Advertentie
Advertentie

'3M al jaren op de hoogte van PFOS-vervuiling in Zwijndrecht'

De 3M-vestiging op de Antwerpse Linkeroever kampt met een zware historische vervuiling.

De chemische vervuiling rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht blijft beroering veroorzaken. 'Als men de mensen wil geruststellen, moet men meten waar ze aan blootgesteld worden.'

'Ik ben enorm geschrokken dat de chemische vervuiling door 3M op de Antwerpse Linkeroever - waar nu de Oosterweelwerken plaatsvinden - zo ver buiten de fabrieksterreinen in de grond en in het grondwater is verspreid'. Dat zegt Wim De Coen van het Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA), dat in de EU chemische stoffen van bedrijven onder meer checkt op hun veiligheid.

De gemeente Zwijndrecht sloeg woensdag alarm over de ernstige PFOS-vervuiling op zijn grondgebied. De burgemeester had bodem- en grondwaterstalen laten nemen. Daaruit blijkt dat de PFOS-waarden 7 tot 27 keer de normale waarden overschrijden. De burgemeester zegt een brief te zullen schrijven naar Vlaams minister van Leefmilieu Zuhal Demir (N-VA) en Vlaams minister van Volksgezondheid Wouter Beke (CD&V). Hij wil weten of de mensen nog groenten uit hun tuin mogen eten of de boer zijn melk nog kan verkopen. Hij vraagt een grootschalig gezondheidsonderzoek. Het kabinet van Beke heeft de brief nog niet ontvangen en vindt het te vroeg om te reageren.

Wim De Coen was in 2000 als onderzoeker en later als jonge prof biochemie aan de universiteit Antwerpen betrokken bij het onderzoek naar de PFOS-vervuiling van de 3M-fabriek. PFOS is een chemische niet-afbreekbare stof die in allerlei producten - waterafstotende kledij, anti-aanbaklagen van pannen, schuim van brandblussers, verf, lippenstift, zonnecrème, tandpasta, mascara, voedselverpakking - werd verwerkt omdat ze water, vuil en vet afstoot.

De Coen stelde toen samen met zijn team een zware PFOS-vervuiling vast in het natuurgebied Blokkersdijk naast de 3M-fabriek 'Onze eerste metingen - ik was toen postdoconderzoeker in de VS - werden enorm in twijfel getrokken. Maar 3M besliste nadien wel snel om met de productie van PFOS te stoppen, ook al was er toxicologisch nog niet zo veel bekend over de schade die PFOS aanrichtte. Ik kan niet bewijzen dat 3M wist van de vervuiling en de impact, maar het zou me sterk verwonderen mocht het niet op de hoogte zijn geweest.'

Lage vaccinatierespons

Nu tonen studies aan dat PFOS onder meer een impact heeft op het immuunsysteem en de vaccinatierespons van de mensen. 'Mensen met hoge PFOS-waarden in hun bloed hebben een lagere vaccinatierespons. Hun immuunsysteem reageert minder goed op vaccins. Het resultaat is minder ‘bescherming’ door een vaccin. In tijden van covid kan dat tellen.' PFOS zou bij hoge concentraties ook leverschade veroorzaken, schadelijk zijn voor de voortplanting, de hormoonbalans verstoren en een verhoogd risico op kanker geven.

Als ex-onderzoeker snapt De Coen niet goed waarom 3M - dat jarenlang tonnen PFOS-produceerde in fabrieken in de VS en in Antwerpen - de vervuiling in de afgelopen 20 jaar nooit deftig heeft aangepakt. 'Ik weet niet wat ze weten of niet weten, maar ze waren zeker al jaren op de hoogte van de PFOS-vervuiling in Blokkersdijk.'

Mensen met hoge PFOS-waarden in hun bloed hebben een lagere vaccinatierespons. In tijden van covid kan dat tellen.
Wim De Coen
Hoofd 'hazard assessment' bij het Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA)

De Coen geeft toe dat saneren geen makkelijke opdracht is. 'Het enige wat je kan doen, is afgraven en als gevaarlijk afval opbergen. Dat kost veel geld. Saneren kan niet, omdat er geen biologische mechanismes bekend zijn die de verbinding tussen koolstof en fluor - de bouwstenen van PFOS - verbreken. Dat is de reden waarom de EU aan een voorstel werkt om alle PFOS-gerelateerde stoffen te verbieden. Ik ben blij dat we PFOS in 2010 als een 'persisent organic pollutant', een persistente organische verontreinigende stof of 'forever chemicals' internationaal hebben kunnen labelen.'

Meten zoals Umicore

De enige manier om het probleem systematisch aan te pakken is meten, zegt De Coen. 'Meten is weten. Zoals dat nu gebeurt met de meting van de loodwaarden bij de mensen die rond de fabriek van Umicore in Hoboken wonen. Je moet de PFOS-waarden meten in het bloed van de mensen die in het dorp wonen en aan hoeveel PFOS ze worden blootgesteld. Via de grond in de tuinen, het grondwater en desnoods de eieren. Dat moet je vergelijken met normale waarden. Dat is de enige manier om de mensen een beeld te geven van de mogelijke risico's.'

Demir liet dinsdag weten dat 3M moet opdraaien voor de sanering. De kosten zijn moeilijk in te schatten, maar volgens De Coen is het logisch dat 3M gevraagd wordt zijn verantwoordelijkheid op te nemen voor de historische vervuiling. 'Wat verder van belang zal zijn, is te onderzoeken welke andere PFOS-varianten nog voorkomen in de buurt van de fabriek.

Minnesota

In de VS kreeg 3M al meerdere claims wegens zware PFOS-gerelateerde vervuilingen in en rond zijn fabrieken in Minnesota en Alabama. In Alabama spendeerde 3M al 100 miljoen dollar aan de opkuis van PFOS en PFAS-vervuiling in en rond zijn fabriek en werd met de autoriteiten overeengekomen om nog 'veel meer te betalen'. In 2018 ging 3M in Minnesota akkoord om 850 miljoen dollar uit te trekken voor de 'schoonmaak' van het met PFOS vervuilde grondwater.

3M: 'Blootstelling had geen impact op gezondheid werknemers'

  • 3M zegt op zijn site in Antwerpen te voldoen aan de geldende regelgeving. 'We voeren regelmatig bodemonderzoeken uit onder toezicht van OVAM en we blijven investeren in milieutechnologieën. We voeren op onze site een saneringsplan uit dat in 2009 door OVAM werd goedgekeurd.'
  • 'In 2019 zijn we in overleg met de Vlaamse regering begonnen met de uitbreiding van het toepassingsgebied van het bodemonderzoek van 2006 en werd besloten ook de omgeving rond de 3M-site mee te nemen in het onderzoek.'
  • 'Tientallen jaren van onderzoek naar de gezondheid van onze werknemers heeft geen negatieve gezondheidsresultaten vastgesteld als gevolg van een blootstelling aan PFOS.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud