'Je mag Oosterweel niet herleiden tot een PFOS-stort'

©SISKA VANDECASTEELE

Lantis, de bouwheer van de Oosterweelwerken rond Antwerpen, trok al 63 miljoen euro uit om de grond te verwerken die vervuild werd met gevaarlijke PFOS-chemicaliën. Zonder een samenwerkingsovereenkomst met het chemiebedrijf 3M, verantwoordelijk voor die vervuiling, zou het kostenplaatje 100 miljoen euro hoger liggen, zegt Lantis-CEO Luc Hellemans.

Sinds in Zwijndrecht, vlak bij de vestiging van het chemiebedrijf 3M, de voorbereidende werken voor de aanleg van de Scheldetunnel zijn begonnen, neemt bij de omwonenden de onrust toe over de hoge concentratie van PFOS-chemicaliën in de grond.

PFOS is een chemische stof die water-, vet- en vuilafstotend is. Die en aanverwante stoffen werden jaren gebruikt in tapijten en textiel, maar ook in teflon of plakband. PFOS is nauwelijks afbreekbaar en kan in te hoge dosissen bij mensen de hormoonbalans verstoren en het risico op kanker doen toenemen.

De essentie

  • Lantis, de bouwheer van het Oosterweeltraject, moet extra maatregelen treffen, omdat in bepaalde zones hoge concentraties van de giftige PFOS-chemicaliën zijn gevonden.
  • De grond met de hoogste concentraties wordt ingekapseld, zodat die niet in het grondwater kunnen sijpelen. Grond met lagere concentraties wordt op de werf gebruikt, onder meer voor de bouw van bermen.
  • Lantis benadrukt dat alle verontreinigde grond op de werf blijft en niet wordt uitgevoerd naar elders in het land.
  • De kostprijs van de extra maatregelen bedraagt 63 miljoen euro. Als geen samenwerkingsovereenkomst was gesloten met 3M, dat de vervuiling veroorzaakte, zou het kostenplaatje 100 miljoen hoger hebben gelegen.

Tot begin jaren 2000 gold de Zwijndrechtse fabriek van 3M - bekend van de Scotch-plakband en de Post-It-briefjes - als een van de grootste producenten van PFOS. De grond op en rond de 3M-site liep de zwaarste vervuiling op.

'Zoals opbergen van nucleair afval'

Dat heeft ook gevolgen voor het Antwerpse Oosterweeltraject, waarvan de Scheldetunnel vlak bij de 3M-fabriek als een cruciale schakel wordt gezien. Lantis, de bouwheer van Oosterweel, moet extra maatregelen nemen om de verontreinigde grond die bij de graafwerken naar boven komt te verwerken.

De grond afvoeren naar andere plaatsen in Vlaanderen is niet aan de orde, herhaalden Lantis-CEO Luc Hellemans en Anthony Casteels van het aannemersconsortium Rinkoniên dinsdag tijdens een persconferentie.

Vervuilde grond met PFOS-concentraties van 70 microgram per kilogram of meer wordt ingekapseld met een drievoudige folie: bentonietmatten die even ondoordringbaar zijn als een kleilaag, een speciale plastic lining die moet worden dichtgelast en nog een drainagemat. Die beschermlagen moeten vermijden dat de toxische stof in het grondwater terechtkomt.

De raad van bestuur van Lantis heeft een schadeclaim tegen 3M overwogen. Maar hij zag daarvan af omdat er onvoldoende wettelijke basis voor bestond.
Luc Hellemans
CEO Lantis

'Je kan het een beetje vergelijken met het opbergen van nucleair afval', zegt Hellemans. 'Grond met lagere PFOS-concentraties zal zonder de drievoudige beschermlaag in de werfomgeving worden gebruikt, bijvoorbeeld voor de bouw van bermen. De afdekking gaat 100 jaar mee, even lang als de weginfrastructuur die we bouwen.'

Samenwerking met 3M

De kostprijs voor de verwerking van de vervuilde grond wordt op 63 miljoen euro geschat. Maar het prijskaartje voor Lantis had 100 miljoen euro hoger gelegen, als het ruim twee jaar geleden geen samenwerkingsovereenkomst had gesloten met 3M, zegt Hellemans. De gronden met de hoogste PFOS-concentraties zullen worden gestockeerd op de terreinen van 3M, waar Lantis ook een installatie heeft geplaatst om gebruikt grondwater te zuiveren. Zelf beschikt Lantis niet over voldoende ruimte om een gelijkaardige zuiveringsinstallatie te plaatsen, klinkt het.

Luc Hellemans, de CEO van Lantis. ©katrijn van giel

Hellemans begrijpt dat de samenwerking met 3M, dat aan de basis van de vervuiling ligt, opmerkelijk is. 'Onze raad van bestuur overwoog aanvankelijk een claim, maar zag daarvan af omdat er onvoldoende wettelijke basis voor bestond.'

Nieuwe normen

Voor de verwerking van de gronden op Linkeroever hanteert Lantis de milieunormen die het drie jaar geleden uitwerkte met de afvalstoffenmaatschappij OVAM en de Grondbank, de bodembeheerder van de Vlaamse overheid. Intussen zijn die regels verstrengd. De nieuwe streefnorm voor hergebruik buiten een werfzone is nu 3 microgram PFOS per kilogram in plaats van 8.

Als we zouden moeten stoppen voor PFOS, moet je eigenlijk overal voor stoppen in Vlaanderen.
Luc Hellemans
CEO Lantis

'Voor de andere geplande werken aan het traject, zoals de Oosterweelknoop of de R1 aan de rechteroever van de Schelde, zullen we meteen die aangepaste normen gebruiken,' vertelt Hellemans.

Hij hamert erop dat Lantis de omgeving beter zal achterlaten dan toen de werf werd opgestart. 'Je mag Oosterweel niet herleiden tot een PFOS-stortplaats. Dat er obstakels gingen komen, was niet onverwacht bij een werf van deze omvang. Als we zouden moeten stoppen voor PFOS, moet je eigenlijk overal voor stoppen in Vlaanderen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud