Advertentie

Demir dreigt met stilleggen 3M na nieuwe bloedresultaten

©Wouter Van Vooren

Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) laat in een reactie op de resultaten van een bloedonderzoek weten dat haar geduld op is. Ze vraagt 3M om binnen twee dagen zwart op wit te bewijzen dat het de omgeving niet extra belast met bijkomende PFAS-emissies.

Slechts 9 procent van de deelnemers aan een onderzoek naar de impact van de vervuiling rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht had een veilige PFOS-waarde in zijn bloed. Dat heeft het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid dinsdag meegedeeld op een persconferentie. 59 procent van de deelnemers had een PFOS-waarde waarbij op lange termijn gezondheidseffecten te verwachten zijn. Het gaat onder meer om complicaties bij zwangerschappen, cholesterolproblemen, diabetes en immuniteitsstoornissen.

Volgens Bart Bautmans van het Agentschap Zorg en Gezondheid is de blootstellingskorf vol. 'De uitstoot van alle PFAS-componenten moet stoppen', waarschuwde hij, meteen een signaal voor Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) om in actie te komen. In een reactie liet ze weten dat haar geduld op is. Demir vraagt het Amerikaanse bedrijf om binnen twee dagen zwart op wit te bewijzen dat het de omgeving niet extra belast met bijkomende PFAS-emissies in de lucht. Zo niet wil ze een deel van de fabriek laten stilleggen.

Als 3M niet binnen twee dagen reageert, moet het alle productieprocessen die tot uitstoot leiden stopzetten tot het wel het juiste bewijs levert.
Zuhal Demir
Vlaams minister van Omgeving (N-VA)

'We hebben de voorbije twee maanden grote inspanningen geleverd om 3M tot orde te roepen, maar ondanks ons aandringen en een ingebrekestelling wachten we nog altijd op essentiële informatie', zegt Demir. 'Als 3M niet binnen twee dagen reageert, moet het alle productieprocessen die tot uitstoot leiden stopzetten tot het wel het juiste bewijs levert.' Volgens Demir gaat het om een derde van de productieprocessen van de fabriek in Zwijndrecht, die zo'n 548 werknemers telt en om en bij 300 miljoen euro omzet draait.

Moestuin en eieren

In een poging om de impact van de vervuiling van 3M in te schatten werden deze zomer bloedstalen afgenomen bij zo'n 800 mensen die binnen een straal van 3 kilometer van de 3M-fabriek woonden. Het onderzoek spitste zich toe op 13 PFAS-types, de verzamelnaam voor de schadelijke chemische stoffen waarvan PFOS er een is.

Uit het onderzoek komt naar voor dat vier PFAS-types vaker voorkomen in het bloed van de bewoners uit de omgeving van de 3M-site: het gaat om PFOS, PFHxS, PFOA en PFNA. In vergelijking met de rest van de Vlaamse bevolking vielen vooral de hogere waarden voor PFOS en PFHxS op, twee stoffen die vroeger door 3M werden geproduceerd. Andere PFAS-types kwamen veel minder of zelfs helemaal niet voor.

Buurtbewoners die dichter bij de 3M-site wonen hebben hogere PFAS-waarden in hun bloed. Dat geldt ook voor mensen die al langer in de buurt wonen, ten zuidwesten van 3M wonen, grondwater gebruiken om te poetsen of hun moestuin te begieten, of eieren uit eigen tuin eten. Mensen die voor hun beroep, hobby of opleiding in contact komen met bodemdeeltjes moeten ook oppassen.

Hotspot

'De vele milieumetingen in de bodem en het grondwater die de afgelopen periode zijn gebeurd toonden al milieuverontreiniging in de omgeving van 3M aan', zegt onderzoeker Katleen de Brouwere (VITO). 'We stellen nu vast dat er een verhoogde PFAS-belasting is bij de mensen die in de omgeving wonen. De resultaten bevestigen dat dit gebied wel degelijk een hotspot is, waar mensen meer dan elders worden blootgesteld aan een milieueffect dat gevolgen kan hebben voor hun gezondheid.'

De resultaten bevestigen dat dit gebied wel degelijk een hotspot is waar mensen meer dan elders worden blootgesteld aan een milieueffect dat gevolgen kan hebben voor hun gezondheid.
Katleen De Brouwere
Onderzoeker VITO

De resultaten doen het Agentschap Zorg en Gezondheid besluiten dat de maatregelen die in juni voorlopig werden afgekondigd terecht waren en zelfs uitgebreid moeten worden. 'De meeste maatregelen golden voor de zone van 1,5 km rond de fabriek, waar we nu ook de hoogste PFAS-waarden zien. Maar ook verder weg zijn de waarden te hoog', zegt woordvoerder Joris Moonens.

'Daarom adviseren we dat in een straal van 3 kilometer kwetsbare groepen zoals jonge kinderen, immuunverzwakte personen of zwangere vrouwen geen zelf geteelde groenten meer eten. Tot 5 kilometer is het aangewezen zelf geteelde groenten zeer goed te wassen voor consumptie. In de 3 kilometerzone raden we ook af grondwater te gebruiken voor consumptie en is het aangewezen de handen regelmatig te wassen, zeker voor de maaltijd, en het huis regelmatig te poetsen met water. Eieren van eigen kippen eten was al afgeraden in de zone van 5 kilometer, dat blijft zo.'

Extra onderzoek

De Vlaamse overheid wil nu extra metingen laten uitvoeren in de bodem, de lucht en het grondwater, vooral ten zuidwesten van de 3M-site. Daarnaast overweegt ze de resultaten van het onderzoek te koppelen aan de medische dossiers van de huisartsen om verbanden met gezondheidseffecten te onderzoeken.

Begin juni barstte de bom over de ernstige PFOS-vervuiling in Zwijndrecht nadat bij werken voor de Oosterweelverbinding grote hoeveelheden van de giftige stof ontdekt werden. De vervuiling werd toegeschreven aan het Amerikaanse concern 3M, dat tot begin 2000 een van de grootste producenten van PFOS was. Later bleek dat in 2017 al alarmbellen waren afgegaan, maar dat daar toen niets mee werd gedaan.

De zaak deed meteen vragen rijzen over de gezondheid van de buurtbewoners. Uit bodemstalen die burgemeester André Van de Vyver (Groen) liet nemen, bleek dat de bodem en het grondwater op meerdere plaatsen in Zwijndrecht zwaar verontreinigd waren, met grondwaarden die 7 tot 27 keer de normale waarden overschreden.

3M in beroep

Dinsdag raakte ook bekend dat 3M in beroep gaat tegen de beslissing van de Antwerpse deputatie om de lozingsnorm voor PFOS en aanverwante stoffen als PFOA, en PFOSA te verstrengen van 30 naar 1 microgram per liter afvalwater.

Het bedrijf voelt zich geviseerd en klaagt aan dat er geen overgangsperiode is. 'Complexe productieprocessen kunnen niet als een lichtknop aan en uit worden gezet. We willen graag onze technologie delen met de overheid en goedkeuring krijgen om bepaalde zuiveringstechnologieën te implementeren', klinkt het. Eerder kondigde het bedrijf aan dat het de komende drie jaar 125 miljoen euro wil investeren om de PFOS-vervuiling aan te pakken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud