Zwijndrecht slaat alarm over zware PFOS-vervuiling

©SISKA VANDECASTEELE

Na alarmerende berichten over ernstige PFOS-vervuiling door het chemiebedrijf 3M heeft Zwijndrecht bodem- en grondwaterstalen laten nemen op zijn grondgebied. De resultaten zijn verontrustend.

De bodem en het grondwater van de gemeente Zwijndrecht zijn zwaar verontreinigd door PFOS, een chemische stof die niet afbreekbaar is en schadelijk is voor de gezondheid. Uit bodemstalen die burgemeester André Van de Vyver (Groen) op diverse plekken in de gemeente liet nemen, blijkt dat de grondwaarden 7 tot 27 keer de normale waarden overschrijden.

De vervuiling werd veroorzaakt door de nabijgelegen fabriek van het Amerikaanse concern 3M, tot begin jaren 2000 een van de grootste producenten van PFOS. Die stof werd decennia in allerlei producten verwerkt omdat ze water, vuil en vet afstoot. Niet alleen de bodem op en rond de site maar het hele grondgebied van de gemeente liep zware vervuiling op.

Kan onze boer die koeien heeft lopen nog melk verkopen? Kan de groenteboer nog tomaten naar de winkel brengen? Dat willen de mensen weten.
André Van de Vyver
Burgemeester van Zwijndrecht

In drie zones van Zwijndrecht werden waarden gemeten van 39 tot 120 microgram PFOS per kilogram grond. Dat is volgens de experts van het Provinciaal Instituut voor Hygiëne ‘ernstig en verontrustend’. In Nederland geldt 3 microgram als absolute veiligheidsgrens sinds daar drie jaar geleden rond de Chemours-fabriek in Dordrecht zware vervuiling met een aan PFOS verwante chemische stof werd ontdekt.

In Vlaanderen geldt 1,5 microgram per kilogram als ‘gezonde’ streefwaarde. Grond met een concentratie van meer dan 3 microgram kan in Vlaanderen niet zomaar buiten de werf worden hergebruikt. Grond met meer dan 70 microgram beschouwt de Vlaamse afvalstoffenmaatschappij OVAM als te gevaarlijk om er dijken, bermen of wegeninfrastructuur mee aan te leggen. Dat is niet onbelangrijk omdat vlak bij Zwijndrecht de werf van de Oosterweelverbinding ligt, die de ring rond Antwerpen moet vervolledigen. Ook daar is met PFOS vervuilde grond vastgesteld.

Groenten uit eigen tuin

‘We laten zo snel mogelijk een brief naar Vlaams minister voor Leefmilieu Zuhal Demir en haar collega voor Volksgezondheid Wouter Beke vertrekken met de vraag: wat nu?’, zegt Van de Vyver. ‘Mag ik nog groenten eten uit eigen tuin? Dat willen de bewoners weten. Kan onze boer die koeien heeft lopen nog melk verkopen? Of kan de groenteboer nog tomaten naar de winkel brengen? Wat gezondheid betreft, verzoeken we minister Beke met aandrang een grootschalig onderzoek te openen.’

Volgens experts zijn hoge concentraties PFOS erg toxisch. De stoffen komen via bodem- en waterverontreiniging in gewassen en dierlijke voedingsproducten terecht. Door het eten van vlees, vis en schaaldieren, of lokaal geteelde eieren en groente belanden ze bij de mens. Te hoge dosissen kunnen de hormoonbalans verstoren en kunnen een te hoog cholesterolgehalte, groeistoornissen en risico op kanker veroorzaken.

120 microgram
In Zwijndrecht werden waarden gemeten van 39 tot 120 microgram PFOS per kilogram grond.

De burgemeester bereidt stappen voor om eventuele schade van de vervuiling te laten verhalen op de vervuiler. Zuhal Demir (N-VA) liet dinsdag in het Vlaams Parlement verstaan dat 3M verantwoordelijk is voor de sanering van de bodem- en grondwaterververvuiling in de gemeente en op de gronden waar de vervuiling zich heeft verspreid.

Van de Vyver vraagt ook ‘geen enkel verspreidingsrisico toe te laten’ bij de graafwerken op de Oosterweelwerf en wil dat de aanwezigheid van PFOS buiten de werfzone wordt gecontroleerd. 'De PFOS-verontreiniging was al sinds begin de jaren 2000 bekend,' zegt hij, ‘maar de omvang en de mogelijke gevolgen blijken vele malen groter dan werd vermoed. Volgens een beschrijvend bodemonderzoek uit 2006 was er geen vuiltje aan de lucht en werden geen gezondheidsrisico's verwacht. Er waren geen grote redenen om ongerust te zijn'.

In 2019 vroeg het gemeentebestuur van Zwijndrecht aan 3M een nieuw beschrijvend bodemonderzoek te beginnen. Dat is volop aan de gang. Van de Vyver: 'Het zou pas in 2022 afgerond zijn. Ik ben geen specialist, maar ik vind dat vrij lang. Ik denk niet dat we tot dan kunnen wachten om de gezondheidsrisico’s van deze vervuiling in te schatten.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud