Een uitvinding per dag in Belgische chemie

Solvay is grootste leverancier van Belgische patenten. ©Wouter Van Vooren

België is een innovatiekampioen in de wereld van plastics, chemicaliën, geneesmiddelen en vaccins. Met 417 toegekende patenten in 2017 staan de Belgische chemie en farma op de elfde plaats in de wereld.

779 aangevraagd, 417 toegekend. Zoveel patenten telde de Belgische chemie vorig jaar bij het Europese Patentbureau (EPO), een record. Of het nu gaat om een nieuwe molecule voor immuuntheraptie tegen kanker, een nieuw bioplastic of een andere methode om proceswater te zuiveren, Belgische chemielabo’s doen elke dag een tot twee uitvindingen, blijkt uit cijfers van de sectorfederatie Essenscia.

34%
Chemie
Van de 1.215 toegekende Belgische patenten ging een derde (34%) naar de chemie.

Van de 1.215 toegekende Belgische patenten ging een derde (34%) naar de chemie. Nergens ter wereld is dat aandeel zo groot. Biotech (20%), fijnchemie (18%), geneesmiddelen (14%) en kunststoffen (polymeren, composieten) nemen het grootste deel voor hun rekening.

Solvay is de grote slokop. 355 van de 2.155 Belgische patentaanvragen kwamen van de Brusselse chemiemastodont.

Antwerpse haven

Dat overwicht van de chemische activiteit in de Belgische economie is terug te voeren tot één locatie: de haven van Antwerpen, na Houston de grootste (petro)chemische hub ter wereld. De top 10 van de belangrijkste chemische bedrijven ter wereld heeft er vestigingen. Vier raffinaderijen (o.a. Total en ExxonMobil) en drie stoomcrackers leveren de noodzakelijke grondstoffen.

Daar begint het nog maar. Solvay, UCB en Agfa-Gevaert maken gretig gebruik van deze chemische basisgrondstoffen. Ook grote buitenlandse spelers als Bayer (sinds 2015 ook Covestro) en BASF vestigden zich hier. Andere internationale mastodonten als Procter & Gamble, Eastman, Huntsman, Total, Evonik en Dow hebben hun Europese onderzoekscentrum in België.

Die chemische nijverheid trok ook de internationale farmaindustrie (Shire, Pfizer, GSK) aan, naast Belgische toppers als Janssen Pharma (Johnson & Johnson). UCB is een typisch voorbeeld van een chemiebedrijf dat de omslag naar farma heeft gemaakt.

Uit de farma kwam in de jaren 80 en 90 de biotech voort, die vooral rond Gent hoge ogen gooit. Na Denemarken is België het belangrijkste Europese land voor klinische tests van geneesmiddelen.

©Mediafin

Vliegwieleffect

Volgens Gert Verreth, de woordvoerder van Essenscia, is de grote dichtheid aan onderzoeksinstellingen een belangrijke stimulans. ‘Een Amerikaan zei mij ooit dat hij 300 kilometer moest rijden voor hij aan de volgende grote universiteit komt.

De nabijheid van productie en innovatie, van bedrijven en uniefs doet het aantal innovaties boomen.
gert verreth
communicatie essenscia

‘Hier heb je er vijf op een zakdoek groot’, zei hij. Dat zegt alles. Voeg daarbij nog het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB), en je kan zeggen dat de chemiecluster zich over heel België heeft verspreid.’

‘Typisch aan zo’n cluster is het vliegwieleffect’, zegt Verreth. ‘De nabijheid van productie en innovatie, van bedrijven en universiteiten, incubatiecentra voor start-ups en labo’s doet het aantal innovaties boomen. Dat verklaart waarom het aantal toegekende patenten de voorbije drie jaar met 62 procent is gestegen en de O&O-uitgaven de jongste tien jaar verdubbelden tot 4,4 miljard euro. Een kwart van alle onderzoekers in Belgische bedrijven werkt in de chemie, overigens meer vrouwen (51%) dan mannen.

Groene chemie

Zelfs als het basisonderzoek niet in België gebeurt, komen groten jongens naar hier om het industrieel op te schalen. Verreth: ‘Ze vinden hier alles: grondstoffen, expertise, installaties en labo’s. En zelfs de logistiek: Zaventem haalde als eerste luchthaven ter wereld een kwaliteitslabel voor het koeltransport van vaccins.’

‘Vandaag beogen we met Catalisti in de groene chemie wat het VIB in de biotech heeft teweegbracht: een 100-tal bedrijven en instellingen werken samen aan open innovatie. Vorige maand werd nog een tiental patenten aangevraagd voor technologie om matrassen te recycleren, wat verplicht is vanaf 2021. Dat is nu een pilootlijn bij de Belgische schuimrubberfabrikant Recticel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect