‘Ook zonder corona ging het vroeg of laat mislopen met FNG'

©Thomas De Boever

Nu kapitein Dieter Penninckx het schip heeft verlaten, is het onzeker of de Belgische modegroep FNG heelhuids uit de coronastorm geraakt. Portret van een durver die te scherp aan de wind bleef varen. ‘Hij nam risico’s, maar die waren er soms te veel aan.’

Manu Bracke volgt Dieter Penninckx op als CEO.’ Zo kondigde de Belgische beursgenoteerde modegroep FNG twee weken geleden het vertrek aan van Dieter Penninckx (45), al sinds de start in 2003 de topman van het moederbedrijf van onder andere de winkelketen Brantano.

Zo droog de mededeling over zijn exit - officieel om gezondheidsredenen - zo opmerkelijk was het groeiverhaal dat Penninckx de voorbije 17 jaar schreef. De jongste 15 jaar steeg de omzet van FNG van 3 naar ruim 750 miljoen euro. Dankzij grote overnames, die FNG betaalde met geld van privé-investeerders, obligatiehouders en zo’n 25 miljoen euro die u als belastingbetaler investeerde via het Vlaamse overheidsfonds PMV.

Maar FNG torst ook een enorme schuldenberg. Die bedraagt volgens het beurshuis ABN AMRO 540 miljoen euro. Amper een fractie minder dan de omzet dus. Bovendien daalt de winst - nodig om schulden af te betalen - door de coronacrisis. Het voortbestaan van het bedrijf is in gevaar. En net op dat moment verlaat de kapitein het schip.

FNG heeft nog meer problemen. De financiële constructies die Penninckx op poten zette, zijn zo ingewikkeld dat zelfs de beurswaakhond FSMA het bos door de bomen niet meer ziet. De regulator vraagt FNG al sinds augustus meer uitleg, maar het bedrijf lijkt het zelf niet meer te weten. Zolang FNG geen opheldering geeft, blijft het aandeel geschorst. Nu het bedrijf in gevaar is en Penninckx naar de achtergrond is verdwenen, rijst de vraag of hij zich misrekend heeft.

Leuvens café en een songfestival

De wortels van het groeiverhaal van FNG liggen in het voorjaar van 1996, in een café in Leuven. Dieter Penninckx, een student burgerlijk ingenieur, ontmoet er medestudent Manu Bracke. Het klikt. Bracke treedt toe tot Gigant, de kiesploeg waarmee Penninckx preses wil worden van VTK, de faculteitskring van de studenten burgerlijk ingenieur en architect. Ook Anja Maes treedt toe tot Penninckx’ presidium. Ze is zijn lief en zal later zijn vrouw worden. Penninckx, Maes en Bracke weten dan nog niet dat ze later een groot Belgisch modebedrijf zullen oprichten.

Als studentenvoorman leert Penninckx vaardigheden die van hem een ondernemer maken. Hij moet op zoek naar sponsors voor de kiesweek vol festiviteiten die de verkiezingen voorafgaat. Penninckx overtuigt enkele bedrijven samen net geen 200.000 frank (5.000 euro) te investeren. De kiesweek die hij daarmee organiseert, omschrijft de studentenkrant Veto als een sprookje. Er zijn bierfietsen, een Breughelavond, een middeleeuws steekspel en een songfestival.

Penninckx’ grootste uitdaging is een fakbar oprichten, een café met goedkoop bier uitgebaat door de studenten. De twintiger onderhandelt met brouwerijen en een gebouwverhuurder, een van zijn vroegste grote onderhandelingen. Het resultaat, ’t Elixir, is tot vandaag de fakbar van de Leuvense ingenieursstudenten.

Storend element

Als Penninckx enkele jaren later voor een medische start-up aan de slaag gaat, raakt hij daar snel op uitgekeken. ‘Het verraste me niet’, zegt Maes. ‘Hij verveelt zich snel. In de lagere school stond op zijn rapport: ‘Dieter heeft zeer goede punten, maar hij is het grootste storende element in de klas.’ De academisch wereld ging te traag voor hem.’

Samen met Bracke en Maes besluit de 29-jarige Penninckx een bedrijf over te nemen. Met spaargeld en geld dat ze lenen beschikken ze over 100.000 euro. Hun oog valt op een bedrijf dat kinderkleding verkoopt aan 100 boetieks.

De jonge ondernemers beklagen het zich al snel. De voorlegde groeicijfers blijken fictie. De verkoop daalt. ‘Voor we het wisten, hadden we 1 miljoen euro schulden bij de banken’, zei Penninckx in 2012 in De Tijd. ‘Stukje bij beetje zijn we weer beginnen op te bouwen.’

Ze openen hun eigen winkels en nemen winkels over, onder andere die van Van Hassels in 2008. Later volgen CKS en Nederlandse ketens. De omzet stijgt in 2011 naar 43 miljoen. Terwijl concurrenten onder steeds grotere druk staan van de opkomende e-commerce en van de internationale reuzen H&M, Zara en Primark, groeit FNG.

Penninckx is niet erg doorzichtig. Zo kun je niet werken als je bedrijf beursgenoteerd is.

Penninckx maakt het verschil. Zijn strategie: bedrijven kopen door schulden aan te gaan en die terugbetalen met de winst die voortvloeit uit de samenvoeging van die bedrijven. Doordat FNG steeds meer kleding kan kopen, kan het kortingen afdwingen bij leveranciers.

Champions League

In 2011 mag FNG 16 procent van de omzet als brutobedrijfswinst (ebitda) in de boeken schrijven. ‘Daarmee spelen we zeker in de eerste klasse’, zegt Penninckx. ‘Maar niet in de Champions League. De grote internationale ketens halen 20 procent en meer. Daar kunnen ook wij raken.’

Dus gaat Penninckx door. Tussen 2014 en 2016 stijgt de omzet van 150 naar 475 miljoen euro door de overnames van het noodlijdende Belgische Brantano en de Nederlandse keten Miss Etam. Pennickx maakt ze weer winstgevend en investeert in onlineverkoop. Sinds 2017 slaat hij alle FNG-kleding op in het geautomatiseerde magazijn van Miss Etam. Opnieuw bespaart hij op de kosten.

Slimme onderhandelaars zijn bereid om van iets weg te stappen. Maar dat zal Penninckx niet gauw uit zichzelf doen.
Ingewijde

Penninckx’ overnamedrang is niet te stillen. ‘Als hij eenmaal zijn zinnen op iets heeft gezet, wil hij het ook echt doen. Terwijl slimme onderhandelaars af en toe bereid zijn van iets weg te stappen. Maar dat zal hij niet gauw uit zichzelf doen’, zegt een ingewijde.

Met zijn verwezenlijkingen oogst hij bewondering. Ook wie kritisch voor hem is, noemt Penninckx - intussen ook voorzitter en eigenaar van de voetbalclub KV Mechelen en vader van vijf jonge kinderen - een ‘intelligente gast’ en een harde werker. Maar de kritiek groeit. ‘Penninckx is een wroeter en durft risico’s te nemen, maar soms zijn die er wat te veel aan’, zegt een voormalig aandeelhouder, die uit het bedrijf stapte.

‘FNG deed te veel overnames. Ik zei Dieter dat ik me zorgen maakte en vroeg of zijn bedrijf het groeitempo wel aankon.’ Een andere ex-investeerder gaf Penninckx dezelfde boodschap. ‘Ik heb respect voor hem, maar ik steun hem niet meer.’

Ook Peter Paul de Vries, de CEO van het investeringsfonds Value8, verkocht enkele jaren geleden zijn FNG-aandelen. ‘Ik vond Penninckx een ondernemer met een verfrissende kijk. Velen komen in pak en stropdas naar een praatje met een investeerder. Hij deed dat in jeans en een T-shirt. Hij is meer entrepreneur dan manager.’

Penninckx is niet erg doorzichtig. Zo kun je niet werken als je bedrijf beursgenoteerd is.

Een belangrijk pijnpunt is het gebrek aan transparantie. ‘Penninckx is heel creatief, maar niet erg doorzichtig. Zo kan je tewerk gaan bij een bedrijf met weinig aandeelhouders, maar niet als je bedrijf beursgenoteerd is’, zegt een bron.

Penninckx hanteerde een informele stijl. ‘Hij is niet de man van de regels en de procedures. Als hij een werknemer was, zou hij degene zijn die altijd de bonnetjes van zijn onkosten verliest’, zegt Gino Van Ossel. De winkelexpert van de Vlerick Business School is al sinds 2006 bestuurder bij FNG en een vertrouweling van Penninckx.

Werkte Penninckx te informeel? Van enkele belangrijke beslissingen stelde hij zijn raad van bestuur niet op de hoogte. ‘Ik wist niets van de problemen met de beurswaakhond, zelfs niet dat er überhaupt gesprekken liepen’, zegt Eric Verbaere, tot eind vorig jaar voorzitter van FNG. ‘Tussen Dieter en de bestuursleden verliep de communicatie eerder informeel. Hij toetste vooral veel af in de wandelgangen, zeker bij Van Ossel en Emiel Lathouwers.’ Die laatste is aandeelhouder en oprichter van A.S. Adventure.

‘Ex-bestuurder Geert Noels drong aan op meer formeel overleg’, zegt Verbaere. Volgens diverse ingewijden vroeg Noels een betere bedrijfsvoering, duidelijker rapportering en meer transparantie. Zelf wou de Econopolis-oprichter niet reageren. Hij vertrok in 2016 als bestuurder.

Passionele rationalist

‘Penninckx is passioneel, maar zeker niet impulsief. Hij neemt berekende risico’s’, zegt Van Ossel. ‘Hij is erg gedreven en wil kunnen wat een ander niet kan.’

Hij heeft iets van een verstrooide professor. Hij is erg intelligent, maar elke dag verliest hij wel een keer zijn gsm of zijn sleutels.
Anja Maes
Medeaandeelhouder en echtgenote

Ondanks zijn passie en dadendrang is Penninckx een rationalist. Hij doet zaken op basis van cijfers, analyses en modellen. Die berekeningen zet hij zelden op papier. Ze zitten in zijn hoofd. ‘Hij kan tegelijk analyses en syntheses maken’, zegt Maes. ‘Het is soms moeilijk zijn redenering te volgen, want hij denkt tien stappen vooruit. Hij heeft iets van een verstrooide professor. Hij is erg intelligent, maar elke dag verliest hij wel een keer zijn gsm of zijn sleutels.’

‘Hij redeneert altijd vanuit een businesscase: als de cijfers kloppen, dan doet hij het’, zegt schoenenondernemer Wouter Torfs, een vriend van Penninckx. ‘Hij is anders dan andere modeondernemers, die vaker op hun buikgevoel beslissen.’

Dat Pennickx in zijn businessplan geen rekening hield met een virus op de dierenmarkt in Wuhan kan niemand hem kwalijk nemen. Maar het is eigen aan de economie dat groei afgewisseld wordt met (zware) recessies. ‘Dit is een enorm diepe en niet te voorziene crisis, de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog’, zegt Van Ossel. ‘Wat 15 jaar goed ging, kan je toch niet met één pennentrek uitwissen? In dat soort gevallen zeggen veel mensen: ‘Ik heb altijd geweten dat dit fout zou aflopen.’ Dat vind ik gratuit. In het verleden hebben we problemen altijd kunnen oplossen. Ik hoop dat we ook nu kunnen bewijzen dat het maar een dipje is.’

Daar nemen andere waarnemers geen genoegen mee. ‘Corona is inderdaad hors categorie, maar elke crisis ontbloot wie goed bezig is en wie niet’, zegt een ex-investeerder. ‘En ook zonder corona ging dit vroeg of laat mislopen.’

FNG Group

Belgische modegroep die kleding verkoopt in haar eigen (web)winkels in België, Nederland en Scandinavië. Ze is via externe winkels ook actief in Duitsland en Spanje.

Bekend van de ketens Brantano, CKS en Fred & Ginger. In 2003 opgericht door Dieter Penninckx, Anja Maes en Manu Bracke. Zij controleren 44 procent van het bedrijf.

Omzet*: 781,5 miljoen euro.
Aangepaste ebitda*: 136,4 miljoen euro.

* Pro-formacijfers FNG en Ellos Group voor de twaalf maanden voor 30 juni 2019. FNG stelde de rapportingen van boekjaar 2019 voor onbepaalde tijd uit door problemen met de controle van de jaarrekeningen.


Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud