Amerikaanse tuinman maakt Bayer 10 miljard euro minder waard

Dewayne Johnson knuffelt een van zijn advocaten na de overwinning tegen Monsanto/Bayer. ©AFP

Een Amerikaanse rechter oordeelde dat de tuinman terminale kanker kreeg na het gebruik van de onkruidverdelger Roundup. Monsanto, dat sinds twee maanden eigendom van Bayer is, moet een boete van 289 miljoen dollar betalen.

Non-Hodgkin lymfoom. Het verdict dat de Amerikaan Dewayne Johnson in 2014 van zijn arts te horen kreeg, was hard. Behandelingen om de lymfeklierkanker onder controle te krijgen sloegen niet aan. Vorig jaar kreeg de man te horen dat er geen hoop op beterschap is en dat zijn dagen geteld zijn.

Johnson, die Monsanto verantwoordelijk achtte voor zijn ziekte, werkte tussen 2012 en 2014 als tuinman voor een schooldistrict aan de Amerikaanse westkust, een veertigtal kilometer van San Francisco. Hij sproeide in die periode honderden liters van de onkruidverdelger Roundup en hij kwam meermaals per ongeluk in contact met het goedje dat al jaren het middelpunt is van een controverse die niemand onberoerd laat.

We zijn trots dat een onafhankelijke jury de boodschap stuurt dat de periode waarin Monsanto Roundup-gebruikers jarenlang kon misleiden voorbij is.
Advocaat van de kankerpatiënt

Centraal staat de vraag of glyfosaat, het hoofdingrediënt van Roundup, kankerverwekkend is of niet. In een eerste van vele rechtszaken heeft Monsanto aan het kortste eind getrokken. Een rechter in Californië oordeelt dat het nagelaten heeft gebruikers te informeren over de gevaren van het herbicide. De rechter ging daarmee in tegen de stelling van het Amerikaanse Environmental Protection Agency dat Roundup als veilig bestempelt en geen beperkingen oplegt voor verkoop of gebruik.

‘We zijn trots dat een onafhankelijke jury de boodschap stuurt dat de periode waarin Monsanto Roundup-gebruikers jarenlang kon misleiden voorbij is en dat het bedrijf veiligheid bovenaan op de prioriteitenlijst moet zetten’, zei de advocaat van Johnson.

Bayer, dat twee maanden geleden de overname van Monsanto afrondde, moet 289 miljoen dollar ophoesten, waarvan 39 miljoen dollar als vergoeding voor Johnson en de rest als boete.

Maar Bayer houdt vol dat Roundup veilig is en gaat in beroep. ‘Die uitspraak verandert er niets aan dat meer dan 800 wetenschappelijke studies vaststellen dat glyfosaat geen kanker veroorzaakt, en dus ook niet de kanker van Johnson’, klinkt het. Het advocatenteam van Monsanto bracht onder andere aan dat het kankertype van Johnson zich over vele jaren ontwikkelt en dat de korte periode tussen het gebruik van Roundup en de diagnose een verband onmogelijk maakt.

Stinkend lijk

10 procent
Beurswaarde keldert
Het aandeel Bayer zakt meer dan 10 procent, waardoor het bedrijf in één klap bijna 10 miljard euro minder waard is.

Voor beleggers kwam het oordeel van de jury als een donderslag bij heldere hemel. Het resultaat is paniek op de beurs. Het aandeel zakt meer dan 10 procent, waardoor het bedrijf in één klap een kleine 10 miljard euro minder waard is.

Dat Bayer erg diep in de buidel moest tasten om Monsanto in te lijven hadden beleggers stilaan verteerd. Maar dat Bayer 66 miljard dollar betaalde voor een bedrijf waar nu ook een stinkend lijk uit de kast valt, is voor velen de druppel. Investeerders vrezen dat dit de voorbode is van meer. In de VS werden intussen al zo'n 4.000 claims ingediend tegen Monsanto. 'Als die allemaal dezelfde uitkomst hebben, dan zou Bayer insolvabel worden', aldus een analist van Barclays. 'Het is evenwel waarschijnlijker dat de schade in beroep wordt ingeperkt of dat het verdict zelfs wordt herroepen.'

Voor de trouwe Bayer-aandeelhouders roept het Roundup-dossier nare herinneringen op aan Lipobay, een cholesterolremmer die kort na een eeuwwissel van de markt werd gehaald nadat tientallen gebruikers ervan waren overleden. Het kostte Bayer uiteindelijk meer dan een miljard om alle claims te vereffenen.

Antwerpse fabriek

Monsanto ontdekte in de jaren zestig dat glyfosaat de fotosynthese bij planten verhindert en de aanmaak van essentiële aminozuren stopzet waarna onkruid afsterft. Roundup is sinds 1974 op de markt. Hoeveel omzet Roundup en consorten opleveren, maakt het bedrijf niet bekend. Maar dat het uitgroeide tot een van de sterproducten van Monsanto is geen geheim. België speelde daarin een belangrijke rol. In de Antwerpse fabriek zijn een paar honderd mensen zeven dagen per week, dag en nacht in de weer om Roundup te brouwen, bestemd voor de Europese en Aziatische markt.

'Waarschijnlijk kankerverwekkend'

De wereldwijde campagnes tegen Roundup en glyfosaat raakten in een stroomversnelling toen de Wereldgezondheidsorganisatie tot de conclusie was gekomen dat glyfosaat ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’ is voor mensen.

Uit gelekte bedrijfsdocumenten – de Monsanto Papers – bleek bovendien dat Monsanto al lang op de hoogte was van de mogelijke gevaren. Er doken berichten op dat het bedrijf achter de schermen meewerkte aan studies pro glyfosaat.

De verwarring en de controverse werden op de spits gedreven toen de Europese voedselveiligheidsautoriteit en het Europees agentschap voor chemische stoffen een totaal andere visie hanteerden dan de WHO en na een analyse van allerhande studies geen direct verband zagen tussen glyfosaat en kanker. Europa verlengde vorig jaar na moeizame onderhandelingen de licentie van Roundup tot 2022, hoewel enkele landen hevig op de rem stonden. In België is de verkoop aan particulieren intussen verboden terwijl het voor landbouwers wel nog steeds voorhanden is.

Bayer boekte vorig 35 miljard euro omzet en 7,3 miljard euro nettowinst. Het bedrijf stootte zijn chemische activiteiten - waaronder een fabriek in Antwerpen - drie jaar geleden af in Covestro. Sindsdien legt het bedrijf, dat aan de basis van de aspirine ligt, zich toe op de ontwikkeling van geneesmiddelen voor mensen en dieren, en op gewasbescherming. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content