3M, de chemische duizendpoot die Zwijndrecht vervuilde

De vestiging van 3M in Zwijndrecht. ©Photo News

In het oog van de PFOS-storm die door Zwijndrecht en omgeving raast, staat één partij die voorlopig opvallend stil blijft: het chemiebedrijf 3M.

3M zag het levenslicht in 1902, in het gehucht Two Harbors in de noordelijke Amerikaanse staat Minnesota. Het bedrijf kreeg de van drie M'en voorziene naam Minnesota Mining and Manufacturing mee, en begon het leven met een vergissing.

De stichters waren van plan met hun kleinschalig mijnbedrijfje naar korund te graven, een grof mineraal dat gebruikt werd om schuurpapier en slijpschijven te maken. Het mineraal dat ze boven spitten, bleek anorthosiet te zijn, een zo goed als waardeloze steensoort. Het leek een vroegtijdig einde te betekenen voor het bedrijf, maar de lokale industrieel Lucius Ordway besloot geld te stoppen in de onderneming en er een nieuwe draai aan te geven. Met geïmporteerde mineralen kon 3M een tweede start nemen, die algauw wel succesvol bleek.

De essentie

  • 3M werd opgericht in 1902, in de Amerikaanse staat Minnesota. De drie M'en staan voor Minnesota Mining & Manufacturing.
  • Het bedrijf startte als een producent van schuurpapier, maar verbreedde al snel de blik naar meer. Veel meer. Vandaag rollen er meer dan 55.000 producten van de band voor een hele waaier aan sectoren en particulieren.
  • Voor een chemisch product dat textiel moest beschermen tegen vlekken, maakte het bedrijf de chemische stof PFOS. Ook in de Belgische fabriek in Zwijndrecht, die in 1663 uit de grond werd gestampt.
  • PFOS werd in de vroege jaren '00 gaandeweg uitgefaseerd, maar de vervuiling is voor eeuwig.

Het succes van de schuurmiddelen resulteerde in groei, en nieuwe mensen brachten nieuwe inzichten. De ingenieurs van 3M stonden door de jaren aan de wieg van een waslijst aan producten voor een even brede waaier aan sectoren. Van plakband en post-its tot coatings voor elektronica of wraps om auto's mee in te pakken, 3M doet het allemaal. Het bedrijf heeft naar eigen zeggen meer dan 55.000 producten op de markt, die terug te vinden zijn bij consumenten thuis, op kantoor, in fabrieken of in ziekenhuizen. De kans is groot dat u dagelijks in contact komt met producten waar 3M op een of andere manier een hand in heeft gehad.

3M begon eigenlijk met een vergissing: het mijnbouwbedrijfje met grote ambities delfde het foute mineraal op.

Vandaag is de groep een moloch met 30 miljard dollar omzet en 90.000 werknemers, verspreid over 70 productievestigingen over de hele wereld. Een daarvan is de fabriek in Zwijndrecht.

3M startte in 1963 op in België en groeide gaandeweg uit tot een stevige fabriek met 548 werknemers en een omzet van om en bij 300 miljoen euro. Wat in die fabriek precies wordt gemaakt is niet geheel duidelijk - het bedrijf reageerde niet op onze vragen om uitleg. Op de website worden een kleine 300 producten opgelijst die in Zwijndrecht worden voorbereid of gemaakt.

Wel zeker is dat het bedrijf er jarenlang de chemische verbinding PFOS produceerde voor een productlijn die werd gebruikt om textiel te beschermen tegen vlekken: een coating die bijvoorbeeld op zetels werd gebruikt. Die synthetische verbinding maakt deel uit van de ruimere familie 'forever chemicals' PFAS, die gemeen hebben dat ze zeer moeilijk biologisch afbreken.

In thuisstaat Minnesota schikte 3M een rechtszaak voor 850 miljoen dollar.

Die chemische stoffen hebben 3M een stevige deuk in zijn imago van innovatief uitvindersbedrijf bezorgd. Naarmate duidelijk werd dat sommige PFAS, waaronder PFOS, schadelijk zijn voor milieu en mens, rezen vragen over hoeveel 3M daarover wist. Uit de Amerikaanse rechtszaken die al werden aangespannen rond PFOS-vervuiling bleek dat het bedrijf al sinds de jaren 70 lucht heeft van potentiële risico's. Het duurde tot begin deze eeuw voor 3M, onder druk van een klokkenluider, de productie begon uit te faseren.

Het verhaal heeft, net als de onverwoestbare chemicaliën, een lange staart voor 3M. In de VS worstelt het bedrijf met rechtszaken over PFOS, waarvan er een in 2018 werd geschikt voor 850 miljoen dollar. Ook in Europa, waar de bom nu pas lijkt te barsten, kan de groep weleens rechtszaken verwachten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud