E-commerce, de Frankenstein van de handel?

Bol.com maakt geen winst op de 1,6 miljard euro omzet uit de levering van pakjes. ©Hollandse Hoogte / Rias Immink

Webwinkels en postbedrijven kreunen onder de torenhoge kosten van pakjes die klanten ‘gratis’ terugsturen. ‘E-commerce kent maar één winnaar: de klant. Er is geen weg terug. Er zullen nog veel bedrijven ten onder gaan’, zeggen experts.

De sector van de webwinkels kreeg deze week forse klappen. De Duitse online kledingverkoper Zalando  verloor 1 miljard euro beurswaarde en is nog 7,8 miljard euro waard. Op de Brusselse beurs verloor het postbedrijf Bpost  410 miljoen euro tot 2,3 miljard euro.

Belgen kopen steeds meer pakjes

De Belgen kopen steeds meer online. Vorig jaar gaven ze volgens het onderzoeksbureau GfK 10 miljard euro uit op het internet. De totale onlineverkoop lag 11 procent hoger dan een jaar eerder.

In het totaalbedrag zitten zowel diensten als producten. Van diensten zoals vliegtickets of abonnementen van streamingdiensten werd 63 procent online gekocht. Bij fysieke producten zoals kleding en elektronica ging het om 9 procent. In enkele categorieën zijn er uitschieters. Zo werd 30 procent van alle speelgoed online gekocht.

 

Beide gingen achteruit omdat ze opbiechtten dat ze in juli, augustus en september slecht hebben geboerd. De Europeanen kochten wel meer pakjes bij Zalando, maar in die pakjes zaten vooral goedkopere producten. Doordat het in het begin van de herfst zomerweer was, kochten klanten meer zomerkleding tegen soldenprijzen en minder najaarskleding tegen het volle pond.

Gratis retour

Daardoor daalde de omzet per pakje en stegen de kosten. En die waren al hoog. Zalando brengt pakjes gratis aan huis en klanten mogen ze ook kosteloos terugsturen. Zalando betaalt de verzendkosten. Het gevolg: het bedrijfsverlies steeg naar 55,7 miljoen euro. Liefst tien keer meer dan een jaar eerder.

©Mediafin

Een gelijkaardig verhaal bij Bpost. Het postbedrijf levert meer en meer pakjes, maar er winst mee maken is een ander paar mouwen. Vorig jaar daalde de bedrijfswinst van de pakjesdivisie met 13 procent naar 67,4 miljoen euro.

Rekening betalen

Al jaren boomen webwinkels als Zalando, Coolblue en Bol.com in België (lees kader). Ze leggen oude winkelketens het vuur aan de schenen. Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn.

In en buiten de winkel- en postsector luidt de vraag: wie verdient er eigenlijk geld met e-commerce? Wordt iemand er beter van?

‘E-commerce heeft maar één winnaar en dat is de klant’, zegt Els Breugelmans, een e-commerce-expert van de KU Leuven. ‘Mensen kunnen eender waar en wanneer kopen. De leveringen en retourzendingen zijn gratis, maar iemand betaalt de rekening daarvan: de webwinkels en de postbedrijven.’

Dominique Michel, de CEO van winkelfederatie Comeos: 'Sommige bedrijven hoeven zelfs geen geld te verdienen met e-commerce.' ©Jonas Roosens

Dat is te zien aan de flinterdunne marges bij de toonaangevende webwinkels in 2017. Hetzelfde verhaal bij de Belgische takken van de pakjesbezorgers (zie grafiek). Zij gaan diep om te mogen werken voor de grote webwinkels. DPD maakte vorig jaar 7,2 miljoen euro verlies.

‘De lage marges zijn te verklaren doordat de e-commerce nog in een ontwikkelingsfase zit. Iedereen probeert van alles, en dat kost geld’, zegt Dominique Michel, de CEO van Comeos, de lobbyvereniging van grote winkelketens én webwinkels als Bol.com, Zalando en Coolblue.

Concurrenten uitschakelen

‘Iedereen probeert snel veel klanten te winnen. Sommige bedrijven hoeven zelfs geen geld te verdienen met e-commerce. Ze gebruiken het om met andere diensten winst te maken. Ze verzamelen klantendata en verdienen daar geld mee. Ze bouwen hun eigen netwerk van magazijnen en logistiek en ze bieden online muziek en video aan.’ Een verwijzing naar het Amerikaanse Amazon.

‘Andere spelers willen marktaandeel winnen om zo groot mogelijk te worden’, gaat Michel verder. ‘Ze willen kosten besparen en concurrenten uitschakelen en hopen zo hun winst op te drijven.’

Oppermachtig

Maar is dat een duurzaam model? Zal pakweg Zalando ooit zo machtig worden dat het zijn prijzen kan verhogen? Wellicht niet, geeft Michel aan.

De klant zal het niet pikken als de gratis retourzendingen verdwijnen. Eigenlijk hebben Zalando en co. de markt deels kapotgemaakt.

‘In sommige sectoren is het moeilijk een absolute leiderspositie in te nemen. In de mode is en blijft de concurrentie erg groot. Maar elders kan het wel. De onlineverkoop van verse voeding is zo duur dat ze maar voor een kleine krans van spelers weggelegd is.’

Ook Breugelmans ziet Zalando en Bol.com nooit oppermachtig worden. ‘Ze moeten blijven investeren in marketing en innovatie. Als Amazon nadrukkelijker naar Europa komt, bestaan Zalando en Bol.com over tien jaar misschien niet meer.’

Heeft de winkelsector met de e-commerce een monster van Frankenstein gecreëerd: een op het eerste gezicht ingenieuze uitvinding die zich tegen de uitvinders keert? ‘In zekere zin klopt dat beeld’, zegt Breugelmans.

No way back

‘De gratis leveringen en retourzendingen zijn niet meer terug te draaien. De klanten zijn eraan gewoon geraakt en zullen het niet pikken als de webwinkels ermee stoppen. Eigenlijk hebben bedrijven als Zalando de markt deels kapotgemaakt.’

Als Amazon écht naar België komt, zijn Zalando en Bol.com er over tien jaar misschien niet meer.

Intussen raast de trein voort en dalen de marges in de winkelsector. ‘Enkele jaren geleden konden winkeliers nog gemiddeld 3 procent van hun omzet als winst houden. Intussen zitten we aan 1,2 procent’, zegt Michel.

‘Het is moeilijk, maar er valt geld te verdienen met e-commerce’, zegt Peter Grypdonck. Hij is de CEO van Vente-Exclusive, een Frans-Belgische webwinkel die de onverkochte restjes van kledingcollecties tegen verlaagde prijzen verkoopt.

Gratisverhaal

Hij doet niet mee aan het gratisverhaal. Wie een pakje bij Vente-Exclusive bestelt, betaalt 5,95 euro verzendkosten. ‘Als iemand een artikel wil retourneren, betaalt hij nog eens 2 tot 3 euro voor de terugzending. Dan krijg je wel het aankoopbedrag én de oorspronkelijk 5,95 euro postkosten terug.'

Peter Grypdonck, CEO van Belgische webwinkel Vente-Exclusive: 'Wij werken met lage marges, maar in de retail zijn de marges altijd laag geweest.' ©Tom Verbruggen

'Zo willen we retourzendingen vermijden en verhinderen dat klanten hun huis als paskamer gebruiken. Maar we willen niet dat klanten blijven zitten met een trui die ze niet willen. Daarom houden we de retourkosten laag.’

Toch is Vente-Exclusive geen grote geldmachine. Vorig jaar was er 4,2 miljoen euro nettowinst op 152 miljoen euro omzet. ‘Dat is een dunne winstmarge (2,7%), maar in de handel zijn de marges altijd laag geweest.’

Nog lagere marges

Breugelmans en Michel vrezen dat in de komende jaren nog veel bedrijven over de kop zullen gaan door de verdere groei van de e-commerce. ‘De bedrijven die overblijven, zullen met nóg lagere marges werken dan vroeger’, zegt de KU Leuven-onderzoeker.

Winkelvoorman Michel denkt dat de marges na de internetoorlog weer kunnen stijgen. ‘Al blijft dat koffiedik kijken. Twee dingen zijn zeker: de veranderingen in de winkelsector zullen elkaar nog sneller opvolgen en de winstmarges kunnen niet nog eens dalen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect