten dit jaar binnen zijn. Maar het nieuwe Move'Hub bevat maar 11.000 vierkante meter woningen, een derde minder dan afgesproken met Citydev.

De Brusselse ontwikkelingsmaatschappij, die onder vuur ligt omdat er in het gewest te weinig betaalbare woningen bij komen, reageerde woest op de krimp van Atenor. Wellicht zullen de ontwikkelaars Citydev een schadevergoeding betalen of de beloofde woningen elders in de wijk bouwen.

Er komt geen toren. Wij vinden dat je in de buurt van een treinstation zo veel mogelijk moet bouwen, maar de meerderheid van de regering, en vooral Ecolo, wil dat niet.
Stéphan Sonneville
CEO Atenor

De Brusselse regering was evengoed in haar gat gebeten omdat Move'Hub een bijna zuiver bureaucomplex wordt. Dat past niet in het Richtplan van Aanleg, dat de strategisch gelegen Zuidwijk wil opwaarderen van een monofunctionele kantoorbuurt tot een woonvriendelijk station ('gare habitante') met een 50/50-mix tussen kantoren en appartementen.

Tot grote ergernis van Atenor zat het Richtplan van Aanleg (RPA) jaren geblokkeerd door de onzekere toekomstplannen rond de NMBS-hoofdzetel. Vorig jaar besliste de spoormaatschappij uiteindelijk om haar nieuwe centrale te bouwen aan de andere kant van het Zuidstation. Bij die wedstrijd verloor Atenor het pleit tegen een consortium rond zijn eeuwige rivaal Immobel en Victor-partner BPI. Zij mogen ook duizenden woningen bouwen op andere NMBS-gronden in de Zuidwijk.

Atenor-CEO Sonneville hoopt in 2023, 16 jaar na de aankoop van zijn grond, de vergunning voor Move'Hub te krijgen. Ten vroegste in 2025 zou het nieuwe kantorencomplex de deuren openen. De grote vraag is wat er gebeurt als Move'Hub de strijd om Proximus verliest. Door de groeiende populariteit van thuiswerken dreigt het nieuwe gebouw in dat geval amper huurders te vinden. Dan kan Atenor een nieuw hoofdstuk aan Victors stripverhaal breien.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud