interview

‘Jongeren die om het klimaat geven, moeten bij Ineos komen werken'

Hans Casier, topman Ineos Phenol. 'We engageren ons voor een gigantische investering, die een enorme toegevoegde waarde voor Antwerpen creëert. Het zou onnozel zijn dat tegen te houden.' ©Tim Dirven

De miljardeninvestering van het Britse chemiebedrijf Ineos in de Antwerpse haven stuit op kritiek van de milieubewegingen. Hans Casier, de Belg die een sleutelfunctie in de groep uitoefent, bijt van zich af. ‘Wij zijn de oplossing, niet het probleem.’

Hans Casier is speciaal vanuit zijn thuisbasis Zwitserland overgevlogen voor dit interview. Hij excuseert zich voor zijn jetlag, want hij is pas terug van een meerdaagse rondreis langs de Amerikaanse vestigingen van de groep, in onder meer Alabama en Californië. Als CEO van Ineos Phenol staat hij aan het hoofd van een afdeling met een kleine 4 miljard dollar omzet en 700 werknemers.

Dat Casier op een zaterdag naar België vliegt om uitleg te geven over Project One zegt veel over het belang van de megainvestering van 3 miljard euro in de Antwerpse haven, de grootste in de Europese chemie-industrie in 20 jaar. Ze stuitte de jongste weken op veel protest van milieubewegingen. Meer dan dertig organisaties dienden bezwaarschriften in tegen het project.

Ze verwijten Ineos onder meer een salamitactiek. Voor de omgevingsvergunning van de nieuwe ethaankraker en propaandehydratie-installatie werd de aanvraag in minstens drie delen geknipt, elk met zijn eigen milieu-effectenrapport (MER). ‘Ongeoorloofde saucissonering’, luidt de kritiek, omdat Ineos het wel heeft over Project One, maar het dossier opsplitst zodat telkens maar één deel van de milieu-impact onderzocht wordt.

Casier kaatst meteen de bal terug. ‘Weet je waarom dit Project One heet? Niet omdat het om één installatie gaat, maar omdat dit het belangrijkste project van Ineos is. Dit gaat om meerdere installaties. Die worden niet gelijktijdig gebouwd. In feite bouwen we een hele stad. Daarom moeten we dat in stukken opdelen. Maar er zal wel een overkoepelend milieu-effectenrapport zijn.’

Als het overkoepelend rapport er komt, is het terrein misschien al ontbost en staan de installaties al in de steigers, luidt de kritiek. Dan is het te laat om nog aanpassingen te doen. 

Hans Casier: ‘Het gaat niet eens om een bos, maar om een industrieterrein dat ons ter beschikking gesteld is door de haven. Dat was braakliggend terrein. In de loop der jaren zijn daar bomen op gegroeid, gevolgd door fauna en flora. Maar we hebben ons ertoe verbonden elders een groter stuk waardevol bos aan te planten als compensatie.’

U sloot daarvoor een akkoord met Natuurpunt, dat na veel discussie goedgekeurd werd door de leden. Maar toch heeft ook deze organisatie bezwaar ingediend tegen Project One. 

Casier: ‘Ik ga niet tussenkomen in de werking van Natuurpunt. We laten ons niet leiden door emotionele argumenten of politieke spelletjes, maar door feiten en cijfers. Boven op onze 55 hectare die we zullen heraanplanten, zal ook het Havenbedrijf zelf elders in de haven nog eens 4 hectare natuurgebied creëren. Wat is dan het probleem?’

Natuurpunt maakt zich zorgen over zeldzame soorten als de behaarde bosmier en verschillende orchideeënsoorten. 

Casier: ‘Daar heb ik alle begrip voor, maar we kunnen pas aan het project beginnen als we de bodem onderzocht hebben. Daarvoor moeten we eerst de bomen rooien. Veel van die zeldzame soorten zullen verplaatst worden. Maar dit is nu eenmaal industriegrond. En de nieuwe bossen die als compensatie geplant worden, zullen op betere terreinen liggen dan hier in dit industriegebied.’

Het eindproduct van de te bouwen ethaankraker zijn onder meer plastic pellets, die nu al veel vervuiling in de haven veroorzaken. De vrees leeft dat resten daarvan in de beschermde natuurgebieden van de haven belanden. 

Hans Casier (55) is een van de machtigste Belgen in de chemiesector. Als CEO van Ineos Phenol, een van de bedrijven van Ineos, rapporteert hij rechtstreeks aan de oprichter en hoofdaandeelhouder Jim Ratcliffe. Na zijn studies chemie, landbouwwetenschappen en industrieel management ging hij aan de slag bij BP Chemicals in Zwijndrecht. Die vestiging kwam in 1998 in handen van het opkomende chemieconcern Ineos. In 2005 werd hij CEO van Ineos Oxide. Sinds 2014 is hij CEO van Ineos Phenol.

Casier: ‘Die vrees is niet terecht. De industrie en de haven hebben zich al eerder geëngageerd om te verhinderen dat er nog pellets in de omgeving belanden. Antwerpen is daar trouwens een pionier in. Dat is geen eenvoudige oefening, maar we hebben in onze bestaande vestigingen al veel geïnvesteerd om ons daaraan te houden: het installeren van dubbele filters bijvoorbeeld, of extra werkkrachten om de vrachtwagens te controleren die de deur uitgaan. Bovendien gaat de helft van de ethyleen en de propyleen naar andere toepassingen dan plastic.’

Hoeveel CO2 zullen de nieuwe ethyleen- en propyleenfabriek uitstoten? 

Casier: ‘Dat wordt nog onderzocht. We hebben veel mogelijkheden om dat zo beperkt mogelijk te houden. Onze installaties zullen state-of-the-art zijn. En we nemen deel aan studies om op termijn de uitgestoten CO2 te capteren en op te slaan. CO2 kan misschien ooit een grondstof worden voor de industrie, maar dat kan je enkel doen als je de knowhow hier houdt.’

Dat is nog toekomstmuziek. Volgens critici stoot een gelijkaardige kraker van Shell 2,5 megaton CO2 uit per jaar. Dat is niet veel minder dan een kolencentrale. 

Casier: ‘Zo veel zal het zeker niet zijn. De reden waarom ik daar nog geen concreet getal op kan kleven, is dat we nog verschillende scenario’s aan het ontwerpen zijn. Het is niet de bedoeling dat geheim te houden. Zodra we het zeker weten, zullen we dat bekendmaken.’

U hebt een heel ambitieuze timing. Komt die niet in het gedrang door al die bezwaarschriften? 

Casier: ‘Ik hoop van niet. We engageren ons voor een gigantische investering, die geopolitiek voor Europa heel belangrijk is en een enorme toegevoegde waarde voor Antwerpen creëert. Het zou onnozel zijn dat tegen te houden.’

We engageren ons voor een gigantische investering, die een enorme toegevoegde waarde voor Antwerpen creëert. Het zou onnozel zijn dat tegen te houden.
Hans Casier
Ineos

‘We denken in de chemische sector te technisch. Daarom krijgen we onze boodschap niet verkocht. En je kan nu eenmaal geen fenol kopen in de lokale Colruyt. Als je de basis wegneemt, vallen alle innovaties die in het oog springen als een kaartenhuisje in elkaar. We vergeten soms dat Antwerpen als een van de grootste chemieclusters in de wereld aan de basis van ons hele economische systeem ligt. Als je niet blijft investeren om die basis te moderniseren, is de rest van de keten ten dode opgeschreven.’

Is het om die boodschap te verkondigen dat u voorzitter geworden bent van Essenscia, de belangenorganisatie van de chemische industrie? 

Casier: ‘Ik wil inderdaad in de verf zetten hoe belangrijk de sector is voor ons land. Chemie in België is goed voor een omzet van 66 miljard euro en een handelsoverschot van 24 miljard. We tekenen rechtstreeks voor het inkomen van 92.000 gezinnen. En ja, wij produceren CO2, maar ook de toepassingen die tot CO2-reductie leiden.’

‘Een windturbine op zee kan pas tien keer groter en tien keer efficiënter worden als de chemie die aan de basis ligt van die producten voldoende kan innoveren. En je wil niet dat je in een windmolen op zee elk jaar opnieuw smeerolie moet aanbrengen. Wel, die smeermiddelen zijn gemaakt uit ethyleen en komen van onze fabriek in Feluy. Vandaar onze oproep: als je wil meewerken aan het klimaat, kom dan in de chemie werken. De innovaties en de producten waar we aan werken, leiden tot oplossingen. Denk aan de materialen voor windmolens, denk aan de stoffen voor isolatie. Als er ooit een oplossing komt om CO2 als grondstof te gebruiken, zal die uit de chemische sector moeten komen.’

Valt het niet te begrijpen dat jongeren zich niet aangetrokken voelen door de energie-intensieve industrie als die nog steeds goed is voor een derde van de uitstoot van broeikasgassen in Vlaanderen? 

Casier: ‘En hoeveel bespaart de chemische sector? Uit een studie van de consultant McKinsey blijkt dat de toepassing van onze producten twee tot vier keer meer bespaart dan dat we uitstoten. Het klimaat stopt niet aan de grenzen van Antwerpen, van Vlaanderen of van Europa. We gaan een vijftig jaar oude koersfiets, die wel nog rijdt, vervangen door een ultraperformante lichtgewicht hoogtechnologische fiets. Als je dat niet doet, verdwijnt op termijn alle knowhow en kennis uit dit land.’

BASF-topman Wouter De Geest, uw voorganger bij Essenscia, zegt dat de meeste efficiëntiewinsten in de sector al achter de rug liggen. 

Ineos produceert onder meer solventen voor farmaproducten, chloor voor water, polymeren voor de bouw, en carbon voor auto’s, vliegtuigen, fietsen, boten en defensie. Het bedrijf telt 181 sites in 24 landen, en 21.000 werknemers. Het draait een omzet van 60 miljard dollar en maakt 7 miljard dollar winst. In België heeft de groep negen productievestigingen en twee onderzoekscentra, goed voor 2.500 banen.

Casier: ‘De efficiëntie van de sector is al met een factor vier toegenomen, dat klopt. De redenering van Wouter geldt vooral voor de oudere installaties. We investeren in een hele nieuwe site, met de beste technologie, ook op het vlak van energie-efficiëntie.’

Gelooft u dat een CO2-neutrale chemische industrie in Europa tegen 2050 haalbaar is, zoals de doelstellingen bepalen? 

Casier: ‘Als ingenieur geloof ik in technologie en dat die exponentieel zal groeien. Maar ik heb geen glazen bol. Volledig CO2-neutraal produceren wordt een heel grote uitdaging. En het zal niet van de industrie alleen afhangen. We zullen verschillende wegen moeten bewandelen, waarbij ook u en ik en de overheid een belangrijke rol moeten spelen. Door meer te recycleren bijvoorbeeld.’

Recyclage is toch niet in het belang van Ineos, dat de grondstoffen van chemische stoffen produceert. 

Casier: ‘Dat is niet waar. Vandaag zijn al onze polymeren recycleerbaar. Tegen 2025 engageren we ons om 325.000 ton polymeren te recycleren en 50 procent van de polymeren te produceren uit gerecycleerde en nieuwe grondstoffen. Maar je kan niet oneindig recycleren, omdat het om ketens gaat die steeds zwakker worden, net als je papier niet oneindig kan hergebruiken omdat de vezels op termijn uiteenvallen.’

Waarom wil Ineos dan in de productie van controversiële schaliegassen investeren?  

Casier: ‘Je zal de basisgrondstoffen altijd moeten aanvullen om nieuwe producten te maken. En voor alle duidelijkheid: we produceren op dit moment geen schaliegas.’

Maar Ineos heeft wel plannen om het te doen in het Verenigd Koninkrijk. 

Casier: ‘Dat klopt. Maar het is perfect mogelijk om schaliegas op een duurzame manier te ontginnen.’

Ik heb niets tegen kritiek, zolang die op feiten is gebaseerd.
Hans Casier
CEO Ineos Phenol

Is dat zo? Tegenstanders wijzen erop dat bij die ontginning veel schadelijke chemische producten gebruikt worden. 

Casier: ‘Om welke producten gaat het? HCl, dat als zuur natuurlijk in je maag voorkomt. Guar, dat de viscositeit van roomijs regelt. Polyacrylamide, dat gebruikt wordt in waterzuivering. En nog eens: op dit moment ontgint Ineos geen schaliegassen.’

Maar voor de nieuwe installaties in Antwerpen gebruikt Ineos er wel de restproducten van. 

Casier: ‘Wat we nu doen, is de bijproducten van de bestaande fracking - ethaan en propaan - een tweede leven geven door er producten van te maken die CO2 besparen. Nu worden die verbrand in de VS, wat tot extra CO2-uitstoot leidt.’

Ook Rotterdam was in de running voor de mega-investering. Achteraf werd gezegd dat Antwerpen het haalde dankzij de laksere milieuregels in België. 

Casier: ‘Het is maar goed dat we de investering niet gekregen hebben, hoorde je. Men beweerde dat we voor België gekozen hebben omdat we hier minder streng op milieuvlak zouden zijn. Die redenering klopt voor ons totaal niet. De regels zijn grotendeels Europees en even streng als in Rotterdam.’

Speelde de onzekerheid over de Belgische energiemarkt u geen parten in de troeven van Antwerpen? 

Casier: ‘Dat was een negatieve factor in de afweging. Dat krijg je niet uitgelegd in het buitenland, terwijl de sector al jarenlang waarschuwt dat België geen strategie heeft om de bevoorradingszekerheid te waarborgen.’

Moeten de kerncentrales langer openblijven? 

Casier: ‘Ik ga me niet uitspreken voor of tegen kernenergie. Wat ik wel weet, is dat kerncentrales bijna geen CO2 uitstoten. Ik snap niet dat je een kerncentrale sluit en dan holderdebolder nieuwe gascentrales moet bouwen en die dan nog massaal moet subsidiëren. Dat is toch ondoordacht?’

Is het om zijn imago te verbeteren dat Ineos in het wielrennen gestapt is door de Sky-ploeg van onder meer Chris Froome en Egan Bernal over te nemen? 

Casier: ‘Het gaat ons niet om naambekendheid. De beslissing komt van eigenaar Jim Ratcliffe. Hij is geïnteresseerd in wielrennen en ook in zeilen. In die laatste sport vindt hij het een uitdaging om de prestigieuze America’s Cup voor het eerst in de geschiedenis door een Brits team te laten veroveren. En met Grenadier bouwt hij aan een nieuwe jeep, omdat hij het spijtig vindt dat de Land Rover Defender van de markt verdwijnt.’

Is dat de taak van Ineos? Als aandeelhouder kan je je dan toch afvragen of de middelen van Ineos naar die persoonlijke dada’s moeten gaan? 

We zijn niet afhankelijk van de druk om elk kwartaal te presteren. Dat is de reden waarom Ineos in twintig jaar tijd gegroeid is naar een omzet van 60 miljard dollar.

Casier: ‘Dat is nu eenmaal het verschil tussen een privé- en een beursgenoteerd bedrijf. We zijn niet afhankelijk van de druk om elk kwartaal te presteren. Dat is de reden waarom Ineos in twintig jaar tijd gegroeid is van een omzet van 400 miljoen dollar naar 60 miljard dollar: door activiteiten van beursgenoteerde bedrijven over te nemen die af wilden van de conjunctuurgevoelige basisproducten in de chemie. Terwijl Ineos er door zijn doorgedreven efficiëntie wel in slaagt om zelfs tijdens de zwakke periodes in de conjunctuurcyclus nog winst te maken.’

Voor een bedrijf als Ineos zijn wereldwijde handelsakkoorden heel belangrijk. Maar uw eigenaar Jim Ratcliffe is wel een grote voorstander van de brexit.  

Casier: ‘Hij is gewoon geen voorstander van allerlei bureaucratische regels. Hij vond de huidige structuur niet efficiënt.’

Hij kreeg ook veel kritiek in het Verenigd Koninkrijk omdat hij om fiscale redenen naar Monaco verhuisde.  

Casier: ‘Het is niet aan mij om commentaar te leveren op wat hij in zijn privéleven doet.’

In elk geval is het een heel uitgesproken figuur. U wordt als meer diplomatisch omschreven.  

Casier: ‘Wat is een diplomaat? Ik vind het moeilijk om zoiets over mezelf te zeggen.’

Wat op zich al een heel diplomatisch antwoord is. 

Casier: (onverstoord) ‘Ik probeer zo veel mogelijk te luisteren. Wat ook niet wil zeggen dat ik zomaar akkoord ga met wat mensen zeggen. En inderdaad kan je vaak beter twee keer nadenken voor je iets zegt.’

Wordt u niet wat zenuwachtig van die plotse maatschappelijke tegenstand tegen Project One? 

Casier: ‘Ik lig daar niet wakker van, maar ik ben wel bezorgd. En ik stoor me aan het simplisme van bepaalde argumenten. Dit is nu eenmaal een complexe materie. En je kan niet zeggen dat je een investering als deze niet nodig hebt. Dat klopt niet: je hebt je kleren, je bril, je telefoon, je pc, je fiets, je trein, je auto wel nodig. Laat ons die industrie alstublieft hier houden. Elders zullen die dingen minder efficiënt geproduceerd worden.’

De burger is mondiger geworden. Dat hebben we al gezien in de Oosterweel-discussie. Moet je daar als bedrijf steeds meer rekening mee houden?  

Casier: ‘Ik heb er geen probleem mee dat mensen hun mening hebben. Het is goed dat de burger mondiger wordt. Maar je moet wel naar de feiten en niet naar de emoties kijken.’

‘Zonder chemie kunnen we niet leven’

Een andere belangrijke Belg met een topfunctie bij Ineos is Greet Van Eetvelde. Ze leidt het energie- en innovatienetwerk van de Britse groep. Ze is ook professor energie en clusterbeheer aan de Universiteit van Gent. En de echtgenote van Hans Casier.

‘In mijn functie brief ik onder meer de CEO’s van de afdelingen, onder wie Hans, over de impact van onze activiteiten op het vlak van milieu, uitstoot en energie. Maar thuis spreken we ook wel eens over andere dingen, hoor’, lacht ze.

Ook Van Eetvelde beseft dat Ineos meer open moet communiceren. ‘Een van de redenen waarom we onszelf niet goed verkopen, is dat we te vaak in technische termen spreken en het voor het grote publiek moeilijk is zich daar iets bij voor te stellen. Neem nu de producten op basis van fenol. Die zijn letterlijk overal. Je staat op met hoofdpijn en neemt een pijnstiller met acetylsalicylzuur, bekend als aspirine. Het hars van de houten kast in je badkamer wordt op basis van fenol gemaakt. Er zit fenol in het nylon van je kleren. Je zet je bril op, die meestal niet van glas maar van polycarbonaat gemaakt is, ook op basis van fenol. Dezelfde stof wordt ook gebruikt voor de camera van je iPhone. Je springt in je auto. Die bulkt van producten op basis van fenol: je dashboard bijvoorbeeld, of de beschermende laag op je koplampen. We moeten meer benadrukken dat we niet zonder chemie kunnen leven.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n